Ahmet Gazi Türbesi

Türbe Muğla

(Beçin, Milas, Muğla, 1375)

Ahmed Gazi Türbesi, Muğla’nın Milas ilçesine bağlı Beçin’de, Menteşeoğulları hükümdarı Ahmed Gazi’nin mezarını barındıran ve Ahmed Gazi Medresesi ile bütünlük oluşturan tarihî türbedir. Günümüzde Beçin Kalesi ve Örenyeri sınırları içerisinde bulunan türbe, bağımsız bir yapı olarak değil, medresenin ana eyvanının türbeye dönüştürülmesiyle oluşturulmuştur.

Ahmed Gazi Medresesi, dört eyvanlı ve avlulu plan düzenine sahiptir. Giriş eyvanının karşısında bulunan geniş ve kubbeli bölüm, medresenin ana eyvanını oluşturmakta ve türbe olarak kullanılmaktadır. Böylece eğitim işlevi taşıyan medrese ile hükümdarın mezarı aynı yapı içerisinde bir araya getirilmiştir.

Medresenin cümle kapısındaki kitabeye göre yapı 777 (1375-1376) yılında Menteşeoğulları hükümdarı Ahmed Gazi tarafından yaptırılmıştır. Ahmed Gazi’nin 793 Şâbanında (Temmuz 1391) öldüğü ise türbedeki mezar kitabesinden anlaşılmaktadır. Ölümünün ardından buraya defnedilmesiyle ana eyvanın türbe işlevi kesinleşmiştir.

Beçin, XIV. yüzyılda Menteşeoğulları Beyliği’nin önemli siyasi ve kültürel merkezlerinden biri olmuştur. Ahmed Gazi döneminde kentte medrese, cami, hamam ve çeşitli yapılar inşa edilmiş, Beçin’in imarına önem verilmiştir. Ahmed Gazi Medresesi ve Türbesi de bu dönemin önemli mimari yapıları arasında yer almaktadır.

Türbe içerisinde Ahmed Gazi’ye ait mezarın yanı sıra kimliği kesin olarak belirlenemeyen ikinci bir mezar bulunmaktadır. Bu mezarın Menteşeoğulları ailesinden bir kişiye ait olabileceği düşünülmektedir. Mezar taşlarında 823 (1420) yılına ilişkin tarihler bulunmakla birlikte mezarın kime ait olduğu kesin olarak bilinmemektedir.

Ahmed Gazi’nin mezarının baş ve ayak taşlarında bulunan kitabe, Memlük neshi olarak adlandırılan yazı karakteriyle düzenlenmiştir. Kitabede Ahmed Gazi’nin ölüm tarihi yer almakta ve yazının Hacı Hatib lakabıyla tanınan Mustafa b. Îsâ tarafından hazırlandığı belirtilmektedir.

Medrese ve türbe düzgün kesme taş kullanılarak inşa edilmiştir. Türbe mekânını örten geniş kubbe, yapının anıtsal görünümünü belirleyen başlıca mimari unsurdur. Yapının dış duvarlarında mermer üzerine işlenmiş iki aslan kabartması bulunmaktadır. Arka ayakları üzerinde tasvir edilen aslanların ön pençeleri arasında sancak benzeri unsurlar bulunmakta ve kabartmalardan birinde Ahmed Gazi’nin adı okunmaktadır.

Ahmed Gazi Türbesi zaman içerisinde ziyaret yeri niteliği de kazanmıştır. Beçin çevresinde bazı mezar ve yatırların halk arasında ziyaretgâh olarak kabul edilmesi, yapının tarihî işlevinin yanı sıra yerel dinî ve kültürel hafızadaki yerini de göstermektedir.

Ahmed Gazi Medresesi ve Türbesi çeşitli dönemlerde onarım görmüş olmakla birlikte temel mimari özelliklerini koruyarak günümüze ulaşmıştır. Medrese, gerçekleştirilen restorasyonların ardından 2019 yılında Milas Taş Eserleri Müzesi olarak ziyarete açılmıştır. Müzede Beylikler ve Osmanlı dönemlerine ait taş eserler sergilenirken Ahmed Gazi Türbesi de medrese yapısının tarihî bütünlüğü içerisinde korunmaktadır.

Ahmed Gazi Türbesi, Menteşeoğulları döneminde hükümdarlık, eğitim ve dinî mimarinin aynı yapı içerisinde bir araya gelmesini göstermesi bakımından önem taşımaktadır. 1375-1376 yıllarına tarihlenen medrese bünyesinde Ahmed Gazi’nin mezarını barındırması, yapıyı Beçin’in XIV. yüzyıl tarihini ve Menteşeoğulları mimarisini yansıtan önemli kültür varlıklarından biri hâline getirmektedir.

Referanslar

Akarca, A. ve Akarca, T. (1954). Milas. İstanbul: İstanbul Matbaası; Arel, A. (1968). Menteşe Beyliği devrinde Peçin şehri. Anadolu Sanatı Araştırmaları, I: 76–80; Eyice, S. (1989). Ahmed Gazi Medresesi ve Türbesi. TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/ahmed-gazi-medresesi-ve-turbesi (Erişim tarihi: 30 Eylül 2026); Pektaş, K. (2013). Beçin Kalesi 2012 yılı kazı ve onarım çalışmaları. 35. Kazı Sonuçları Toplantısı, III: 313–328; Sözen, M. (1970). Anadolu Medreseleri. İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi; Uykucu, K. E. (1968). Muğla Tarihi. İstanbul: İstanbul Matbaası; Ünal, R. H. (2005). Menteşe Beyliği Başkenti Beçin. Muğla: Milas Rotary Kulübü Yayınları; Ünal, R. H. (2018). Beçin Kazılarının 15 Yılı (1995–2009). Muğla: Muğla Belediyesi Kültür Yayınları; Wittek, P. (1934). Das Fürstentum Mentesche. İstanbul.

Konuyla ilgili diğer maddeler için bkz.: