Sandıklı Alacaşı
GASTRONOMİ Yemek Coğrafi İşaretli Ürün Pilav TÜRKİYE'NİN İLLERİ Afyonkarahisar
(Sandıklı, Afyonkarahisar)
-
2025
Sandıklı alacaşı, mercimek ve bulgur tanelerinin “alaca” görünümlü karışımından adını alan, Sandıklı ilçesinde yaygın olarak pişirilen geleneksel bir yemektir. TÜRKPATENT coğrafi işaret siciline göre ürün, yeşil mercimek ve bulgurun yanı sıra soğan, buğday unu, domates salçası, bitkisel yağ, tuz, kuru nane ve sudan oluşur; hazırlanışında mercimek ön pişirilir, bulgurla birleştirilir ve kavrulmuş-soğanlı salçalı karışımla demleme usulü pişirilir (Türk Patent ve Marka Kurumu 2023a, 2023b). Tescil belgesi ürünü “pilav / yemekler ve çorbalar” grubunda sınıflandırır; “alaca” adlandırması, görünüm ve yöresel isimlendirme gerekçesiyle açıklanır (TÜRKPATENT 2023a). Ürünün Sandıklı’da yerel tüketim ve tanıtım faaliyetleriyle gastronomi turizmine katkı sağladığı, belediye ve yerel kurumların coğrafi işaret stratejilerinde yer aldığı görülür (Sandıklı TSO n.d.).
Sandıklı'da küçük taneli bir yeşil mercimek türü üretilmektedir. Bu ürün aynı zamanda Afyonkarahisar genelinde bilinen ve bükme adı verilen bir börek harcı olarak da kullanılır. İlçe kültüründe bu yemek genellikle kalabalık ile tüketilir. Pilav tenceresi gibi sığ ve geniş bir kapta pişirilir. Pişirme işleminin sonlarına doğru yemeğin üzerinde bir kaymak tabakası oluşur. Bu kaymak tabakası, yemek tabaklara aktarılırken parçalandığı için genellikle porsiyonlama yapılmaz ve pişirildiği kap içinden doğrudan yenmesi tercih edilir. Sandıklı halkı bu yemeği "alcaş" diye bilir; ilk a geniş ve ikinci a dar - daha çok a ve ı harflerinin karışımı şeklinde telaffuz eder.
Referanslar
Sandıklı Ticaret ve Sanayi Odası (Sandıklı TSO). (n.d.). Coğrafi işaretler—Sandıklı ürünleri, (Erişim tarihi: 26. 09. 2025); Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT). (2023a). No: 1329—Mahreç işareti: Sandıklı Alacaşı (Coğrafi İşaret Sicil Belgesi). Tescil tarihi: 30.01.2023; başvuru no: C2021/000115; Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT). (2023b). Coğrafi İşaretler Portalı—Sandıklı Alacaşı (Detay sayfası: ürün grubu, tescil ve başvuru bilgileri). Erişim: 26 Eylül 2025.
