Fethiye Kaya İnciri

GASTRONOMİ ZİRAAT, ORMAN VE SU ÜRÜNLERİ Meyve (İşlenmiş ve İşlenmemiş) TÜRKİYE'NİN İLLERİ Muğla

(Fethiye, Muğla, 2021)

Fethiye Kaya İnciri, Muğla ilinin Fethiye yöresine özgü, coğrafi işaretle koruma altına alınmış geleneksel bir incir türüdür. Siyah renkli, ince kabuklu, küçük yapılı ve içi kırmızı olan bu incir, yüksek şeker oranı nedeniyle oldukça tatlı bir aromaya sahiptir. Hasat dönemi genellikle ağustos ve eylül aylarını kapsamakta olup ürün hem yaş hem de kuru olarak tüketilmektedir.

Fethiye Kaya İnciri’nin en ayırt edici özelliklerinden biri, ağaç dalında bekletilerek doğal yöntemlerle kurutulmasıdır. Hasat edilen incirler, çoğunlukla “bandırma” adı verilen ikinci bir işleme tabi tutulmaktadır. Bu işlemde kekik ve mersin yaprakları kaynatılarak elde edilen suya incirler batırılmakta, ardından tekrar kurutulmaktadır. Kurutma sonrası ürün, mersin yapraklarıyla birlikte muhafaza edilmektedir.

Ürün, Akdeniz ikliminin etkili olduğu, yıllık ortalama sıcaklığın 18–20°C olduğu ve sıcaklığın 9°C’nin altına nadiren düştüğü alanlarda yetişmektedir. Kurutma dönemi olan ağustos-eylül aylarında ortalama sıcaklıkların 30°C’ye ulaşması, incirin doğal yollarla kurutulmasını kolaylaştırmaktadır. Yazların sıcak ve kurak, kışların ise ılık ve yağışlı geçtiği bu iklim koşulları, ürünün yetişmesi için uygun bir ortam sağlamaktadır. Ayrıca yaz aylarında gece-gündüz sıcaklık farklarının belirgin olması, incirin kabuk ve iç renginin oluşumunu ve şeker yoğunluğunu doğrudan etkilemektedir.

Fethiye Kaya İnciri’nin bileşiminde başlıca şekerler glikoz ve fruktoz olup sakkaroz oranı oldukça düşüktür. Ürün, ağustos ayının ikinci haftasından eylül ayının ikinci haftasına kadar sofralık olarak tüketilebilmekte; dalından koparılarak tüketilen yaş incir ise yörede “palamut” olarak adlandırılmaktadır.

Kurutma sürecinde incirler, belirli bir nem oranına ulaştıktan sonra kerevetler veya örtüler üzerinde güneşte kurutulmakta; bu süreç hava koşullarına bağlı olarak yaklaşık 5–7 gün sürmektedir. Kuruyan incirler daha sonra “çingene sepeti” olarak bilinen kargıdan yapılmış sepetlere alınarak bandırma işlemine tabi tutulmaktadır. Bandırma sonrası incirler, tekrar kurutularak son hâline getirilmektedir.

Kurutulan incirler, ahşap kasalara mersin yaprakları ile katmanlar hâlinde yerleştirilerek serin ve kuru ortamlarda saklanmaktadır. İsteğe bağlı olarak ürün, yüzeyde kristalleşme oluşumunu önlemek amacıyla unlanarak kraft kâğıt içerisinde muhafaza edilebilmektedir.

Fethiye Kaya İnciri, üretim teknikleri, kendine özgü aroması ve bölgeyle kurduğu güçlü bağ nedeniyle önemli bir gastronomik miras unsuru olarak değerlendirilmektedir. Ürünün coğrafi işaret kullanımına uygunluğu, yetkili denetim mercileri tarafından düzenli olarak kontrol edilmektedir.  Fethiye Ticaret ve Sanayi Odası'nın 05.06.2020 tarihindeki başvurusu ile korunmak üzere 11.08.2021 tarihinde tescil edilmiştir.

Ayrıntılı bilgi için bakınız

https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/2063, (Erişim tarihi: 22.04.2026).

Konuyla ilgili diğer maddeler için bkz.: