Şeyh Bedrettin Türbesi
Türbe Muğla
(Şarköy, Milas, Muğla, 1549)
-
2026
Şeyh Bedrettin Türbesi, Muğla’nın Milas ilçesine bağlı Şenköy Mahallesi’nde, köy mezarlığı içerisinde bulunan XVI. yüzyıla ait Osmanlı dönemi mezar yapısıdır. Eski Milas-Aydın yolu güzergâhındaki türbe, çevresindeki tarihî çeşme ve mezarlarla birlikte bir kültürel miras alanı oluşturmaktadır.
Türbenin batı cephesindeki giriş kitabesinde Hicri 956 (1549-1550) tarihi bulunmaktadır. Türbe içerisindeki mezar taşında ise Hicri 889 (1484-1485) tarihi yer almaktadır. Kitabeye göre burada Şeyh Kasım oğlu Şeyh Bedrettin medfundur. Ayrıca Şeyh Bedrettin’in Bursa’da vefat eden Buharalı Seyyid Muhammed’in halifelerinden olduğu belirtilmektedir. Bu tarihler, mevcut türbenin Şeyh Bedrettin’in ölümünden yaklaşık 65 yıl sonra inşa edildiğini göstermektedir.
Yapının banisi ve mimarı bilinmemektedir. Türbe, Anadolu’da Selçuklu döneminden itibaren görülen ve Osmanlı döneminde de sürdürülen kare planlı, kübik gövdeli ve kubbeli mezar yapıları geleneğinin bir örneğidir.
Yaklaşık 10 × 10 metre ölçülerindeki yapı yığma kâgir teknikle inşa edilmiştir. Kare gövdeden sekizgen kasnağa tuğla örgülü sivri kemerli tromplarla geçilmekte, kasnağın üzeri tuğla kubbeyle örtülmektedir. Kubbenin üzerinde derviş başlığını andıran bir alem bulunmaktadır.
Ana giriş batı cephesindedir. Kapı çevresinde beyaz ve kırmızı mermer kullanılmış, girişin üzerine üç satırlık mermer kitabe yerleştirilmiştir. Batı, güney ve doğu cephelerinde sivri kemerli pencere açıklıkları bulunmaktadır. İç mekânda nişler ile toplam beş mezar yer almaktadır.
Türbenin bulunduğu mezarlıkta ayrıca Hicri 987 (1579-1580) tarihli bir çeşme bulunmaktadır. Bu durum, alanın Osmanlı döneminde yalnızca mezarlık değil, ziyaret ve günlük kullanım işlevlerini bir araya getiren bir çevre niteliği taşıdığını göstermektedir.
Şeyh Bedrettin Türbesi ve çevresindeki unsurlar 14 Aralık 1994 tarihinde taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmiştir. Yapıya ilişkin rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri 2013 yılında onaylanmış, restorasyon çalışmaları Nisan 2015’te tamamlanmıştır. Çalışmalarda özellikle nem sorunlarının giderilmesi, temel güçlendirmesi, su yalıtımı ve drenaj uygulamalarına ağırlık verilmiştir.
Türbenin adı, Osmanlı fakih ve mutasavvıfı Şeyh Bedreddin Simâvî ile karışıklığa yol açabilmektedir. Ancak Şenköy’deki türbenin mezar kitabesi burada yatan kişinin Şeyh Kasım oğlu Şeyh Bedrettin olduğunu açıkça göstermektedir. Bu nedenle yapı, 1420 yılında idam edilen Şeyh Bedreddin Simâvî’nin mezarı değildir.
Şeyh Bedrettin Türbesi, XV. yüzyılın sonlarında yaşamış bir dinî şahsiyetin mezarını barındırması ve XVI. yüzyıl Osmanlı türbe mimarisinin özelliklerini taşıması bakımından önemlidir. Mezarlık, çeşme ve diğer mezarlarla birlikte değerlendirildiğinde yapı, Milas yöresinin dinî, mimari ve kültürel mirasını yansıtan ve kültür ile inanç turizmi kapsamında değerlendirilebilecek tarihî alanlardan biridir.
Referanslar
Dere, M. E. (2023). Milas Şenköy’deki Şeyh Bedrettin Türbesi, Çeşmesi ve mimarisi. Medeniyet Sanat Dergisi, 9(2): 203–219; Dindar, B. (1992). Bedreddin Simâvî. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 5: 331–334. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları; Duran, R. (1994). Milas’taki Türk Devri Mimarisi. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü; Eroğlu, Z. (2011). Muğla Tarihi. İstanbul: Muğla Belediyesi Kültür Yayınları; Kalafat, Y. (1999). Doğu Anadolu’da Eski Türk İnançlarının İzleri. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları; Önal, M. (2001). Muğla ve çevresinde erenler. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 18: 167–175; Önkal, H. (1989). Anadolu Selçuklu Türbeleri. Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Tarih Kurumu Yayınları; T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Muğla İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. (t.y.). Şeyh Bedrettin Türbesi. Dini Yapılar (Camiler, Türbeler, Kiliseler) (Erişim tarihi: 2 Ekim 2026); Türkiye Büyük Millet Meclisi. (2012). TBMM Tutanak Dergisi: 24. Dönem, 3. Yasama Yılı, 38. Birleşim. Ankara: Türkiye Büyük Millet Meclisi.
