Sinop Mutfağı

GASTRONOMİ Türk Mutfağı Etnik Mutfak Anadolu Mutfağı

Sinop ili, Doğu Karadeniz ile Batı Karadeniz arasında, merkez olarak nitelendirilebilecek bir konumda yer alırken, Karadeniz’e kıyısı olmasının yanı sıra Boyabat ilçesi üzerinden İç Anadolu Bölgesi’ne açılan bir geçit niteliğindedir. Bu durum, yörenin mutfağına da yansımaktadır. Kıyı şeridinde açık deniz balıkçılığı ve çiftlik balıkçılığı gibi faaliyetlerin gerçekleştirilmesi, deniz ürünlerinin mutfakta yer bulmasına olanak tanımaktadır. Ayancık, Erfelek ve Gerze gibi ilçelerdeki zengin ormanlar sayesinde kestane ve mantar gibi ürünler; iklimin elverişliliği ile çeşitli meyve ve kış sebzeleri; tarım üretimiyle de tahıl ürünleri elde edilmektedir. Öte yandan büyükbaş, küçükbaş ve kümes hayvancılığı kırsal alanda yaygın biçimde görülmektedir. Besiciliğe ek olarak ördek, tavşan ve karatavuk gibi hayvanların avcılığı da mevcuttur. Bunun bir etkisi olarak et yemekleri, Sinop mutfağında önemli yer tutmaktadır.

Yemek kültürünü etkileyen diğer bir unsur ise bölgenin tarihsel arka planı ile etnik ve dini çeşitliliğidir. Sinop yöresine bakıldığında Türk, Rum, Ermeni, Çerkes, Abhaz ve Gürcü mutfağından izler taşıdığı görülmektedir. Ayancık, Türkeli ve Gerze gibi ilçelere 1859 sonrası gelen Çerkes, Abhaz ve Gürcü göçü bunda etkili olmuştur. Çerkez Tavuğu (Şıpsı, Çipsi), Çerkez pastası, Gürcü Mancarı (Karalahana Yemeği), Mısır Keşkeği, mısır ekmeği, Haluj (Mataz, Metez) bu etkilere örnek verilebilir. Bu kültürel çeşitlilik, Anadolu yemek kültürünün genelinde olduğu üzere, aynı yemeklerin farklı adlarla anılmasına yol açmıştır.

Pişirme teknikleri açısından yöre, Anadolu geneline benzer görünmektedir. Saç ve taş fırın, yaygın geleneksel pişirme teknikleri olarak sayılabilir. Anadolu mutfak kültüründe ortak olarak görülen mevsimlik gıda hazırlama ve kış mevsimine hazırlık amaçlı gıda işleme, Sinop mutfağında da görülmektedir. Otlar ve mantarlar mevsimlerine göre toplanır; kurutma ve salamura teknikleri bu amaç için kullanılmaktadır. Etler ise kuşbaşı doğranıp bol yağda kavrulur.

Yörenin öne çıkan yemeklerine örnek olarak Sinop Mantısı ve Nokul, akla ilk gelenlerdir. Sinop mantısı, diğer mantı türlerinden farklı olarak üçgen ya da bohça biçiminde kapatılan, görece daha büyük ve bol malzemeli bir mantıdır. Kıyma yerine kimi zaman ceviz kullanılarak da iç malzemesi hazırlanabilmektedir. Cevizli veya salçalı yoğurt ile servis edilmektedir. Nokul ise mayalı hamurla yapılıp, iç malzemesi üzümlü, cevizli veya kıymalı olarak çeşitlenebilmektedir. Keşkek daha çok düğün gibi eğlencelerde; islama (tirit) ise cevizli yufka ve tavuk ile özel günler için yapılan yemekler olarak belirtilebilir. Mancar aşı ise ot yemekleri arasında öne çıkmaktadır. Ayrıca balık bileke,  sırık kebabı, incir uyuşturması, hamursuz tatlısı, kestaneli iç pilav, mısır pastası ve höbelenli pilav, Sinop mutfağının diğer değerleri arasında sayılabilir.

Referanslar

Ayyıldız, S. ve Türker, N. (2024). Sinop Ayancik Mutfağinda Misir Ve Misirdan Yapilan Yemekler. Karadeniz İncelemeleri Dergisi, 18(37): 275-302; Karaçar, E., Doğancılı, O. S. ve Ak, S. (2018). Gastronomik değerler kapsamında Sinop mutfağına özgü bir değer: nokul. VII. Doğu Akdeniz Turizm Sempozyumu, 437-447; Seçim, Y. ve Genç, N. A. (2019). Sinop Yöresel Mutfağinin Unutulmaya Yüz Tutmuş Tatlarinin Değerlendirilmesi. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, (44): 302-319; Sinop İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. (t.y.). Halk Mutfağı. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, https://sinop.ktb.gov.tr/TR-74845/halk-mutfagi.html, (Erişim tarihi: 01. 04. 2025); Sinop Valiliği. (t.y.). Ne Yenir, http://www.sinop.gov.tr/ne-yenir, (Erişim tarihi: 01. 04. 2025).