Turizmde akıllı sistemler, dijital teknolojilerin turizm faaliyetlerine entegre edilmesiyle oluşan modern bir yapıyı ifade eder. Bu sistemler; Nesnelerin İnterneti (IoT), yapay zekâ (AI), artırılmış gerçeklik (AR), sanal gerçeklik (VR), büyük veri analitiği ve mobil platformlar gibi araçlar aracılığıyla turistlerin ihtiyaçlarını gerçek zamanlı karşılamayı, deneyimlerini zenginleştirmeyi ve sektörün verimliliğini artırmayı amaçlar.

Kavram, 2010’lu yılların başında akıllı şehir uygulamalarından esinlenerek ortaya çıkmıştır. Akıllı destinasyonlar, veri odaklı yönetim ve etkileşimli hizmetler yoluyla geleneksel turizmi dönüştürmeyi hedefler. Özellikle Avrupa Birliği projeleri ve Asya’daki ulusal girişimler, bu yaklaşımın hızlı biçimde yayılmasına katkı sağlamıştır.

Dünya genelinde akıllı turizm sistemlerine yönelik talep, teknolojiye yatkın turist gruplarının (özellikle genç nesillerin) etkisiyle artmaktadır. Turistler; kişiselleştirilmiş öneriler, temassız hizmetler ve gerçek zamanlı bilgiye erişim beklerken, destinasyonlar ve işletmeler ise ziyaretçi yönetimini iyileştirmek, kaynakları daha verimli kullanmak ve çevresel etkileri en aza indirmek amacıyla bu teknolojileri benimsemektedir. Pandemi sonrası dönemde sürdürülebilir ve güvenli seyahat talebinin yükselmesi, akıllı sistemlerin önemini daha da artırmıştır.

Önemli destinasyonlar arasında Barselona, Amsterdam, Singapur ve Dubai öne çıkmaktadır. Barselona, sensörler ve veri analitiğiyle kalabalık yönetimini optimize ederken; Amsterdam sürdürülebilir ulaşım ve akıllı çevre uygulamalarıyla tanınır. Singapur ise IoT tabanlı ziyaretçi takip sistemleri ve mobil entegrasyon üzerinden örnek bir model sunmaktadır.

Türkiye’de akıllı turizm sistemleri, Kültür ve Turizm Bakanlığı öncülüğünde gelişmektedir. GoTürkiye dijital platformu, turistlere kişiselleştirilmiş rota önerileri, sanal turlar ve rezervasyon hizmetleri sağlamaktadır. Antalya’da akıllı plaj ve otel yönetim sistemleri, İstanbul’da ise dijital kültürel miras uygulamaları yaygınlaşmaktadır. Ayrıca Kapadokya ve Efes gibi bölgelerde AR/VR destekli deneyimler pilot projelerle uygulanmakta ve sürdürülebilir turizm hedeflerine katkı sunmaktadır.

Sonuç olarak turizmde akıllı sistemler, sektörün dijital dönüşümünü hızlandırarak rekabet avantajı yaratmaktadır. Gelecekte yapay zekâ ve IoT’nin daha yaygın kullanımıyla turist memnuniyetinin artacağı, destinasyonların daha verimli yönetileceği ve çevresel sürdürülebilirliğin güçleneceği öngörülmektedir.