Eski çağlarda Idyma olarak adlandırılan bir Karya kenti olan Akyaka, Muğla’nın Ula ilçesine bağlı bir turizm beldesidir. Bodrum ve Datça yarımadaları arasında kalan Gökova Körfezi’nin doğu ucunda yer alan belde önemli bir turizm merkezidir. Marmaris ilçesi ile Muğla il merkezinin ortasında yer alan Ula ilçesine bağlı Akyaka turizm beldesinin nüfusu, 2018 yılı itibarıyla 3.010 kişidir. Gökova Körfezi’nin bittiği noktada, kuzeyinde 1.000 metre yüksekliğe sahip Sakartepe Dağı ile güneyinde Gökova Ovası bulunan Akyaka’nın yer aldığı bu konum sahip olduğu manzarası açısından oldukça beğeni toplamaktadır.

Akyaka turizm beldesinde tarım ile uğraşan oldukça az kişi olmasına rağmen sahip olduğu toprakları oldukça sulak ve verimli topraklardır. 1980’li yıllarda turizm sektöründe yaşanan gelişmelere paralel olarak Akyaka’da turizm bakımından gelişmeler gösterdi ve bugünkü turizm beldesi görünümünü almaya başladı. Daha önce geçim kaynağını çiftçilik ve hayvancılıktan elde eden yerel halk son yıllarda hızlı bir biçimde gelişme gösteren turizm sektörüne uyum sağladı. Akyaka beldesi yaz ve kış aylarında yerli ve yabancı turistlerin uğradığı turistik bir bölge olmasından dolayı ekonomisi ağırlıklı olarak turizme dayanıyor. Akyaka’da yat ve motorlarla yaz aylarında turlar düzenlenmektedir. Akyaka nüfusu özellikle yaz aylarında iki katını aşmaktadır. Akyaka, aynı zamanda arı kovanında bal üretimi gerçekleştirilen bir bölgedir. Akyaka’nın da içinde yer aldığı Gökova’da, 1988 yılında Türkiye’de ilk defa Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak ilan edilen bir sit alanıdır. Akyaka turizm beldesi, 2011 yılında Cittaslow Uluslararası Koordinasyon Komitesi tarafından sakin şehir ünvanını aldı.

Akyaka’nın en popüler sahillerinden biri Çınar plajıdır. Ulaşımı oldukça elverişli olan bu plaj, Akyaka’ya üç kilometre uzaklıkta yer alıyor. Akyaka’nın bir diğer popüler ziyaret güzergahı da Kadın Azmağı ismi ile bilinen ve doğal bir akvaryumu andıran su kaynağıdır. Kadın Azmağı’nın balıkları, kaplumbağaları, üzerinde süzülen ördekleri ve sevimli su samurları (lutra lutra) yörenin doğal dokusunu yaşatmaktadır. Akyaka’nın güneyinde yer alan Gökova sazlığına uğrayan göçmen kuşlar, flamingolar ve pelikanlar da Akyaka’ya ayrı bir güzellik katmaktadır.

Akyaka’da su sporları, sörf ve kano yapılıyor. Uçurtma sörfü (kiteboarding) deneyimini yaşamak isteyenler için Akyaka’nın sahip olduğu üç kilometrelik sığ ve kumluk sahil, yılın altı ayı denizden sahile doğru esen sabit rüzgarıyla dünya standartlarında koşullar sunuyor. Burada dağ bisikleti ile çevre gezileri yapılabiliyor. Akyaka’da denizyolu ile kısa mesafede Azmak Irmağı’na, uzun mesafede ise Sedir Adası’na düzenli geliş gidiş yapılıyor. Akyaka’nın kuzeyinde yer alan ve 1.000 metre yüksekliğe sahip olan Sakartepe Dağı’nda yamaç paraşütçülüğü yapılıyor. Gökova’nın verimli, yemyeşil düzlüğünden başlayarak sırtını Sakartepe Dağı’nın dik yamaçlarına dayayan Akyaka’da doğa yürüyüşleri de gerçekleştiriliyor. Akyaka’da birçok yerel etkinlik ve festival düzenleniyor. Bu etkinlik ve festivalleri; Balık Tadım Festivali, Susam ve Çam Balı Şenliği, Geleneksel Uçurtma Şenliği ve Gökova Bisiklet Turu oluşturuyor.

Muğla’nın il merkezine 26 kilometre uzaklıkta yer alan Akyaka’da havalimanı bulunmuyor. En yakın havalimanı Dalaman ilçesinde yer alıyor. Dalaman Havalimanı, Akyaka’ya 71 kilometre uzaklıktadır. Akyaka’ya ulaşım karayoluyla sağlanıyor. Akyaka; İstanbul’a 850 kilometre, Ankara’ya 620 kilometre, İzmir’e 240 kilometre uzaklıktadır. Otobüs ile Akyaka’ya gitmek için Muğla otogarından düzenli aralıklarla Akyaka ile karşılıklı seferler yapan dolmuşlar kullanılıyor.

Akyaka, iklim bakımında tipik bir Akdeniz iklimine sahiptir. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ise ılık ve yağışlı olarak geçiyor. Yazları oluşan sıcak hava denizden gelen meltem rüzgarları sayesinde çok az hissediliyor. Yaz aylarında ortalama sıcaklık 25-28 ºC arasında değişiyor. Yılda ortalama dokuz ay güneşli hava vardır. Özellikle Aralık-Ocak aylarında bolca yağış alıyor. Ortalama deniz suyu sıcaklığı yaz aylarında yaklaşık 25 ºC’dir. Akyaka’da yaklaşık yedi ay denize girilebiliyor. İğne yapraklı oluşan ormanlar çok yaygındır. Akdeniz iklimi özelliklerinden ötürü makiler bitki örtüsünde önemli bir yer tutuyor.

Akyaka turizm beldesi mimari bakımından oldukça özelliklidir. Akyaka’da tek tip mimari zorunluluğu bulunuyor. Bölgede bitişik yapılaşma olmayan; Ula’nın eski evleri örnek alınıp, günümüzün modern mimarisi ile birleştirilerek Akyaka’ya has bir sentez oluşturuldu. Doğal güzelliği bozmayan, içinde ve dışında ahşap işlemeleri bol, yöreye özgü Muğla bacalarıyla iki katlı çiçekli bahçeleriyle evler inşa edildi. Ula ilçesi doğumlu gazeteci, şair, uluslararası ödüllü mimar ve restoratör Nail Çakırhan’ın Ula evlerinin mimarisine kendi yorumu ve zevkini katarak Akyaka’da kendisine yaptırdığı Ula tarzı ev oldukça dikkat çekiyor. İlgili yapı, Ağa Han Mimarlık Ödülü’nü de aldı. Akyaka’daki evlerin hemen hemen tamamında bu tarz mimari yapıya sahip evler egemendir. Akyaka evlerinin en önemli tarafını ahşap işçiliği oluşturuyor. Dolap kapakları ve tavan işlerine kadar hep oymalı ve süslemeli olarak oluşturulan ahşap yapılar mevcuttur.

Akyaka’da yemekler genel olarak Akdeniz kültürü etkisinde sebze ağırlık ve zeytinyağlıdır. Yörenin kendine has yemekleri çıntar, patlıcan ve biber dolması, ekşili tavuk, ev makarnası (erişte), turp otu ekşilemesi, yaprak ciğer ve yoğurtlamadır.

Muğla’nın Ula ilçesinde, Gökova Körfezi kıyısında yer alan Cittaslow (Sakin Şehir) unvanlı Akyaka; serin Azmak Nehri, yerel mimarisi ve zengin biyolojik çeşitliliğe sahip doğasıyla sürdürülebilir turizm yaklaşımının benimsendiği huzurlu bir mahalledir.

Akyaka, Muğla’nın 671 rakımlı Sakar Geçidi’nin ötesinde, Gökova Körfezi’nde Türkiye turizminde öne çıkan bir mahalledir. Muğla merkeze uzaklığı 18 kilometredir; yolculuk süresi yaklaşık 40 dakikadır. Gökova Körfezi, “19 863 sayılı ve 05.07.1988 tarihli RG” ile Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak ilan edilmiştir. Bölge doğal sit alanlarına sahiptir ve zengin biyolojik çeşitliliğe ev sahipliği yapar. Temiz ve serin Azmak Nehri ile Gökova Körfezi’ne açılan pek çok koyu bulunmaktadır. Akyaka, 2011 yılında Cittaslow unvanını almıştır. Nail Çakırhan öncülüğünde geliştirilen yöreye özgü mimari yapılar, Akyaka’nın tanıtımında önem taşımaktadır. 1991 yılında yerel yönetim yapılanmasında belde konumuna gelmiş; 2012 yılında ise “6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile mahalle statüsüne dönüşmüştür. Mahalle halkı, yerel mimari mirasın ve doğal biyolojik çeşitliliğin korunmasının yanında alternatif ve sürdürülebilir turizm faaliyetlerinin yürütülmesi konusunda hassastır. Yerel birlik ve beraberlik duygusuna zarar vermeden, vizyonlu bir yaşam tarzının sürdürülmesi talep edilmektedir. Bölgedeki ekolojik denge ile kültürel-tarihî zenginliğin sürdürülebilirliği için özel ve kamu kurum ve kuruluşları ile yerel paydaşlara önemli görev ve sorumluluklar düşmektedir.

Akyaka, tarihî değerleri ve doğal güzellikleriyle yerli ve yabancı birçok ziyaretçinin uğrak noktasıdır. Geçmişte köklü medeniyetlere ev sahipliği yapmış olması, tarihî miras çeşitliliğini artırmıştır. Bilinen başlıca tarihî yerler arasında Idyma Antik Kenti, Nail Çakırhan Müzesi, Sedir Adası Örenyeri, Akyaka Kalesi, Thera Antik Kenti, Kilise ve Azmak Kaya Mezarları bulunmaktadır. Öne çıkan koylar ise 72 Merdiven Koyu, Albay Koyu, Akvaryum Koyu, Burun Koyu, Maden İskelesi Koyu, Akbük Koyu, Turnalı Boncuk Koyu, Değirmenbükü Koyu ve Küfre Koyudur. Denizin keyfini çıkarmak ve dinlenmek için de çok sayıda plaj mevcuttur: Akyaka Halk Plajı, Çınar Plajı, Ufuk Plajı, Akyaka Turnalı Plajı, Akbük Plajı, İncekum Plajı, Akçapınar Plajı, Hayıtlı Plajı ve Sedir Adası-Kleopatra Plajı.

Gastronomi açısından Akyaka’da Ege ve Akdeniz mutfaklarının kesiştiği yerel lezzetler öne çıkar. Mavi yengeç, karidesli mücver, kalamar dolma, Girit ezme, kabak çiçeği kızartması, topik, enginar dolması, deniz börülcesi ve ahtapot salatası yörede bilinen yemekler arasındadır. Bu lezzetlerin deneyimlenebilmesi için nehir ve sahil kenarlarında çok sayıda restoran işletmesi bulunmaktadır. Vira Vira Akyaka, Pizza Fellas Akyaka, İnceden Meyhane, Karadut Et Balık Restoran, Akyaka Orfoz Restoran, Kordon Restoran ve Olta Balık Restoran bu işletmelerden bazılarıdır. Bu işletmelerin kahvaltı menüleri de yerel halkın ve ziyaretçilerin ilgisini çekmektedir. Gece hayatına yönelik olarak canlı müzik, parti ve etkinlikler düzenleyen konseptli mekânlar da bulunmaktadır.

Akyaka, su sporlarına elverişli doğasıyla da dikkat çeker. Kitesurf (uçurtma sörfü), windsurf (rüzgâr sörfü), seakayak (deniz kanosu), rafting (nehir kanosu) ve yelken gibi sporlar, meraklıları için öne çıkan etkinlikler arasındadır. Azmak Nehri boyunca 15–60 dakika arasında değişen nehir turları düzenlenmektedir. Orta ve küçük boy motorlu ya da sandal tipi teknelerle gerçekleştirilen bu geziler sırasında nehir ekosistemindeki biyolojik çeşitlilik gözlemlenebilmektedir. Kefal, levrek, alabalık, su tavuğu, ördek, kaz, su kaplumbağası ve su samuru gibi türlerin yanında sazlıklar ile su altı çayırları ve yosunlar gibi sucul bitkiler, su ekosisteminin çeşitliliğini artırmaktadır.

Kamp yapmayı sevenler için doğayla iç içe kamp alanları bulunmaktadır. Akyaka’da günlük yaşamda bisiklet kullanımının yaygın olması nedeniyle bisiklet garajları oluşturulmuştur. Ulaşımda kişisel araçlar ve toplu taşıma araçları öne çıkmaktadır.

2000’li yıllarda Akyaka nüfusu 2198 idi. Yaz aylarında yerli ve yabancı ziyaretçi yoğunluğu nedeniyle nüfusun 10 000 ile 12 000 arasında arttığı belirtilmektedir. Akyaka’da turizm faaliyetlerinin başlaması 1970’li yıllara uzanmakla birlikte, turizmin yoğunlaşması 1980’li yıllarda gerçekleşmiştir. Konaklama açısından genellikle küçük pansiyon ve apart tipi tesisler yaygındır. Ayrıca dört yıldızlı bir konaklama tesisi bulunmaktadır. Mevcut yatak kapasitesi 2500 olarak ifade edilmektedir. Yazlık ev niteliğindeki özel mülklerin de yaygın olduğu görülmektedir.

Akyaka, her yaş grubuna hizmet sunan bir turizm yerleşimidir. Yeşil ve mavinin buluştuğu, huzur ve sakinlik algısının güçlü olduğu mahallede kış ayları daha sakin geçmektedir. Ula Belediyesi’nin hizmet altyapısı güçlü olmakla birlikte, yaz aylarında artan nüfus yoğunluğu nedeniyle dönemsel yetersizlikler yaşanabilmektedir.