Sivas Buruciye Medresesi
DOĞAL VE KÜLTÜREL MİRAS Medrese TÜRKİYE'NİN İLLERİ Sivas
(Sivas, 1271)
Maddeye katkıda bulunan yazarlar:
-
2019
Şehir merkezinde tarihi kent meydanında bulunmakta olup, Selçuklular döneminin taş işçiliğin en zirve yaptığı eserlerden biridir. Buruciye Medresesi, 1271 yılında Anadolu Selçuklu sultanlarından III. Gıyaseddin Keyhüsrev zamanında Hibetullah Burucerdi oğlu Muzaffer Bey tarafından yaptırılmıştır. İlmiye çalışmaları için medrese olarak yapılmış ve devrin fizik, kimya, astronomi gibi pozitif ilimlerinin okutulduğu bir bilim merkezi olarak uzun yıllar kullanılmıştır. Buruciye Medresesi, sağlam kalmış muhteşem taç kapısıyla Sivas’ın ve Anadolu’nun en ünlü yapıları arasındadır. Mimari belli olmayan yapı, Anadolu’da simetrisi en düzgün medrese planına sahiptir. Açık avlulu medrese, kesme taştan örülmüştür. Dört eyvanlı ve iki katlıdır. Buruciye Medresesi, dışa taşkın taç kapısının yanlarındaki mukarnaslı iki penceresi ve köşelerdeki yivli kuleleriyle, uyumlu öğelerden oluşan çok düzenli bir görünüm taşımaktadır. Taç kapı kemerinin sağında ve üstte Besmele, kapı cephesinde Al-i İmran Süresi 18. ayet yazılıdır.
Mukarnas kavsaralı bir nişin belirlediği taç kapıda dışa taşıntılı rozetler dikkati çekmektedir. Cephenin her iki köşesindeki demet payelerden oluşan köşe kuleleri yazı kuşağı ve pencereler cepheyi zenginleştirmektedir. Taş işlemeciliğinde ağırlığın taç kapıda yer aldığı görülüyor. Yıldız, rumî ve geometrik motifler yüzeysel ancak bir dantel gibi işlenmiştir. Sarımtırak renkli taştan oyma olarak yapılan giriş kapısı ve avlu karşısındaki iç cephe, devrin Selçuklu taş oymacılığının en güzel örneklerindendir. Yapı kareye yakın dikdörtgen planlı olup, üzeri açık avlu etrafındaki sütunlu revakla ve bunların gerisinde bulunan hücrelerden oluşmaktadır. Giriş kapısının sol yanında mavi ve siyah çinilerle süslü türbe hücrede medrese binasını yaptıran Burucerdi oğlu Muzaffer ve çocuklarının mezarları bulunmaktadır. Buruciye Medresesi, mimari özellikleri ve süslemeleriyle Anadolu Selçuklu sanatının en uyumlu ve bütünlük arz eden mimari yapılarından biridir. Medresenin iç avlusunda sekiz mermer sütuna dayanmış iki revak kavislerinin köşelerinde sekiz daire şeklinde madalyon içinde kitabeler bulunmaktadır.
Referanslar
Sivas Kültür Envanteri (2019). Sivas Buruciye Medresesi, https://www.sivaskulturenvanteri.com/buruciye-medresesi/#more-1133, (Erişim tarihi: 20.11.2019); Türkiye Kültür Portalı (2019). Buruciye Medresesi, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/sivas/gezilecekyerler/burucye-medresesi, (Erişim tarihi: 20.11.2019).
Ayrıntılı bilgi için bakınız
Sivas Kültür Envanteri (2019). Sivas Buruciye Medresesi, https://www.sivaskulturenvanteri.com/buruciye-medresesi/#more-1133, (Erişim tarihi: 20.11.2019).
-
2026
Buruciye Medresesi, Sivas’ın tarihî merkezinde, İzzeddin Keykavus Darüşşifası’nın yakınında konumlanmaktadır. XIII. yüzyılda Anadolu Selçuklu Devleti’nin önemli şehirlerinden biri olan Sivas’ta inşa edilen yapı, dönemin ilim ve kültür hayatına katkı sağlamak amacıyla Muzaffer bin Hibetullah el-Burucerdi tarafından 1271–1272 yılında yaptırılmıştır. Medrese, Selçuklu döneminde dinî ilimlerin yanı sıra matematik ve astronomi gibi aklî ilimlerin de okutulduğu bir eğitim kurumu olarak işlev görmüştür.
Açık avlulu ve dört eyvanlı plan şemasına sahip olan yapı, Selçuklu medrese mimarisinin karakteristik özelliklerini taşımaktadır. Özellikle anıtsal taç kapısı ve taş süslemeleri, Anadolu Selçuklu taş işçiliğinin dikkat çekici örnekleri arasında gösterilmektedir. Avlu çevresinde talebe hücreleri yer almakta olup mekân düzeni, klasik Selçuklu medrese geleneğini yansıtmaktadır.
Medrese, Osmanlı döneminde özgün eğitim işlevini büyük ölçüde yitirmiş, zamanla farklı kullanımlara sahne olmuş ve uzun süre bakımsız kalmıştır. Cumhuriyet döneminde gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarıyla yeniden işlevlendirilmiş; bir dönem müze olarak hizmet vermiştir. Günümüzde ise kültürel ziyaret alanı ve sosyal kullanım mekânı olarak değerlendirilmektedir.
Buruciye Medresesi, Sivas’taki Çifte Minareli Medrese ve Şifaiye Medresesi ile birlikte kentin Selçuklu mirasının önemli bileşenlerinden biridir. Anadolu Selçuklu medreselerini kapsayan grup içerisinde UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne dâhil edilmesi, yapının ulusal ve uluslararası ölçekte kültürel miras değeri taşıdığını göstermektedir. Bu yönüyle Buruciye Medresesi, Sivas’ın kültür turizmi potansiyelinin temel unsurlarından biri olarak öne çıkmaktadır.
Referanslar
Bilget, N. B. (1991). Sivas’ta Buruciye Medresesi. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı; Buruciye A.Ş. (2006). Buruciye Medresesi. (Erişim tarihi: 03. 02. 2026); Kocabıyık, S. (2002). Sivas’ta Selçuklu Medreselerde Yer Alan Kitabeler (Yüksek lisans tezi). Kayseri: Erciyes Üniversitesi; Kuran, A. (1969). Anadolu Medreseleri 1. Ankara: Türk Tarih Kurumu; Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Portalı. (2026). Buruciye Medresesi (Sivas). (Erişim tarihi: 03. 02. 2026); Sivas Belediyesi. (2026). Buruciye Medresesi. (Erişim tarihi: 03. 02. 2026); Sivas Valiliği. (2021). Bir Şehirden Daha Fazlası Sivas. Sivas; Sözen, M. (1970). Anadolu Selçuklu ve Beylikler Devri: Açık Medreseler. İstanbul: İTÜ Mimarlık Fakültesi; Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. (2026). Burûciye Medresesi. (Erişim tarihi: 03. 02. 2026); Türkiye Tanıtma Platformu (TUTAP). (2026). Sivas Müzesi (Buruciye Medresesi). (Erişim tarihi: 03. 02. 2026); Vikipedi. (2026). Buruciye Medresesi (Türkçe). (Erişim tarihi: 03. 02. 2026); Anadolu Selçuklu Yapı Envanteri (ASYEP). (2026). Buruciye Medresesi. (Erişim tarihi: 03. 02. 2026).
Sanal Gezinti / İnternet Adresi
https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/sivas/gezilecekyer/burucye-medreses
