Sakin Şehir (Cittaslow)

KAVRAM Üretim Yönetimi ve Pazarlama Coğrafya Cittaslow (Yavaş Şehir)

İtalya’nın Barolo kentinde 1986 yılında Amerikan tarzı hızlı yiyecek (fast food) zincirine karşı çıkılarak, Yavaş Yiyecek (Slow food) Birliği oluşturulmuş sonrasında bu birliğe 30 şehir dahil olmuştur. 1989 yılına gelindiğinde artık bu hareket, uluslararası bir boyut kazanmıştır. Bu gelişmelerden esinlenerek 1999 yılında İtalya’nın Chianti bölgesindeki Greve kentinde, Greve'nin Chianti Belediye Başkanı Paolo Saturnini öncülüğünde "sakin şehir hareketi" başlatılmıştır. Sakin şehir, küçük şehirlerde yaşam kalitesini arttırarak bu şehirlerin kendi yerel kimliklerini öne çıkarttıkları bir kalkınma modeli ortaya koymaktadır. Hareket kısa sürede "Bra, Orvieto ve Positano" şehirlerinin belediye başkanları ile  yavaş yemek hareketinin öncüsü ve örgütün kurucusu Carlo Petrini tarafından destek bulmuştur (Bayraktar vd. 2016: 72).

Şehirlerin hangi alanlarda önemli ve özel olduklarını düşünmeleri ve bu özelliklerini korumak için strateji geliştirmeleri anlayışı temel düşüncedir. Şehrin dokusunun, renginin, müziğinin ve hikayesinin uyum içinde, şehir sakinlerinin ve ziyaret edenlerin zevk alabilecekleri bir hızda yaşanmasıdır. İnsanların kendi sağlıklarını ön planda tutmalarıdır. Bunu gerçekleştirmek için, hava, gürültü, ışık ve elektromanyetik kirliliklerin sürekli kontrol edilmesi ve sağlığı tehdit etmeyecek boyutta tutulmasıdır. Çöp toplama saatlerinden ilaçlamaya kadar birçok konuda önlem almak ve uygulamaktır. Yerel üreticileri desteklemek ve onların ürünlerini satabilecekleri satış merkezleri oluşturmak, istihdam sağlamaktır. Çevreye ve insana zararlı olmayan alternatif ve yenilenebilir enerji kaynaklarının teşvik edilmesidir. Belki de en önemlisi bir şehrin, dünyada binlerce birbirinin aynı şehirden kendini farklılaştırmasıdır (Yalçın ve Yalçın 2013: 7-38).

Sakin şehir hareketinin ambleminde de bir salyangoz bulunmaktadır. Salyangozun yavaş hareket etmesiyle özdeşleştirilen amblem, verilmek istenen mesajı ve amaçlanan düşünceyi açıkça belirtmekte, bugünün hızına karşı yavaşlamayı ifade etmektedir. Küreselleşmeyle birlikte oluşan bu hızlı yaşamda dünyanın soluk almadan ilerlemesinin önüne geçmek, anı yaşamak, kaynakları etkin kullanmak ve dolayısıyla gelecek nesillere aktarmak için yavaşlamak, etkili ve verimli ilerlemek esastır.

Toplamda Haziran 2025 tarihi itibariyle 33 ülkede  305 şehir; sakin şehir ünvanı kazanarak bu ambleme sahip olmuştur.

Sakin şehirlerin logosu olan salyangozu kullanabilmeye hak kazanan merkezler, düzenli olarak denetimden geçirilmekte ve Cittaslow web sitesinde yayınlanmaktadır. Sakin Şehir olabilmek için kentlerin aşağıda belirtilen alanlarda belirlenen kriterleri sağlaması gerekmektedir: İ) çevre politikaları, ii) altyapı politikaları, iii) kentsel yaşam kalitesi politikaları, iv) tarımsal, turistik, esnaf ve sanatkarlara dair politikalar, v) misafirperverlik, farkındalık ve eğitim için planlar, vi) sosyal uyum, vii) ortaklıklar.

Referanslar

Bayraktar, E., Öztürk, K. ve Kocaoğlu, M. (2016). Küreselleşmeye Karşı Yereli Koruma Çabası: Sakin Şehirler, Paradoks Ekonomi, Sosyoloji ve Politika Dergisi, 2: 69-83; http://cittaslowturkiye.org/#cittaslow, (Erişim tarihi: 24.05.2018); https://www.cittaslow.org, (Erişim tarihi: 24.05.2018); https://www.kulturportali.gov.tr/portal/sakinsehirler, (Erişim tarihi: 24.05.2018); Uzun, B. (2019). Sakin Şehirlerin Ekonomik Potansiyellerinin Belirlenmesi: Seyitgazi Örneği (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi). Anadolu Üniversitesi Ssoyal Bilimler Enstitüsü; Yalçın, A. ve Yalçın, S. (2013). Sürdürülebilir yerel kalkınma için cittaslow hareketi bir model olabilir mi? Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 5: 32-41

Ayrıntılı bilgi için bakınız

https://www.kulturportali.gov.tr/portal/sakinsehirler, (Erişim tarihi: 24.05.2018); https://www.cittaslow.org/, (Erişim tarihi: 24.05.2018); https://www.cittaslow.org/_files/ugd/c3e050_f9c40594482e4bab80521b501b94a471.pdf, (Erişim tarihi: 24.05.2018).

Sanal Gezinti / İnternet Adresi

https://www.cittaslow.org

Konuyla ilgili diğer maddeler için bkz.: