Sandıklı

YERLEŞİM MERKEZİ İlçe Yerleşimi TÜRKİYE'NİN İLLERİ Afyonkarahisar

(Sandıklı, Afyonkarahisar)

Afyonkarahisar il merkezine yaklaşık 60–65 kilometre uzaklıkta bulunan Sandıklı, Antalya–Denizli karayolu ile İzmir–Ankara–İstanbul demiryolu hattı üzerinde yer alır (Kültür ve Turizm Bakanlığı 2025). İlçe; termal kaynakları, doğal güzellikleri ve tarımsal üretimiyle öne çıkmaktadır.

Sandıklı’nın yerleşim tarihi M.Ö. 5.000’li yıllara kadar uzanır. İlçe merkezine ve çevresindeki Kusura, Hüdai Kaplıcaları ve Şuhut yolu üzerindeki alanlarda yapılan arkeolojik kazılarda Kalkolitik ve Eski Tunç çağlarına ait buluntular ele geçirilmiştir (Kültür ve Turizm Bakanlığı 2025). Antik dönemde Frig, Lidya, Pers, Roma ve Bizans egemenlikleri altında kalan bölge, Türklerin Anadolu’ya yerleşmesiyle birlikte Selçuklu hâkimiyetine girmiştir. Osmanlı döneminde Afyonkarahisar’a bağlı önemli bir kaza merkezi olarak gelişmiştir. Tarihi eserler arasında höyük üzerinde yer alan Sandıklı Kalesi ile Anadolu Selçuklu mimarisinin özelliklerini taşıyan Sandıklı Ulu Cami bulunmaktadır.Sandıklı, Akdağ Millî Parkı’na erişim sağlayan başlıca kapılardan biridir. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 2024 tarihli duyurusuna göre, Afyonkarahisar (Sandıklı) ile Denizli (Çivril) sınırları içinde yer alan alan Türkiye’nin 49. millî parkı olarak ilan edilmiştir. Park, orman–çayır ekosistemleri, yaban hayatı ve yayla peyzajlarıyla doğa yürüyüşü, kampçılık ve rekreasyon için önem taşır (DKMP 2024).

İlçe merkezine yaklaşık 8–10 kilometre mesafede bulunan Hüdai Kaplıcaları, konaklama tesisleri, çamur banyoları, doğal saunalar ve kür merkezlerinden oluşan geniş bir termal kompleks niteliğindedir. Termal suların şifalı özellikleri nedeniyle Sandıklı, Türkiye’nin önde gelen sağlık ve termal turizm destinasyonlarından biridir (Sandıklı Belediyesi 2025; Türkiye Kültür Portalı 2025).

Sandıklı’da konaklama olanakları genellikle termal turizme dayalıdır. Hüdai Kaplıcaları çevresinde dört ve beş yıldızlı termal oteller, belediye işletmeleri, apart oteller ve pansiyonlar yer almaktadır. Ayrıca ilçe merkezinde daha ekonomik otel seçenekleri ile küçük aile işletmeleri hizmet vermektedir.

Yeme-içme kültürü ise yöresel mutfağın özgün örneklerini barındırır. İlçede keşkek, bükme, haşhaşlı çörek, yufka kebabı ve kelem dolması gibi geleneksel yemekler öne çıkar. Hüdai Kaplıcaları bölgesinde ve ilçe merkezinde bu yemekleri sunan yerel lokantalar, fırınlar ve küçük esnaf lokantaları bulunmaktadır.

İlçe ekonomisinde son yıllarda örtü altı sebze yetiştiriciliği dikkat çekmektedir. Özellikle salkım domates üretimi hem yurt içinde hem de ihracat yoluyla yurt dışında pazarlanmaktadır. Seralar ve konutların büyük kısmı kış aylarında termal suyla ısıtılmaktadır.

Sandıklı’ya bağlı köylerin büyük bölümü yerel halktan oluşmakla birlikte, göçmen ve Alevi köyleri de bulunmaktadır. Bu kozmopolit yapı nedeniyle günlük dilde farklı dillerden devşirilmiş sözcüklerin kullanımı yaygındır.

Referanslar

Kültür ve Turizm Bakanlığı (2025). Sandıklı. Web Sitesi: https://afyon.ktb.gov.tr/tr-63431/sandikli.html?utm_source=chatgpt.com, (Erişim tarihi: 26.09.2025); Sandıklı Belediyesi (2025). Hüdai Kaplıcaları, https://hudai.sandikli.bel.tr/index.php?p=hakkimizda, (Erişim tarihi: 26.09.2025); Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Millî Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP). (2024). Akdağ Millî Parkı duyurusu, https://www.milliparklar.gov.tr, (Erişim tarihi: 26.09.2025); Türkiye Kültür Portalı (2025). Hüdai (Hüzai) Efsanesi – Afyonkarahisar, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/afyonkarahisar/kulturatlasi/hudai-huzai-efsanesi, (Erişim tarihi: 26.09.2025).

Konuyla ilgili diğer maddeler için bkz.: