İkinci Evkaf Apartmanı
DOĞAL VE KÜLTÜREL MİRAS Bina
(Ankara, 1930 - )
-
2025
1928’de Cumhuriyet dönemi önemli mimarlarından Mimar Kemaleddin tarafından tasarlanan yapı 1930’da tamamlanmıştır. Ancak mimarı bina tamamlanmadan vefat etmiştir. Yapım amacı Evkaf İdaresi memurlarına konut ve büro alanı sağlamak olan yapı, zaman içerisinde Ankara’nın önemli eğitim, sanat ve kültür kurumlarına ev sahipliği yaparak çok katmanlı işlevsel bir dönüşüm geçirmiştir. Binanın içerisinde bir tiyatro salonu olmasına rağmen yapıldığı dönemde Ankara’da profesyonel bir tiyatro topluluğu olmadığından salon 1947’ye kadar depo olarak kullanılmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı, Devlet Konservatuarı’nın kuruluşu sürecinde salonu kiralamış ve okullardaki piyeslerin dekorlarını, eşyalarını depolamıştır. 1938-1943 yılları arasında “Yurt Gezileri” kapsamında Anadolu’ya gönderilen ressamların eserleri Tatbikat Sahnesi’nin üzerindeki odada depolanmıştır.
Günümüzde Küçük Tiyatro olarak da bilinen İkinci Evkaf Apartmanı’ndaki salonun gerçek anlamda bir tiyatro sahnesine dönüşmesi 1940’lı yıllarda mümkün olmuştur. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün konservatuvarda izlediği bir oyunu beğenmesi üzerine “Bu sanatçılara bir tiyatro lazım” demesiyle II. Evkaf Apartmanı’ndaki depo akıllara gelmiştir. İkinci Dünya Savaşı koşullarında geciken hazırlıklar, Muhsin Ertuğrul’un Ankara Devlet Konservatuvarı Tatbikat Sahnesi’nin yönetimine gelmesiyle hızlanmıştır. Tiyatro salonu 27 Aralık 1947’de, Ahmet Kutsi Tecer’in “Köşebaşı” oyunuyla açılmıştır.
Birinci Ulusal Mimarlık dönemi özelliklerini taşıyan yapının iç mekânı dönemin mimari anlayışını yansıtan sütunlar, barok esintiler taşıyan süslemeler, resim ve panolarla zenginleştirilmiş bir doğaya sahiptir. 467 kişilik Küçük Tiyatro’nun tavan süslemeleri, Muhsin Ertuğrul’un “güzel kubbe” olarak adlandırdığı detaylarıyla öne çıkar. 1956’da binanın içerisindeki boş oda 65 kişilik Oda Tiyatrosu’na dönüştürülmüştür. Yapının en özgün bölümlerinden biri, halen çalışan tarihi asansörüdür. 2011’de Türkiye’nin ilk tiyatro ihtisas kütüphanesi olan Refik Ahmet Sevengil Kütüphanesi de yapının beşinci katındadır. Hafta içinde mesai saatlerinde herkese açık olan kütüphanede 3000 oyun metni, 10.000 tiyatro kitabı ve 2000’den fazla dijital oyun kaydı bulunmaktadır.
Yapıldığı tarihten beri Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’ne (1935–1940), Romanya Ataşemiliterliği’ne (1931–1932), Toprak Tarım Reformu Genel Müdürlüğü’ne, Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü’ne ev sahipliği yapmıştır. Aynı zamanda Şair Orhan Veli Kanık, Yazar Ahmet Hamdi Tanpınar, Ressam Saip Tuna da II. Evkaf Apartmanı’nda yaşamış önemli isimlerdir.
Referanslar
Kurt, Y. A. (2021, Kasım 4). II. Evkâf Apartmanı – Küçük Tiyatro. Her Umut Ortak Arar. https://www.herumutortakarar.com/ii-evkaf-apartmani-kucuk-tiyatro/, (Erişim tarihi: 26. 11. 2025).; Akçura, G. (1993, Eylül 21). Küçük Tiyatronun inanılmaz maceraları. Cumhuriyet Gazetesi. https://core.ac.uk/download/pdf/38312223.pdf, (Erişim tarihi: 26. 11. 2025).; MİMDAP. (2016, Ağustos 1). Küçük Tiyatro’nun büyük hikâyesi. http://mimdap.org/2016/08/kucuk-tiyatronun-buyuk-hikayesi, (Erişim tarihi: 26. 11. 2025).
