Aşiyan Mezarlığı
DOĞAL VE KÜLTÜREL MİRAS Yazar Edebiyat Müzesi Mezarlık Alanı Edebiyat TÜRKİYE'NİN İLLERİ İstanbul
(Sarıyer, İstanbul, 16. yüzyıl)
-
2025
İstanbul Avrupa Yakası’nda bulunan ve tarihi XVI. yüzyıla dayanan Aşiyan Mezarlığı, Bebek semti ile Rumelihisarı arasında yer almaktadır. Bulunduğu konum İstanbul Boğazı’na bakmaktadır. Düz bir alana kurulmamış olan Aşiyan, yön olarak Boğaziçi Üniversitesi'nin Boğaz’a doğru alt kısmında konumlanmaktadır. Aşiyan, kuş yuvası diye Türkçeye çevrilmektedir. Mezarlık bu adı Tevfik Fikret’in evinden alır. Fikret’in müzeye dönüştürülen evi mezarlığa yürüme mesafesindedir. Benzer şekilde Orhan Veli’nin heykeli mezarlığa yakın bir parkta sahilde bulunmaktadır. Bulunduğu konum ve halk tarafından tanınan isimlerin mezarı bulunması nedeniyle Aşiyan’da mezar yeri edinme maliyeti oldukça yüksek meblağlara tekabül etmektedir.
Ünlü simaları barındıran Aşiyan Mezarlığı Türk edebiyatı tarihi açısından ayrı bir öneme sahiptir. Ahmed Vefik Paşa, Yahya Kemal, Ahmet Hamdi Tanpınar, Tezer Özlü, Özdemir Asaf, Attila İlhan, Orhan Veli, Turgut Uyar, Edip Cansever, Cevdet Kudret, Çiğdem Talu, Nigâr Hanım, Onat Kutlar, Şükûfe Nihal Başar başta olmak üzere tiyatrocu, ressam, sporcu, sanatçı ve birçok alandan tanınan şahsiyetlerin kabri Aşiyan Mezarlığı’ndadır. Özellikle şair ve yazarların mezar tasarımı dikkat çekicidir. Edip Cansever’in kabri, geniş okur kitleleri tarafından tanınan Yerçekimli Karanfil şiirini görselleştirecek şekilde tasarlanmıştır. Bu yönüyle şair ve yazarların mezarları mimari açıdan ayrı bir önem arz etmektedir. Avrupa kentleri ve kültürüyle karşılaştırıldığında Anadolu’da mezarlıkların kent yaşamıyla iç içe olduğunu ve ölümün kamusal yaşamın da bir parçası olduğunu vurgulayan Yahya Kemal’in mezar taşında “Ölüm âsude bir bahar ülkesidir rinde / Gönlü her yerde buhurdan gibi tüter / Ve serin serviler altında kalan kabrinde / Her seher bir gül açar, her gece bir bülbül öter” dizeleri yazmaktadır.
Aşiyan Mezarlığı farklı zamanlarda gezi yazısı niteliğinde metinlere konu olarak gazete ve dergilerin matbu ve çevrimiçi mecralarında yayınlanmaktadır. Bulunduğu konuma deniz, metro ve karayolu ulaşımı açısından sağladığı imkânlar dikkate alındığında Türk yazar ve şairlerin mezarları edebiyatseverlerin, araştırmacıların ve antropologların ziyaretine açıktır.
Referanslar
Erkoçak, Adem (03.09.2017). “İster kitaplarını okuyun, isterseniz bir dua…”. Gazete Duvar, https://www.gazeteduvar.com.tr/kultur-sanat/2017/09/03/ister-kitaplarini-okuyun-isterseniz-bir-dua, (Erişim tarihi: 18.11.2025); Evci, Görkem (22.05.2023). “Aşiyan Mezarlığı’ndan ses versem…”. Milliyet, https://www.milliyet.com.tr/arkeoloji/asiyan-mezarligindan-ses-versem-6951445, (Erişim tarihi: 18.11.2025).
