Kadyanda
DOĞAL VE KÜLTÜREL MİRAS Antik Kent TÜRKİYE'NİN İLLERİ Muğla
(Fethiye, Muğla)
-
2026
Deniz seviyesinden yaklaşık 915 m yükseklikte yer alan Kadyanda Antik Kenti, Fethiye'nin (Meğri) yaklaşık 19 km kuzeydoğusunda, Yeşilüzümlü Mahallesi'ne bağlı Üzümlü mevkisinin güneydoğusundaki tepe üzerinde kurulmuştur. Şehre ulaşım, oldukça eğimli bir güzergâhın takip edilmesini gerektirmektedir.
Likçe yazıtlarda "Kadawańti" adıyla anılan kentin geçmişi M.Ö. IV. yüzyıla kadar uzanmaktadır. Kent adında yer alan "-anda" eki, Luvi diliyle olan bağlantısına işaret etmektedir. Yerleşme ilk kez Charles Fellows tarafından keşfedilmiş, Plinius'un eserlerinde de adına yer verilmiştir. Erken dönemde Likya Birliği'ne katılan kent, bu sayede sikke basma hakkını elde etmiştir. Günümüze ulaşan kalıntılar içerisinde özellikle Roma Dönemi'ne ait yapılar ön plana çıkmaktadır (Bean 1998: 43; Çevik 2021: 193).
Akropolün en güney kesiminde yaklaşık 2.000 kişilik kapasiteye sahip küçük bir tiyatro yer almakta, hemen yanında ise stadion bulunmaktadır. Helenistik Dönem'e, M.Ö. I. yüzyılın başlarına tarihlendirilen tiyatronun bulunduğu alanda, 1992 yılında Fethiye Müzesi tarafından gerçekleştirilen temizlik çalışmalarının ardından bir gezi güzergâhı oluşturulmuştur. Kentin en büyük yapıları arasında tiyatro ve stadion öne çıkmaktadır. Tiyatronun kuzeydoğusunda sur duvarları uzanırken, kuzeybatısında agora bulunmaktadır. Stadion, agoranın kuzeyinde yer alırken stoa, tiyatronun kuzeybatısında konumlanmıştır. Agoranın kuzeyinden geçen, kenti batı-doğu doğrultusunda ikiye ayıran yaklaşık 9 m genişliğinde ve birkaç yüz metre uzunluğundaki ana cadde taş plakalarla döşenmiştir. Vespasianus Dönemi'ne tarihlendirilen hamam yapısı bu caddenin hemen yanında, agoranın kuzeydoğusunda bulunmaktadır. Ana caddenin karşı tarafındaki kuzey kesimde ise Dor düzeninde inşa edildiği düşünülen tapınak kalıntıları yer almaktadır (Çevik 2021: 193-194; Akşit 2008: 220).
Agoranın güney bölümünde konutlara ait mimari kalıntılar tespit edilmektedir. Kentten orman yolunu takip ederek yaklaşık 4 km ilerledikten sonra kuzey yönünde orman içerisinde yer alan Atlı Mezar Anıtı, Kadyanda'nın önemli anıtlarından biridir (Çevik 2021: 195). Kabartmalarıyla dikkat çeken bu anıt, kentin en dikkat çekici kültürel miras unsurları arasında gösterilmektedir.
Yerleşmenin kuzey ve batı kesimlerinde yoğun mezar alanları bulunmaktadır. Özellikle batı bölümünde Likya tipi kaya mezarları yaygın olarak görülmektedir. Bu mezarlık alanının yaklaşık 1,5 km uzağında, Likçe yazıt taşıyan iki kaya mezarı ile Likya süvarisini betimleyen kabartmaya sahip başka bir mezar yer almaktadır (Akşit 2008: 221; Bean 1998: 46).
Bugüne kadar kentte bilimsel nitelikte bir arkeolojik kazı gerçekleştirilmemiştir. M.S. VII. yüzyıla kadar iskân gördüğü bilinen Kadyanda, bu tarihten sonra terk edilmiştir (Çevik 2021: 196). Günümüzde ise antik kent alanında yer alan ve hâlen kullanılmaya devam eden koşu pisti, Yeşilüzümlü Mahallesi'nde her yıl nisan ayında düzenlenen Kuzugöbeği Mantar Festivali kapsamındaki yarışmalara ev sahipliği yapmaktadır (Zayım 2023).
Referanslar
Akşit, İ. (2008). Anadolu Uygarlıkları ve Türkiye’nin Antik Kentleri. İstanbul: Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Sanat Eserleri Dizisi; Bean, G. E. (1998). Eskiçağda Lykia Bölgesi. İstanbul: Arion Yayınevi; Çevik, N. (2021). Lykia Kitabı: Arkeolojisi, Tarihi ve Kültürüyle Batı Antalya. Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Tarih Kurumu Yayınları (V. Dizi, Sayı 14); Sevin, V. (2019). Anadolu’nun Tarihi Coğrafyası I. Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Tarih Kurumu Yayınları (VI. Dizi, Sayı 50); Zayım, M. (2023). Antik Dönem Likya Bölgesi ve Şehirlerinin Coğrafi Açıdan Değerlendirilmesi (Yayımlanmamış doktora tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
