Kırklar Türbesi, Erzincan’ın merkez ilçesine bağlı Çağlayan (eski adıyla Girlevik) beldesi civarında yer alan önemli bir inanç merkezidir. Özellikle Alevi-Bektaşi geleneğinde kutsal kabul edilen bu mekân, yöre halkı tarafından uzun yıllardır ziyaret edilmektedir. Türbenin dayandığı inanç temeli, Alevi-Bektaşi geleneğinin önemli unsurlarından biri olan Kırklar inanışına dayanmaktadır.

Kırklar inancı, Türk tekke ve tasavvuf kültüründe önemli bir yere sahiptir. Rivayete göre Kırklar, içlerinde Hz. Ali’nin de bulunduğu kırk eren, kırk veli veya kırk evliyadan oluşan topluluğu ifade etmektedir. Dolayısıyla Kırklar, tasavvufî gelenekte kutsal bir topluluğu temsil etmektedir. Özellikle Alevi-Bektaşi düşüncesinde önemli bir yere sahip olan Kırklar Meclisi anlatıları, bu ziyaretgâhın kutsiyetinin temelini oluşturmaktadır. Söz konusu anlatılar, daha çok kutsal mekân etrafında şekillenen efsaneleri içermektedir. Anadolu’nun birçok yerinde Kırklar Makamı, Kırklar Dağı, Kırklar Tepesi veya Kırklar Türbesi adıyla anılan benzer ziyaret yerleri bulunmaktadır. Erzincan’daki Kırklar Makamı da bu inanç anlayışı çerçevesinde şekillenmiştir.

Yöre halkı, burada medfun bulunan kişinin Çağlayan ve çevresinin manevi koruyucularından biri olduğuna inanmaktadır. Türbenin bulunduğu yerde çeşitli kerametlerin gerçekleştiği, dileklerin kabul olduğu ve hastalara şifa verdiği yönünde anlatılar bulunmaktadır. Bu nedenle ziyaretçiler türbeye gelerek dua etmekte, adak adamakta ve kurban kesmektedir. Kırklar Türbesi’nin yapım tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Bununla birlikte bölgedeki ziyaret kültürünün oldukça eski olduğu ve sözlü gelenek aracılığıyla günümüze ulaştığı anlaşılmaktadır. Yerel anlatılara göre türbenin ilk inşası Çağlayanlı Mahmut Ağa tarafından gerçekleştirilmiştir. Rivayete göre Mahmut Ağa, rüyasında üstü açık bir mezar görmüş ve burada yatan kişinin mezarını korumasını istediğini işitmiştir. Bunun üzerine mezarın bulunduğu yere bir türbe yaptırılmıştır.

Türbe, sonraki dönemlerde çeşitli onarımlar geçirmiş; 1968, 2000 ve 2011 yıllarında kapsamlı yenilemelerle bugünkü görünümünü kazanmıştır. Türbe, tarihî bir şahsın mezarından ziyade manevi bir makam ve dinî ziyaret yeri niteliği taşımaktadır. Bu yönüyle Anadolu’daki birçok eren kültüyle benzerlik göstermektedir. Kırklar Makamı’nın ziyaret edilme amaçları arasında dua etmek, adak adamak, kurban kesmek, dilekte bulunmak ve çeşitli sıkıntılardan kurtulmak amacıyla niyaz etmek yer almaktadır. Özellikle ilkbahar ve yaz aylarında, ayrıca bazı dinî günlerde ziyaretçi yoğunluğu artmaktadır. Türbe, yalnızca Alevi inancına mensup ziyaretçiler tarafından değil, Sünni inanç mensupları tarafından da ziyaret edilmektedir.

Kırklar Türbesi, Erzincan şehir merkezine yaklaşık 30 kilometre uzaklıkta bulunmaktadır. Erzincan il merkezinin güneydoğusunda yer alan ziyaretgâh, doğal çevre içerisinde hâkim bir noktada konumlanmıştır. Günümüzde türbe çevresinde kurban kesim alanları, lokma dağıtım bölümleri, şadırvan, dinlenme alanları ve ziyaretçilerin kullanımına yönelik çeşitli sosyal tesisler bulunmaktadır. Türbe içerisinde taş bloklardan yapılmış bir sanduka yer almaktadır. Türbenin üst kısmında ise yöre halkına ait mezarlık bulunmaktadır. Ayrıca türbe çevresinde dilek dilenen delikli bir taş ile çaput bağlanan bir dilek ağacı bulunmaktadır.

İnanışa göre delikli taşa atılarak tutturulan taşlar ve dilek ağacına bağlanan çaputlar, duaların kabul olacağına işaret etmektedir. Kırklar Türbesi, Erzincan’ın halk inançları ve ziyaret kültürü bakımından önemli merkezlerinden biridir. Anadolu’daki veli kültünün günümüzdeki temsil örneklerinden biri olarak değerlendirilen ziyaretgâh, halk inançlarının yaşatıldığı mekânlardan biri olma özelliğini sürdürmektedir. Ayrıca türbe, Erzincan’ın inanç turizmi kapsamında öne çıkan ziyaret noktalarından biridir. Kırklar Türbesi’nin, Erzincan’daki sözlü kültür ortamında aktarılan çeşitli halk anlatılarına da konu olduğu bilinmektedir.