Rize Çayı, Doğu Karadeniz’in bol yağışlı ikliminde yetişen, yoğun aromalı ve koyu renkli siyah çay türüdür.

Rize Çayı, Türkiye’nin çay üretiminin büyük kısmını karşılayan, yerel ekonomi ve kültürel ritüellerin vazgeçilmez unsuru olan bir tarım ürünüdür. Teraslı bahçelerde yetiştirilen bu çay, taze demlendiğinde karakteristik rengi ve tadıyla dikkat çeker. Üretim süreci, yaprak toplamanın elle veya makineyle yapılmasından fabrika işlenmesine kadar uzanır ve bölge halkının temel geçim kaynağını oluşturur. Son yıllarda turistik deneyimlerle birleşerek ziyaretçilere çay bahçelerinde yürüyüş, toplama etkinlikleri ve tadım fırsatları sunar. Rize çayı, 2021 yılında menşe adı olarak coğrafi işaret tescil belgesi alarak özgünlüğünü resmî koruma altına almıştır.

Rize Çayı yetiştiriciliği, Osmanlı dönemine uzanan denemelerle kök salmış, Cumhuriyet döneminde sistematik hâle gelmiştir. 1924’te çıkarılan kanunla teşvik edilmiş, Zihni Derin’in öncülüğünde ilk fidanlıklar kurulmuş ve 1940’larda fabrikalar açılmıştır. Rize’nin yüksek nem, bol yağış ve deniz etkisiyle oluşan mikrokliması, çaya benzersiz kalite kazandırır. 2024’te Türkiye genelinde yaklaşık 1 milyon 438 bin ton yaş çay işlenmiş olup, bunun yaklaşık yüzde 64’ü Rize’den sağlanmıştır. Ancak iklim değişikliği, üretimde önemli zorluklar yaratmaktadır. 2025 yılında rekolte, önceki yıla göre yaklaşık yüzde 20 düşüş göstermiş; düzensiz yağışlar, aşırı sıcaklıklar ve seller verim ile kaliteyi olumsuz etkilemiştir. Rize Ticaret Borsası yetkilileri, iklim değişikliğini çay tarımının geleceğini tehdit eden en büyük risk olarak vurgulamakta; budama, toprak yönetimi ve makineli hasat gibi uygulamalarda iyileştirmeler önermektedir.

Dünyada çay talebi sağlık, wellness ve sürdürülebilir üretim eğilimleriyle büyürken, Rize çayı iç piyasada lider konumdadır. Türkiye kişi başı çay tüketiminde dünya öncüsüdür; talep yerel üretimi destekler. İhracat ise Avrupa ülkeleri, Orta Doğu ve diaspora topluluklarına yöneliktir. Organik üretim ve coğrafi işaret çalışmalarıyla premium pazarda talep artmaktadır.

Dünyanın başlıca çay bölgeleri Sri Lanka, Hindistan ve Çin olsa da, Rize çayı doğal peyzajı ve kültürel derinliğiyle özgün bir yer tutar. Karadeniz’in yeşil tepeleri, çay turizmini destekleyen unsurlardandır.

Türkiye’de Rize Çayı için önemli destinasyonlar il genelinde yoğunlaşır. Ziraat Botanik Çay Bahçesi, şehir merkezine yakın konumuyla panoramik manzara sunar; mini çay müzesi, satış mağazası ve yenilenmiş kapalı alanlarıyla üretim süreçlerini sergiler. Çayeli ilçesindeki Haremtepe (Çeçeva) köyü, simetrik teraslı bahçeleriyle baklava desenini andıran görünümüyle sosyal medyada ünlenmiş, yöresel kıyafetlerle fotoğraf ve çay toplama deneyimleri için popüler bir turizm noktasıdır. Ayder Yaylası ile Fırtına Vadisi, çay bahçeleriyle entegre doğa rotaları oluşturur. ÇAYKUR fabrikaları, rehberli turlarla ziyaretçilere işleme aşamalarını gösterirken, örnek bahçeler estetik düzenlemeleriyle öne çıkar.

Rize Çayı, ekonomik katkılarının yanı sıra sürdürülebilir turizm potansiyeliyle bölge kalkınmasına ivme kazandırır. Yeşil dokusu ve otantik deneyimleri, ziyaretçilere unutulmaz Karadeniz izlenimleri bırakır.