Hz. Süleyman Camii, Diyarbakır’ın Suriçi olarak adlandırılan tarihî yerleşim alanının kuzeydoğu ucunda, Cevat Paşa Mahallesi sınırları içerisinde ve eğimli bir arazi üzerinde konumlanmaktadır. Yapının, 638 yılında Arap egemenliğine giren Diyarbakır’da inşa edilen ilk cami olabileceği yönünde görüşler bulunmakla birlikte, camide yer alan kitabe, caminin Nisanoğullarından Ebü’l-Kāsım Ali tarafından yaptırıldığını ve 1155–1160 yılları arasında inşa edildiğini göstermektedir (Tuncer 1996).

Diyarbakır, İslam kültürü ve mimarisinin önemli temsil merkezlerinden biri olarak tarih boyunca dikkat çekmiştir. Bu bağlamda Suriçi bölgesinde yer alan dinî mimari örnekleri arasında bulunan Hz. Süleyman Camii, farklı dönemlerde gerçekleştirilen müdahaleler ve ek yapılarla zaman içinde genişletilmiş ve bir yapı topluluğu niteliği kazanmıştır. Yapı, tarihsel süreç içerisinde Nasıriye Camii olarak da anılmış; ayrıca konumunun Diyarbakır Surları ile ilişkisi nedeniyle Kale Camii adıyla da tanınmıştır (Işık 2023). Geçirdiği değişimlere rağmen cami, özgün mimari karakterini ve sahip olduğu manevî değeri büyük ölçüde koruyarak günümüze ulaşmayı başarmış önemli tarihî yapılardan biridir.

Hz. Süleyman Camii, günümüzdeki mimari formuna büyük ölçüde Osmanlı dönemi sırasında gerçekleştirilen düzenleme ve eklemeler sonucunda ulaşmıştır. Yapı; son cemaat yeri, türbe, namazgâh ve abdest alma mekânlarından oluşan bir yapı topluluğu niteliğindedir.

Cami kompleksinin içerisinde ayrıca, Diyarbakır’ın fethi sırasında şehit düştüğü kabul edilen 27 sahabenin kabirlerinin bulunduğu bir hazire de yer almaktadır. Bu özellik, yapının yalnızca mimari açıdan değil, aynı zamanda tarihî ve manevî açıdan da önemli bir ziyaret ve ibadet mekânı olmasına katkı sağlamaktadır.