Kımız
GASTRONOMİ Alkollü İçecek
(Türkistan, Moğolistan)
-
2025
Fermente edilmiş bir kısrak sütüdür. Kokusu, peynir suyuna veya köpüklü yayık ayranına benzer. Canlı laktik asit bakterileri ve mayalarla gerçekleştirilen benzersiz çift mayalanma, taze organik kısrak sütünden değerli bir fermente içecek elde edilmesini sağlar. Kımız, Orta Asya ve Moğolistan'ın göçebe kabileleri tarafından üretilmiştir. Günümüzde ise Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Tacikistan, Moğolistan ve Başkurdistan'da oldukça popüler olan, köpüklü, hafif alkollü (yüzde1 - yüsde 3) ve ekşi sütlü maya türü bir içecektir. Orta Asya bozkır halklarının günlük beslenmesinin önemli bir parçasıdır. Fermantasyon süresine bağlı olarak kımızın içindeki alkol oranı değişir ve tatlı, orta sert ve sert olmak üzere üç farklı türü bulunur. Kaynaklarda, Cengiz Han’ın ordularında askerlerin sağlık ve dinçlik için kımız tükettiği belirtilmektedir. Türk mitolojisinde ise kımız, kutsal bir içecek olarak kabul görmüş ve kurban amacıyla ruhlara ve tanrılara sunulmuştur.
Kımız, besin değeri açısından oldukça zengindir. İçeriğinde proteinler (yüzde 2-2,5), yağlar (yüzde 1-2), vitaminler (B1, B2, C, biyotin, pantotenik ve folik asit), şeker (yüzde 3,5-4,8), laktik asit (yüzde 0,6-1,2), kalsiyum ve fosfor bulunur. Kımızda yer alan eser elementler, susuzluğun giderilmesine ve bozulmuş gastrointestinal sistem (GİS) mikroflorasının onarılmasına yardımcı olur. Atın cinsine ve yeminin türüne bağlı olarak kımızın tadı ve kalitesi değişiklik gösterebilir.
Kımız, XIX. yüzyılın başlarında geleneksel tıp tedavilerinde kullanılmaya başlanmış ve bu amaçla özel hastaneler kurulmuştur. Halk arasında hızla yayılan kımızın faydalı özellikleri, geleneksel tıp tarafından uzun zamandır kabul görmüştür. Akciğer tüberkülozu ve solunum sistemi hastalıklarının yanı sıra anemi, genel fiziksel zayıflık ve bazı mide-bağırsak rahatsızlıklarının tedavisinde kullanılmıştır. Bu tedaviler için özel sanatoryumlar ve tatil köyleri açılmıştır. Bu tür merkezler, özellikle Başkurdistan ve Kazakistan'da yaygındır.
