Vezirköprü Tekkekıran Kalesi
DOĞAL VE KÜLTÜREL MİRAS Arkeolojik Sit Alanı Kale TÜRKİYE'NİN İLLERİ Samsun
(Vezirköprü, Samsun)
-
2026
Büyük İskender'in ölümünün ardından kurduğu imparatorluk parçalanmış ve generalleri tarafından çeşitli krallıklar kurulmuştur. Bunlardan biri, Anadolu'nun Orta ve Doğu Karadeniz bölgelerini kapsayan Pontos Krallığı'dır. Anadolu'da Roma egemenliğine karşı uzun süre mücadele eden Pontos Kralı VI. Mithradates Eupator'un Roma ile gerçekleştirdiği savaşların izleri, Samsun'un Vezirköprü ilçesinde de görülmektedir.
Önemli bir geçiş güzergâhı üzerinde yer alan Vezirköprü, Kalkolitik Dönem'den günümüze kadar kesintisiz iskâna sahne olmuştur. İlçede Hellenistik ve Roma dönemlerine ait çok sayıda yerleşim tespit edilmiş olup kaleler, bu yerleşim sisteminin önemli unsurları arasında yer almaktadır. Roma ordularına karşı savunma ve gözetleme amacıyla inşa edilen bu kalelerden biri de adını bulunduğu mahalleden alan Tekkekıran Kalesi'dir.
Kale, Samsun ilinin Vezirköprü ilçesine bağlı Tekkekıran Mahallesi'nin 1,5 km güneydoğusunda, "Kale Mevkii" olarak adlandırılan alanda yer almaktadır. Doğu-batı doğrultusunda uzanan kale, İstavroz Çayı'nın batısında, yüksek kayalık bir kütle üzerinde ve vadiye hâkim bir konumda bulunmaktadır. Kalenin doğusunda İstavroz Çayı'nın oluşturduğu derin bir yar, batısında ise tarım arazileri yer almaktadır. Çayın doğu yakası Havza ilçesi sınırları içerisinde kalmaktadır.
Kalede gerçekleştirilen yüzey incelemelerinde horasan harçlı sur duvarlarına ait kalıntılar, İstavroz Çayı'na inen kaya basamakları ve sarnıçlar tespit edilmiştir. Ayrıca kayalık alanın çeşitli kesimlerinde sur duvarlarının inşası için oluşturulmuş teraslar ve düzleştirilmiş platformlar belirlenmiştir. Kaleye ulaşım, batı kesiminde yer alan yamaç yerleşimi üzerinden sağlanmaktadır.
Günümüzde tarım arazisi olarak kullanılan ve yaklaşık 200 m² büyüklüğündeki yamaç yerleşiminde yapılan yüzey araştırmalarında Demir Çağı, Geç Demir Çağı, Roma, Bizans, Selçuklu ve Orta Çağ dönemlerine ait seramik parçaları, pithos kalıntıları ve çatı kiremidi parçaları ele geçirilmiştir. Bu buluntular, Tekkekıran Kalesi'nin Demir Çağı'ndan Orta Çağ'ın sonlarına kadar farklı dönemlerde kullanıldığını ve çeşitli evrelerde tahkim edildiğini göstermektedir.
Referanslar
Baş, A. ve Temür, A. (2025). Findings from the Surveys Conducted in the Ancient City and Territorium of Neoklaudiopolis, Proceedings in Archaeology and History of Ancient and Medieval Black Sea Region (MAISAP), 19: 294–315; Güngör, F. ve Temür, A. (2025). Samsun Vezirköprü Adatepe Çamaşırhanesi ve Taşhan’da Deşirme Olarak Kullanılan Roma ve Bizans Dönemi Mimari Yapı Elemanları. İçinde: 12th International Black Sea Coastline Countries Scientific Research Conference (ss. 530–557). Liberty Academic Publishers; Temür, A. (2022). Grave Structures Detected During the Samsun Vezirköprü Research. İçinde: International Mediterranean Congress (16–18 Kasım 2022, Mersin, Congress Proceedings Book) (ss. 616–626). IKSAD Global Publications; Temür, A. (2022). Samsun-Vezirköprü Neoklaudiopolis Ancient City and Territory Surveys and Results. İçinde: 8th International Black Sea Coastline Countries Scientific Research Conference (29–30 Ağustos 2022, Congress Proceedings Book) (ss. 126–143). IKSAD Akademi Yayınevi; Temür, A. (2022). Tumuli Detected in the Surveys of Neoklaudiopolis Ancient City and Its Territory. İçinde: 6th International New York Academic Research Congress (12–14 Kasım 2022, Albany, New York, Congress Proceedings Book) (ss. 26–35). BZT Akademi Yayınevi; Temür, A. (2023). Two Pontos Castles from Samsun Vezirköprü: Büyükkale (Sagylion) and Küçükkale, Proceedings in Archaeology and History of Ancient and Medieval Black Sea Region (MAISAP), 15: 121–141; Temür, A. (2024). Hellenistic Period Watchtowers and Hillside Settlements Identified in “Vezirköprü” Surveys, Povolzhskaya Arkheologiya, 3(49): 169–185; Temür, A. (2024). Necropolis Areas and Grave Types Unearthed in the Surface Surveys Conducted in and Around the Ancient City of Neoklaudiopolis, Archaeologia Bulgarica, 28(1): 1–25; Temür, A. (2025). A Mithridates Castle from Vezirköprü: Sagylion. İçinde: 14th International Artemis Scientific Research Congress (28–30 Kasım 2025, Bükreş, Congress Proceedings Book) (ss. 1602–1610). BZT Akademi Yayınevi; Temür, A., Baş, A., Kıvrak, B., Yeniay, G., Çakır, N., Kaya, B., Torun, S. ve Seren, S. E. (2024). Neoklaudiopolis Antik Kenti ve Territoryumu 2022 Yılı Yüzey Araştırması. İçinde: 39. Araştırma Sonuçları Toplantısı (16–20 Ekim 2023, C. 1, ss. 115–134). Ankara; Temür, A., Baş, A., Kıvrak, B., Coşkun, K. E., Yeniay, G., Çakır, N. ve Güngör, F. (2026). Neoklaudiopolis Antik Kenti ve Territoryumu 2024 Yılı Yüzey Araştırması. İçinde: 43. Uluslararası Kazı, Araştırma ve Arkeometri Sempozyumu: 41. Araştırma Sonuçları Toplantısı (26–30 Mayıs 2025, C. 1, ss. 41–59). Ankara.
Ayrıntılı bilgi için bakınız
Araştırma Sonuçları Toplantıları
Konuyla ilgili diğer maddeler için bkz.:
Ayrıca Bakınız
Harita
