Kırşehir ili Merkez ilçesinde, Âşık Paşa Mahallesi’nde yer alan türbe, Ankara–Kayseri yolu üzerinde, şehri yukarıdan gören bir tepenin yamacına kurulmuş geniş bir mezarlık alanı içinde bulunmaktadır. Türbe, yan cephesindeki kitabeden öğrenildiğine göre 13 Safer 733’te (3 Kasım 1332) vefat eden Âşık Paşa için yaptırılmıştır. Türk mimarisinin seçkin bir örneği olan türbenin onun oğulları tarafından yaptırıldığı şeklinde iddialar bulunmakla birlikte, Âşık Paşa’nın kardeşinin oğlu, Sultan Eretna veziri Alaâddin Ali Şah tarafından yaptırıldığı bilgisi daha çok kabul görmektedir.

Âşık Paşa Türbesi mimari olarak üniktir. Yan cephesi şehre bakacak şekilde yamaca yerleştirilmiş olup tamamen beyaz kesme mermerden inşa edilmiştir. Yapıya, yan cephede bulunan süslemeli bir kapıdan girilen giriş holü aracılığıyla ulaşılmaktadır. Bu holün yan tarafında yer alan bir kapı, kubbeyle örtülü asıl türbe mekânına geçişi sağlamaktadır. Kare planlı olan bu mekânın her bir kenarı 5,35 metre uzunluğundadır. Türbe içerisindeki ahşap sanduka, mekânın merkezinde değil, giriş kapısının bulunduğu duvara bitişik biçimde konumlandırılmıştır. Bu yerleşim, türbenin ortasında boş bir alan oluşmasına neden olmaktadır. Yapının altında bir mezar odasının bulunması muhtemel olmakla birlikte bu alan, bugüne kadar yapılan araştırmalarda ortaya çıkarılmamıştır. Türbenin üst örtüsünü oluşturan kubbe, sekiz köşeli plan düzenine sahip olup köşelerde yuvarlak direk biçiminde düzenlenmiş köşe ayakları bulunmaktadır. Kubbenin şekil olarak Kırgız çadırını andırması, türbenin mimarının Horasan erenleriyle Anadolu’ya gelmiş Orta Asyalı bir Türk olabileceği yönünde değerlendirmelere yol açmaktadır. Kubbe, tamamen mermerden inşa edilmiş; tuğla ya da başka bir yapı malzemesi kullanılmamıştır. Yapım tekniği açısından çok eski bir Asya geleneğini yansıtan bindirme tekniğinin tercih edildiği görülmektedir. Türbenin iç mekânında bulunmuş olabilecek tezyinatın (süs, bezek, nakış) günümüze ulaşmadığı görülmektedir. Dış cephelerde ise üç cephenin son derece sade olmasına karşın, şehre bakan güney cephesi ve özellikle buradaki giriş büyük bir özenle süslenmiştir. Cephenin kenarında yer alan taç kapının üst kısmı zencirek motifiyle bezenmiş ve bu motifin içine sivri kemerli bir niş oyulmuştur. Nişin yarım kubbesi istiridye kabuğu formunda 10 dilimli olarak işlenmiş olup alt kısmında yayvan kemerli esas giriş yer almaktadır. Cephelerin ortasında bulunan pencereler ise birer sivri kemer içinde açılmıştır. Esas türbe binasının dış cephesindeki mahya hattı, profilli bir silmeyle belirginleştirilmiştir. Güney cephede tam ortada yer alan bu silme, dikdörtgen bir çerçeve meydana getirmekte olup içinde kitabe bulunmaktadır. Türbenin yanında Âşık Paşa ailesine ait mezarlar da bulunmaktadır. Bunlardan birinin Âşık Paşa’nın babası Muhlis Paşa’nın eşine, bir diğerinin ise Âşık Paşa’nın oğlu Can’a ait olduğu öne sürülmektedir.

Türbe, geçmişte olduğu gibi günümüzde de halk tarafından kutsal bir mekân olarak kabul edilmektedir ve yapılan duaların kabul olacağına inanılarak farklı amaçlarla ziyaret edilmektedir. Bunlar arasında en dikkat çekici olanı, Kırşehir ili Merkez ilçesinde gerçekleşen hemen her evlilikte yeni çiftlerin mutlulukları ve evliliklerinin ömür boyu sürmesi için dua etmek amacıyla Âşık Paşa Türbesi ve mezarlığının ziyaret edilmesidir.

Uzun süre bakımsız kalan ve etrafındaki haziresi büyük ölçüde tahrip olan Âşık Paşa Türbesi, 1935 yılında onarılmıştır. Günümüzde ise restorasyon ve çevre düzenlemesine ihtiyaç duyan yapının yeniden onarılması planlanmaktadır. Türbe; asimetrik tasarımı, farklı plan düzeni, ölçülü ve zarif süslemeleriyle dikkat çeken özgün bir mimari anlayışın ürünüdür. Orta Asya eski Türk geleneklerinden izler taşıyan bu yapı, Anadolu’da Türk-İslâm yapı sanatının değerli bir örneğini oluşturmaktadır.