Üç Kümbetler Anonim Kümbet

DOĞAL VE KÜLTÜREL MİRAS Kümbet

Kim tarafından yapıldığı bilinmeyen kümbet yapılarına verilen ‘’anonim’’ nitelendirmesiyle anılan yapı, Erzurum Üç Kümbetler olarak bilinen mezar anıtların güneyinde yer almaktadır. Kitabesi olmayan ve doğal olarak mimarı ve kimin için yaptırıldığı bilinmeyen kümbet, sahip olduğu mimari üslup, barındırdığı inşa ve tezyini özellikler nedeniyle Erzurum’da inşa edilmiş bir diğer türbe yapısı olan 1304 tarihli Cimcime Hatun Kümbeti'ne büyük benzerlik gösterdiği için xIII. yüzyıl sonu XIV. yüzyıl başlarında yaptırıldığı tahmin edilmektedir. Tamamıyla taş malzemeden mâmul kümbetin bugün görülen bölümü silindirik bir kaide ve gövdeden ibarettir ve bunlar bir silme ile birbirlerinden ayrılırlar. İyi korunmuş yapının cenazelik bölümünün toprak altında olduğu varsayılmaktadır. Selçuklu dönemi silindirik gövde tipolojisinin tipik bir örneği olan Anonim Kümbet, cephe düzenlemelerinde kaval silmeler ve saçak altında süs şeritleriyle bezenmiştir. Konik kubbeyle örtülü Anonim Kümbet, simetrik bir düzende konumlandırılmış dört pencere ile aydınlatılmaktadır. Köşelerinde sütunçeler bulunan aşınmış mukarnas kavsaralı kümbet giriş kapısının karşısında ise kademeli silmelerle hareketlendirilmiş mihrap görülmektedir. Mihrap üç kademe halinde sade mukarnas bir kavsaraya sahiptir. Anonim kümbetin dış cephe süslemesi yine sade dışbükey özellikli silmelerle on bir kemerli satıhtan oluşmaktadır. Gövdenin üst kısmı saçak altı bölüm ise zengin bir süsleme düzeni barındırmaktadır. Yaprak şeklinde üçgen kabartmaların altında burmalı bir halat silme kuşağı, onun da altında kazayağı motifleri cephenin en hareketli yeridir. İçeriden yuvarlak dışarıdan konik kubbeyle örtülmüş kümbetin en üst kısmına taştan küçük bir topuz yerleştirilerek yapı nihayetlendirilmiştir.  

Referanslar

Konyalı, İ. H. (1960). Abideleri ve Kitabeleri ile Erzurum Tarihi. Ercan Matbaası.; Önkal, H. (2015). Anadolu Selçuklu Türbeleri. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.