II. Bayezid Külliyesi, Edirne’de Tunca Nehri kıyısında yer alan ve Osmanlı klasik dönem mimarisinin önemli yapı topluluklarından biridir. Osmanlı padişahı II. Bayezid’in emriyle 1484 yılında yapımına başlanmış, caminin kitabesine göre 1487-1488 yılında tamamlanmıştır. Mimarının Hayreddin olduğu kabul edilen külliye; cami, darüşşifa, medrese, imaret, mutfak, erzak deposu ve hamamdan oluşmaktadır. Yapı topluluğu, bütün birimleri çevreleyen ortak bir dış duvarla sınırlandırılmıştır.

Külliye, Osmanlı mimarisinde erken klasik dönem olarak adlandırılan evrenin önemli örnekleri arasında yer almaktadır. İstanbul’un fethinden sonra başkentin Edirne’den İstanbul’a taşınmasının ardından inşa edilen yapı, Edirne’nin kentsel gelişimine katkı sağlamış ve Osmanlı şehircilik anlayışının önemli uygulamalarından biri olmuştur.

II. Bayezid’in Kili ve Akkirman seferi hazırlıkları sırasında Edirne’de bulunduğu dönemde yapımına başlanan külliye, tamamlanmasının ardından bütün birimleriyle hizmet vermeye başlamıştır. XVII. yüzyılda Edirne’yi ziyaret eden Evliya Çelebi, Seyahatnâme’sinde külliyenin genel düzeni ve özellikle darüşşifanın işleyişi hakkında ayrıntılı bilgiler vermiştir. Tunca Nehri kıyısındaki konumu nedeniyle zaman zaman taşkınlardan zarar gören yapı topluluğu, Balkan Savaşları sırasında da önemli ölçüde tahrip olmuştur. Daha sonraki dönemlerde gerçekleştirilen onarımlarla yeniden kullanıma açılmış, günümüzde Trakya Üniversitesi tarafından değerlendirilen önemli bir kültür mirası niteliği kazanmıştır.

Külliyenin merkezinde yer alan cami, kare planlı harimi ve 20,55 metre çapındaki ana kubbesiyle dikkat çekmektedir. Ana kubbe dört büyük kemer ve pandantif sistemiyle taşınmaktadır. Kıble duvarında 14, yan cephelerde ise 13’er pencere bulunmaktadır. Üç yönden giriş sağlanan avlu, kubbeli revaklarla çevrilidir. Revaklarda granit, beyaz mermer ve yeşil breş sütunlar kullanılmıştır. Son cemaat yerinin iki yanında dokuzar kubbeyle örtülü tabhane bölümleri yer almakta, minareler ise tabhanelerin dış köşelerine konumlandırılmaktadır. Caminin mermer minberi dönemin taş işçiliğinin seçkin örnekleri arasında kabul edilmektedir. Ayrıca hünkâr mahfili, Osmanlı cami mimarisindeki erken örneklerden biri olması bakımından önem taşımaktadır.

Külliyenin güneybatısında bulunan darüşşifa, Osmanlı sağlık yapıları arasında özel bir yere sahiptir. Dikdörtgen planlı ana yapı ile altıgen planlı ruh ve sinir hastalıkları bölümünden oluşmaktadır. Merkezi mekânı örten kubbe, aydınlık feneriyle tasarlanmıştır. Yapının ortasında şadırvan yer almakta, çevresinde eyvanlar ve kubbeli odalar sıralanmaktadır. Kaynaklarda XVII. yüzyılda burada akıl hastalarının müzikle tedavi edildiği belirtilmektedir. Darüşşifa günümüzde Trakya Üniversitesi Sağlık Müzesi olarak kullanılmaktadır.

Darüşşifanın yanında bulunan medrese, revaklı avlu çevresinde sıralanan 18 öğrenci hücresi ve bir dershane-mescitten meydana gelmektedir. Vakfiye kayıtları, medresede tefsir, hadis, fıkıh, kelâm, mantık ve tıp alanlarında eserlerin bulunduğunu göstermektedir. Osmanlı ilim hayatının önemli isimlerinden İbn Kemal’in burada müderrislik yaptığı bilinmektedir.

Külliyenin kuzeydoğusunda yer alan mutfak ve imaret yapıları, medrese öğrencileri, darüşşifa hastaları ve misafirlerin iaşesini karşılamak amacıyla inşa edilmiştir. Hamam ise külliyenin karşısında yer almakta iken XIX. yüzyılın sonlarında yıktırılmıştır.

Yapı topluluğu XIX. yüzyıldan itibaren birçok araştırmacı tarafından belgelenmiştir. 2011 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından kapsamlı bir onarım gerçekleştirilmiş, külliye 04.07.2003 tarih ve 7697 sayılı kararla korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilmiştir. Günümüzde cami ibadet işlevini sürdürmekte, diğer birimler ise kültürel ve müze işlevleriyle kullanılmaktadır. Külliye, 2016 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alınmış olup Edirne’nin önemli kültür turizmi çekiciliklerinden biri olarak değerlendirilmektedir.