Rize Etli Kara Lahana Sarması
GASTRONOMİ Yemek TÜRKİYE'NİN İLLERİ Rize
(Rize, 2024)
-
2026
ize Etli Kara Lahana Sarması, Doğu Karadeniz'in bol yağışlı ikliminde yetişen kara lahana yapraklarına kıymalı iç harç sarılarak hazırlanan geleneksel yöresel bir lezzettir.
Rize Etli Kara Lahana Sarması, Karadeniz mutfağının simge yemeklerinden biri olarak kış sofralarının vazgeçilmezi konumundadır. Haşlanmış kara lahana yaprakları, dana veya kuzu kıyması, pirinç, soğan, salça, maydanoz ve baharatlarla hazırlanan iç harçla doldurulup silindir şeklinde sarılır; ardından tereyağı ve salçalı sos eşliğinde kısık ateşte pişirilir. Bu yemek, yüksek C vitamini içeriğiyle sağlık açısından faydalı olup, genellikle yoğurt ve mısır ekmeğiyle servis edilir. Hazırlık süreci zahmetli olsa da ortaya çıkan yoğun aroma ve doyurucu tat, onu bölge halkının kültürel mirasının önemli parçası yapar.
Rize Etli Kara Lahana Sarması, Osmanlı dönemine uzanan köklere sahip olup Karadeniz mutfağında uzun yıllardır yer alır. Geleneksel tariflerde satır kıyma ve kemikli et kullanılırken, günümüzde kıyma tercih edilmektedir. 2024 yılında coğrafi işaret tescil belgesi alarak resmi koruma altına alınmış, Rize'nin 17. coğrafi işaretli ürünü olmuştur. Bu tescil, yemeğin yalnızca Rize'de yetişen kara lahana ile hazırlanmasını ve özgün yöntemlerini garanti altına alır.
Dünyada yöresel yemeklere ve gastronomi turizmine ilgi artarken, Rize Etli Kara Lahana Sarması başta Türk diasporası olmak üzere sağlık bilinci yüksek tüketiciler, kültürel gezginler ve Karadeniz mutfağı meraklıları tarafından aranır. Pandemi sonrası deneyimsel seyahat trendleriyle talep yükselmiş, otantik lezzet arayışı bu yemeği ön plana çıkarmıştır. Avrupa ve Orta Doğu'daki Türk toplulukları ile gastronomi tutkunları, Karadeniz'in doğal ve geleneksel tatlarını keşfetmek ister.
Dünyanın önemli gastronomi destinasyonları arasında İtalya'nın Toscana bölgesi, Fransa'nın Provence'ı veya Japonya'nın geleneksel mutfak rotaları yer alsa da Rize Etli Kara Lahana Sarması Karadeniz'in yeşil dokusuyla birleşince benzersiz bir çekim gücü oluşturur. Bölgenin yaylaları ve köyleri, bu lezzeti deneyimlemek için cazip noktalardır.
Türkiye'de Rize Etli Kara Lahana Sarması için önemli destinasyonlar Rize ili genelinde yoğunlaşır. Şehir merkezindeki yöresel lokantalar gibi Liman Lokantası veya Evvel Zaman Yöresel Yemek Evi, otantik sunumlarıyla öne çıkar. Ayder Yaylası ve Çamlıhemşin gibi turistik alanlarda ev pansiyonları ve restoranlar, taze hazırlanmış sarmayı doğa manzarası eşliğinde ikram eder. Gastronomi turları kapsamında köy evlerinde sarma yapım atölyeleri düzenlenerek ziyaretçiler sürece katılabilir. Bu deneyimler, Rize'nin turizm potansiyelini zenginleştirir.
Rize Etli Kara Lahana Sarması, kültürel mirası korurken gastronomi turizmine katkı sağlayarak yerel ekonomiyi destekler. Sağlıklı ve otantik yapısıyla gelecek nesillere aktarılması, bölgenin sürdürülebilir kalkınmasına ivme kazandırır.
Referanslar
Baysal, A. (2016). Türk mutfağı. Ankara: Hatiboğlu Yayınları.; Doğanay, H. ve Zaman, S. (2013). Türkiye turizm coğrafyası. Ankara: Pegem Akademi.; Long, L. M. (2004). Culinary tourism. Lexington: University Press of Kentucky.; Özdemir, B. (2014). Gastronomi turizmi ve destinasyon pazarlaması, Journal of Tourism Studies, 25(2): 45-60.; Yüncü, H. R. (2010). Sürdürülebilir turizm açısından gastronomi turizmi, Ege Akademik Bakış, 10(1): 27-44.
