Apollonia Antik Kenti

DOĞAL VE KÜLTÜREL MİRAS Sit Alanı Antik Kent TÜRKİYE'NİN İLLERİ Antalya

(Yayla Kılıçlı, Kaş, Muğla)

Apollonia Antik Kenti, Kaş ilçesine bağlı Yayla Kılınçlı Mahallesi'nin yaklaşık 1 km güneybatısında, Myra'nın yaklaşık 22 km güney-güneybatısında ve Asar Tepe'nin yaklaşık 100 m yukarısında yer almaktadır. Kent, Kaş ilçe merkezine yaklaşık 22 km uzaklıktadır.

Arkeolojik veriler, yerleşmenin M.Ö. IV. yüzyılda kurulduğunu göstermektedir. Kent adının, Likya'nın baş tanrılarından biri olan Apollon'dan geldiği ve Helen dilinde "Apollon'un Yurdu" anlamını taşıdığı kabul edilmektedir (Çevik 2021: 322). Apollonia, Likya Birliği içerisinde oluşturulan üçlü siyasi yapılanmalardan birine dâhil olup Simena, Aperlai ve İsinda ile birlikte aynı yerel birliğin üyeleri arasında yer almaktadır. Birkaç kentin siyasal birlik oluşturarak meydana getirdiği sympoliteianın merkezinde Aperlai bulunmaktadır. Aperlai'nin ticaret sayesinde ekonomik açıdan güç kazanmasıyla birlikte üst ve orta gelir grubunda yer alan nüfusun bu kente yönelmesi, Apollonia'nın zaman içerisinde eski önemini yitirmesine neden olmuştur (Dinç 2010: 14-16, 58; Bean 1998: 108; Sevin 2019: 172). Ticaretin temel unsurlarından biri olan mureks (purpura) üretiminde çalışan iş gücünün de Aperlai'ye göç ettiği değerlendirilmektedir (Çevik 2021: 322).

Dağlık ve engebeli bir saha üzerinde kurulan kentte yerleşim dokusu geniş bir alana dağılmış durumdadır. Sınırlı büyüklükte bir akropole sahip olan yerleşmenin batı, güney ve doğu kesimleri sarp kayalıklarla çevrilidir. Akropole giriş sağlayan kapı, güneydoğu surları üzerinde bulunmaktadır. Klasik Dönem'e tarihlendirilen kale ise kentin doğusundaki tepe üzerinde konumlanmış olup Bizans Dönemi'nde de kullanılmaya devam etmiştir. Doğrudan kent meydanına açılan küçük tiyatro, kent merkezinde yer almakta olup on basamaklı bir oturma düzenine sahiptir. Tiyatronun kuzeyinde M.S. 80 yılına tarihlendirilen hamam kalıntıları yer almakta; Bizans Dönemi'nde inşa edilen iki kiliseden biri tiyatronun arka kısmında, diğeri ise batısında bulunmaktadır (Çevik 2021: 323; Bean 1998: 108).

Kentte yaşanan su ihtiyacının karşılanabilmesi amacıyla çok sayıda sarnıç ve kuyu inşa edilmiştir. Yerleşmede görülen kaya anıtları ile Likya'ya özgü mezar tipleri, Apollonia'nın iskân tarihinin M.Ö. IV. yüzyıla kadar uzandığını ortaya koymaktadır. Klasik Dönem'e ait dikme mezarlar, kentin en dikkat çekici kalıntıları arasında yer almakta olup Apollonia, Likya Bölgesi'nde bu mezar tipinin en yoğun görüldüğü yerleşmelerden biri olarak bilinmektedir. Ayrıca aynı döneme tarihlendirilen bir heroon yapısı da kentte bulunmaktadır. Roma Dönemi lahitlerinin ise özellikle akropol eteklerinde yoğunlaştığı görülmektedir (Avcu 2020: 30-31; Çevik 2021: 323-324).

Referanslar

Avcu, F. (2020). Eskiçağ’da Yerleşim Statüleri ve Teritoryumları: Stadiasmus Patarensis Lykia Örneği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya; Bean, G. E. (1998). Eskiçağda Lykia Bölgesi. İstanbul: Arion Yayınevi; Çevik, N. (2021). Lykia Kitabı: Arkeolojisi, Tarihi ve Kültürüyle Batı Antalya. Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Tarih Kurumu Yayınları (V. Dizi, Sayı 14); Dinç, S. (2010). Hellenistik ve Roma Çağlarında Likya’da Kent Birlikleri. İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları; Sevin, V. (2019). Anadolu’nun Tarihi Coğrafyası I. Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Tarih Kurumu Yayınları (VI. Dizi, Sayı 50); Zayım, M. (2023). Antik Dönem Likya Bölgesi ve Şehirlerinin Coğrafi Açıdan Değerlendirilmesi (Yayımlanmamış doktora tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Konuyla ilgili diğer maddeler için bkz.: