Sinap Kalesi
DOĞAL VE KÜLTÜREL MİRAS Kale TÜRKİYE'NİN İLLERİ Mersin
(Çamlıyayla, Mersin)
Maddeye katkıda bulunan yazarlar:
-
2026
Sinap Kalesi, Namrun (Lampron) Kalesi’nin yaklaşık altı kilometre kuzeydoğusunda yer almaktadır. Kale, tarih boyunca Awšini, Amṙocʻ ve Ošinkale adlarıyla kaydedilmiştir. Yapı, kare planlı ve köşe kuleli olup bölgedeki Anacık ve Çandır, Gözne ve Belenkeşlik yakınlarındaki Sinap kalelerine benzerlik göstermektedir. Lampron’a yakınlığı ve yapının kuzeyden iki stratejik yolun kesişim noktasındaki konumu nedeniyle tahkimatlı yapının Hetum’a ait kalenin önceden uyarı sistemine ait bir gözetleme yapısı işlevinde olduğu öne sürülmüştür. Tarihçi Alishan, Sinap Kalesi’ni Lampron Kalesi yakınlarında, Peder Sibilian tarafından da ziyaret edilmiş olan, alt bölümü sığınak olarak düzenlenmiş kare planlı bir kule biçiminde kaydetmiştir. Herhangi bir kitabesi bulunmayan yapının, Orta Çağ’da XI.–XIII. yüzyıl aralığında inşa edildiği öne sürülebilir.
Yapı iki katlı olup üçüncü katın üst örtüsü, harap olması nedeniyle belirlenememiştir. Yapının güneybatısında kısa bir duvar kalıntısı bulunur. Yapıya ait çevre duvarı kalıntısı belirlenememiştir. Cephede görülen duvar örgüsünde, arası harç dolgulu çift kademeli duvarın cephe bloklarının bosajlı blok taştan oluştuğu anlaşılmaktadır. Dış duvarların üst bölümü, kuzey ve doğuda geniş bölümler hâlinde, arası moloz taş ve harç dolgulu geniş kaba yonu duvar örgüsüyle örülüdür. Bu duvar örgüsü, harç dolgulu çift kademeli duvarın cephe blokları bosajlı blok taştan oluşan duvar örgüsü ile çevrelenmiştir. Arası moloz taş ve harç dolgulu geniş kaba yonu bölümler, olasılıkla deprem veya istila sonrası onarım nedeniyle yapılmıştır. Kuzeybatı kulede tahribat belirlenmiştir.
Yapıya ait giriş kattaki tek giriş güney cephesindedir. Bu kapının dış yüzeyini, düzgün yerleştirilmiş, arası daha dar tutulmuş harç ve moloz taş dolgulu düzgün kesme taş çift duvar örgüsü sınırlandırmaktadır. Bu kapının üzerindeki nişte kitabe bulunduğu düşünülür. Güney kapısının üzerinde, olasılıkla çatı terasında mazgallı bir bölümü desteklemekte olan üç dirsek (çıkma) yer alır. Üst katın doğu ve batı duvarlarının üst kısımlarında yer alan tek yayvan pencere ile dar, yuvarlak açıklıklar dışarıdan görülebilmektedir. İki pencere kazamatlı dokuz mazgalın üzerinde yer almaktadır. Kuzeybatı köşede üst katta bulunan kapıya olasılıkla ahşap bir köprüyle ulaşılıyordu.
Sinap Kalesi’nin iç bölümünde; arası moloz taş ve harç dolgulu küçük kaba yonu, arası moloz taş ve harç dolgulu geniş kaba yonu, arası moloz taş ve harç dolgulu çift duvar örgüsü, arası daha dar tutulmuş harç ve moloz taş dolgulu düzgün kesme taş çift duvar örgü sistemi kullanılmıştır. Düzgün kesme taş duvar örgüsü kapı, pencere ve pervazlarda kullanılmıştır. Moloz taş genellikle duvarların üst kesiminde tercih edilmiştir. Bu genel kuralın dışında kalan bölümler üst kat tonozudur. Burada kuzeyde ve güneyde arası moloz taş ve harç dolgulu çift duvar örgüsü düzgün kesme taş ile örülmüş, üstte biraz daha kaba kesme taş bloklara geçilmiştir. Tonozun batıdaki küçük bölümlerinde küçük kaba yonu taşlar kullanılmıştır. Doğu ve batı duvarlarının üst bölümleri ise arası moloz taş ve harç dolgulu çift duvar örgüsü ile arası moloz taş ve harç dolgulu büyük kaba yonu taşlar kullanılarak örülmüştür. Giriş kapısının iç kısmında, bir çift kapı ve bir çapraz çubuk sürgü bulunduğu düşünülen dörtlü bir açıklık bulunmaktadır. Bu kapının özelliği, dış kemerin arkasında farklı seviyelerde birbirine bitişik iki lentoya sahip olmasıdır.
Edwards, 1987 yılındaki incelemeleri sırasında günümüzde terk edilmiş Sinap Kalesi’nin iç mekânının bir ahıra dönüştürüldüğünü kaydetmiştir. Yapı bu durumdayken her iki katın tonozlu tavanlarının kısmen çökmesinden kaynaklanan moloz, bir bölme duvarına dönüştürülmüştür. Bu duvar, alt tonozun doğrudan zemin seviyesinden çıkan merkezi kirişine bağlıdır. Yükseltilmiş taban seviyesi ve moloz nedeniyle, aşağıda bir bodrum katı veya bir sarnıç olup olmadığı belirlenememiştir. Tonozun doğu ucu ile batı kirişinin üst kısmı da tavanın büyük bir bölümü ile birlikte yıkık durumdadır. Doğu duvarındaki yüksek yerleştirilmiş pencere, batı duvarındaki benzerinden daha küçük ve geniş bir alana yayılmıştır. Güneydoğudaki diğeri, belki de solak okçuları barındırmak veya ateş etmeyi sağlamak amacıyla biraz daha merkezin dışına yerleştirilmiştir. Üst katın doğu duvarı, batı duvarından daha kalındır ve merkezde küçük bir apsidal açıklığa sahiptir. Bu yapının bir şapel işlevi taşıdığı düşünülür.
Referanslar
Alishan, L. M. (1899). Sissouan, ou L’Armeno-Cilicie. Venise-S. Lazare; Edwards, R. W. (1987). The Fortifications of Armenian Cilicia. Washington: Dumbarton Oaks; Hild, F. ve Hellenkemper, H. (1990). Kilikien Isaurien. Wien: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften.
Sanal Gezinti / İnternet Adresi
https://vr.mersin.bel.tr/#!/Sinap-Kalesi-4d8/?dil=Tr&ath=-183&atv=-24&fov=103
-
2026
Çamlıyayla ya da diğer adıyla Namrun, Mersin sınırları içerisinde yer alan bir ilçedir. İlçe hem iklimi hem de tarihî unsurlarıyla özellikle yaz turizmi için sıklıkla tercih edilmektedir. İçerisinde bulunan akarsular, tarihî eserler ve ormanlık alanlarıyla farklı bir görünüme sahiptir. İlçe; kuzeyden Ulukışla (Niğde), doğu ve güneyden Tarsus, kuzeybatıdan Ereğli (Konya), batıdan ise Mersin il merkeziyle çevrili olup Toroslar’ın zirvesine yakın ve yayla iklimine sahip bir yerleşim yeridir. Bir tarafında Cehennemdere, diğer tarafında Kadıncık Vadisi ile eşine az rastlanan doğal güzelliklere sahiptir.
İlçeye gelen ziyaretçilerin ilgi gösterdiği tarihî eserlerden biri Sinap Kalesi’dir. Orta Çağ’dan günümüze kadar ulaşan dayanıklılığı ve estetik yapısıyla Sinap Kalesi, turistlerin ilgi odağı konumundadır. Sinap Kalesi, Mersin’in Çamlıyayla ilçesinde, Çayırekinliği mevkiinde, Tepensesi Caddesi’nde kuzeyden gelen iki yolun kesiştiği noktada bulunmaktadır. Karşısında Namrun Kalesi görülmektedir. Kalenin kuruluşunun XII.–XIV. yüzyıllara dayandığı ifade edilmektedir. Kalenin tarihi ile ilgili farklı söylemler bulunmakla birlikte, Bizans döneminde yapıldığı, Kilikya Ermenileri tarafından restore edildiği ve Memlükler döneminde de son şeklini aldığı belirtilmektedir.
Kale, bulunduğu konum itibarıyla stratejik açıdan korunmaya ve korumaya elverişli bir alana inşa edilmiştir. Günümüzde belirli kısımlarında çökme ve yıkılma görülse de büyük oranda sağlamlığını korumaktadır.
Referanslar
Aykaç, R. (2020). Kilikya bölgesinin ikiz kalesi: “Sinap”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 44: 151–170. https://izlik.org/JA59MN95PE; Haberton. (t.y.). Sinap Kalesi tarihe meydan okuyor. https://haberton.com/sinap-kalesi-tarihe-meydan-okuyor/, (Erişim tarihi: 02.03.2026).
