Antep Menengiç Kahvesi / Gaziantep Menengiç Kahvesi / Antep Melengiç Kahvesi / Gaziantep Melengiç Kahvesi
GASTRONOMİ Coğrafi İşaretli Ürün Kahve
-
2025
Anacardiaceae ailesine ait bir ağaç türü olan menengiçin ana vatanı Akdeniz ve Orta Doğu'dur. Menengiç bitkisi en çok bu coğrafyada yetişmektedir. Yoğun olarak çalılık alanlarda büyüyen bitki, çam ormanlarında ve yamaçlarda da yetişebilmektedir. Latince Pistacia terebinthus olarak adlandırılan menengiçin diğer adları bıttım, melengiç, çıtmık, yaban fıstığı ve çitlembiktir.
Menengiçin bazı faydaları şu şekilde sıralanabilir:
- İdrar yolu enfeksiyonlarına karşı savaşır.
- Antioksidan özelliğiyle bağışıklık sistemini güçlendirir ve vücudu bazı hastalıklara karşı korumaktadır.
- İltihaplı hastalıklarda görülen semptomların hafiflemesine yardımcı olabilir.
- Romatizmal ağrılara ve böbrek kumu sorunlarına iyi gelebilir.
- Ödem atıcı etkiye sahiptir.
- Sindirim sağlığını iyileştirmeye yardımcı olabilir.
- Egzama gibi cilt sorunlarına iyi gelebilir.
- Ciltte görülen yaşlanma etkilerini yavaşlatabilir.
- Bileşiminde yer alan yüksek orandaki doymamış yağ asitleri ve diyet lifleri sayesinde kandaki kolesterol seviyesinin dengelenmesine katkı sunar.
- Koroner kalp hastalığı üzerinde olumlu etkileri bulunmaktadır.
Menengiç Kahvesi, Gaziantep ili ve çevresinde dağlık kesimde yabani olarak yetişen menengiçlerin (melengiç) (Pistacia terebinthus L.) kavrulup öğütülmesiyle elde edilen macun hâlinde kahve ikamesidir. Yağ içeriği fazla olduğu için su yerine süt ile karıştırılarak kısık ateşte pişirilir. Kafein içermemektedir.
Gaziantep’te 1600’lü yıllardan beri, menengiç (melengiç) meyveleri kavrulduktan sonra dövülerek ya da çekilerek “Menengiç (Melengiç) Kahvesi” adı verilen içecek üretilmektedir. Tüketim yerli halk ve turistler tarafından günümüzde devam etmektedir. Rivayete göre 4. Murat’ın Bağdat Seferi sırasında Gaziantep’te dinlenmiş ve kendisine menengiç (melengiç) kahvesi ikram edilmiştir. Yabani olarak yetişen menengiç/melengiç meyvesinin rengi, ekim-kasım aylarında yeşil-mavi olduğunda yeterli olgunluğa ulaşmış olduğu kabul edilir. Menengiç/melengiç meyveleri toplanır ve yıkandıktan sonra güneşte kurutulur. Kuruyan meyveler kahverengi haline gelene kadar yakılmadan kavrulur. Kavrulduktan sonra macun kıvamına gelene kadar bakır ya da taş havanda dövülür ya da taş değirmende çekilir. Macun haline gelen ürün cam kavanozlara koyulur. Yağ bakımından oldukça zengin olduğu için ürün yüzeyinde yağ tabakası birikebilir. Ürün kullanımdan önce karıştırılarak homojen hale getirilir. Süt ile kısık ateşte karıştırarak kaynayıncaya kadar pişirilir. Sunumu, geleneksel olarak kapaklı bakır fincanda yapılmaktadır.
Türk Patent Kurumu, 16.12.2020 tarihli No: 627 ile Menengiç (melengiç) Macunu / diğer kategorisinde Gaziantep Melengiç Kahvesi adı ile tescillemiştir.
Referanslar
https://ci.gaziantep.bel.tr/Urunler/antep-menengic-kahvesi-gaziantep-menengic-kahvesi-antep-melengic-kahvesi-gaziantep-melengic-kahvesi-28, (Erişim tarihi: 14. 03. 2025); https://gaziantep.ktb.gov.tr/TR-207872/ilimize-ait-tescillenmis-cografi-isaretli-urunler.html, (Erişim tarihi: 14. 03. 2025); https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/liste?il=27, (Erişim tarihi: 14. 03. 2025); https://www.turkkahvesi.com.tr/blog/icerik/menengic-kahvesi-nedir, (Erişim tarihi: 14. 03. 2025).
Ayrıntılı bilgi için bakınız
https://ci.gaziantep.bel.tr/Urunler/antep-menengic-kahvesi-gaziantep-menengic-kahvesi-antep-melengic-kahvesi-gaziantep-melengic-kahvesi-28, (Erişim tarihi: 14. 03. 2025); https://gaziantep.ktb.gov.tr/TR-207872/ilimize-ait-tescillenmis-cografi-isaretli-urunler.html, (Erişim tarihi: 14. 03. 2025); https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/liste?il=27, (Erişim tarihi: 14. 03. 2025); https://www.turkkahvesi.com.tr/blog/icerik/menengic-kahvesi-nedir, (Erişim tarihi: 14. 03. 2025).