Ulukent Köyü Camii
DOĞAL VE KÜLTÜREL MİRAS Cami TÜRKİYE'NİN İLLERİ Artvin
(Uyukent Köyü, Arhavi, Artvin XIX. yüzyılın başları)
-
2026
Ulukent Köyü Camii (Artvin-Arhavi), Artvin’in Arhavi ilçesine bağlı Ulukent Köyü’nde yer alan ve XIX. yüzyıl başlarına tarihlendirilen geleneksel karakterli bir kırsal camidir. Kitabesi bulunmayan yapının, Hicrî 1314 (M. 1896) yılında son cemaat yerinin eklendiği bilinmektedir. İlk yapımında ahşap olan minaresi yıkıldıktan sonra günümüzdeki taş minare yeniden inşa edilmiştir. Kare kaideli ve tek şerefeli minare silindirik gövdelidir. Yapının avlusunda abdesthane ile küçük bir hazire yer almaktadır.
Eğimli bir arazi üzerine yüksek kaideyle oturtulan cami, kareye yakın dikdörtgen planlıdır. Yapının kuzeyinde iki katlı son cemaat yeri bulunmaktadır. Harim kısmı dıştan kırma çatıyla örtülmüş, iç mekânda ise düz ahşap tavan ile merkezî kubbe birlikte uygulanmıştır. Kubbe, dört ahşap sütun ve kiriş sistemiyle taşınmaktadır.
Caminin cephe düzeni sade bir anlayış göstermektedir. Doğu cephesinde alt seviyede pencere açıklığı bulunmazken, üst katta her iki bölüme ait ikişer pencere yer almaktadır. Aynı cephede minare kaidesi dışa taşkın biçimde düzenlenmiştir. Güney cephesi altta dört, üstte iki pencere açıklığıyla hareketlendirilmiş; alt sıra pencereler daha büyük tutulmuş ve demir korkuluklarla çevrilmiştir. Batı cephesinde altlı üstlü dörder adet simetrik pencere düzeni dikkat çekmektedir. Kuzey cephe, yapının en hareketli yüzünü oluşturmakta; burada dört ahşap destekli iki katlı son cemaat yeri bulunmaktadır. Son cemaat yerine yarım daire biçimindeki merdivenlerle ulaşılmaktadır. Cepheler düz ahşap saçaklarla sonlandırılmıştır.
Harim bölümüne son cemaat yerinden ahşap kapı ile geçilmektedir. Güney duvarda duvardan içe doğru girinti yapan, yarım yuvarlak nişli ve dilimli kavsaralı mihrap bulunmaktadır. Kesme taş malzemeden yapılan mihrap sade bir görünüm sergilemektedir. Minber güney duvarın batısında, ahşap vaaz kürsüsü ise güneybatı köşede yer almaktadır. Harimin kuzeyinde bulunan mahfil katının ortasında harime doğru taşkınlık yapan yarım yuvarlak balkon bulunmaktadır. Mahfile kuzeydoğu köşesindeki merdivenlerle çıkılmaktadır.
Yapının süsleme programı ağırlıklı olarak ahşap elemanlar üzerinde yoğunlaşmaktadır. Harime giriş kapısında taş kemerli bir düzenleme görülmektedir. İki kanatlı ahşap kapının panolarında akant yaprakları, yürek motifleri ve gülbezeklerden oluşan bitkisel kompozisyonlar yer almaktadır. Minberde de benzer biçimde gülbezek, kıvrık dal, akant yaprağı ve geometrik bezemeler kullanılmıştır. Minber tacının merkezinde akant yapraklı kıvrık dallarla çevrelenmiş bir gülbezek motifi, üst bölümde ise karşılıklı yerleştirilmiş iki ibrik ile hayat ağacı kompozisyonu dikkat çekmektedir. Hayat ağacının tepesindeki hilal motifiyle kompozisyon sonlandırılmıştır.
Mahfil altındaki kirişlerde baklava dilimli geometrik süslemeler görülmektedir. Kubbe eteği, göbeği ve köşelikleri bitkisel karakterli bezemelerle hareketlendirilmiştir. Kubbe merkezinde çiçek motifleri, kıvrık dallar ve yürek biçimli kompozisyonlar yer almakta; köşeliklerde ise gülbezek merkezli akant madalyonlar bulunmaktadır. Süslemelerde kazıma, oyma, kabartma, ajur ve boyama teknikleri uygulanmıştır. Harim tavanında yer alan geometrik düzenlemeler ise simetrik ve ritmik kompozisyon anlayışını yansıtmaktadır.
Yapının duvarları dolgu duvar tekniğinde inşa edilmiş, cephelerde yonu taş kaplama kullanılmıştır. Taş ve ahşabın birlikte kullanıldığı yapının çatısı kiremitle örtülüdür. Ulukent Köyü Camii, Doğu Karadeniz kırsal cami mimarisinin önemli örneklerinden biri olup, geleneksel ahşap süsleme programı ve mimari özellikleriyle bölgenin kültürel mirasını yansıtan önemli yapılardan biri olarak değerlendirilmektedir.
Referanslar
Aytekin, O. (1999b). Ortaçağdan Osmanlı dönemi sonuna kadar Artvin’deki mimari eserler. Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları; T.C. Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı (t.y.). Ulukent Köyü Camii. Erişim tarihi: 09.05.2026.
Konuyla ilgili diğer maddeler için bkz.:
Ayrıca Bakınız
Harita
