Köklü bir geçmişe sahip olan mezeler ve zeytinyağlı yemekler, Türk mutfak kültürünün önemli unsurları arasında yer almaktadır. Özellikle Ege Bölgesi’nde çeşitli bakliyatlar, sebzeler ve otlarla hazırlanan tabaklar (Aslan ve Tosun 2025) hem göze hem de damağa hitap etmektedir. Uzun bir geçmişi olan Anadolu meyhane kültüründen gelen mezeler; rakı, muhabbet ve arka planda çalan Türk sanat müziği eşliğinde kurulan dost meclislerinin olmazsa olmazlarıdır. Bu sofralarda, lezzetini ve aromasını kaybetmeyecek mezeler ön plana çıkmaktadır (İdacıtürk ve Uyungöz 2023). Kuru bakliyat ve tahıllar, düşük su oranı ve dayanıklı yapıları sayesinde aromasını kaybetmeden tüketilebilen mezelerin hazırlanmasında kullanılır. Bu bakımdan fava, lezzeti, aroması ve dayanıklılığı ile sıkça tercih edilen mezeler arasındadır (Onur ve Sezgin 2022).

Favalar, bakla, mercimek, fasulye gibi kuru baklagillerle hazırlanan akışkan ya da helva benzeri yemeklerdir (TKP 2026). İlk kez MÖ 1600’lü yıllarda Antik Yunan mutfağında üretilen favalar, şarap yanında tüketilmesi amacıyla hazırlanan yemekler olarak bilinmektedir (Oktay ve Guden 2021). İlerleyen zaman içinde kültürel aktarım yoluyla Türk mutfağında da görülmeye başlamıştır. Özellikle mezeleri ile ön plana çıkan Ege Bölgesi’nde oldukça beğenilmekte ve tüketilmektedir. Zamanla Aydın yöresinde Didim favası (pavası) olarak adlandırıldığı bilinmektedir. Çünkü hazırlanışında kullanılan Gambilya baklası sadece Aydın’ın Didim ilçesinde yetişmektedir. Bu bakla türünün yok olma tehlikesi bulunmaktadır. Bu nedenle Slow Food Biyoçeşitlilik Vakfı (Cuneo, İtalya) tarafından Nuh’un Ambarı listesinde Türkiye’den 108 ürün arasında yer almaktadır (SFFB 2026). Nitekim burada üretilen ve akışkan, püremsi kıvamda; bezelye ve mercimek benzeri bir tada sahip olan bu ürün, Gambilya favası ya da pavası olarak da bilinmektedir. Servisinde genellikle karamelize soğan, kavrulmuş nohut ve zeytinyağı kullanılmaktadır. Özellikle bu eşlikçilerin lezzeti artırmada önemli rol oynadığı düşünülmektedir. Uzun süreli akşam yemeklerinde ya da alkol eşlikçisi olarak tüketileceği düşünüldüğünde, dayanıklılığını artırmak için hazırlanırken baharat gibi yan ürünlerin miktarı azaltılarak baklanın tadının ön planda tutulması tavsiye edilmektedir.

Türk Patent ve Marka Kurulu, Aydın Ticaret Borsası tarafından yapılan başvuruya bağlı olarak Didim favasını menşei adı ile coğrafi işaret aday listesine almıştır. Özellikle yok olma tehlikesindeki bir üründen hazırlanan yemeğin coğrafi işaret tescili alarak korunmasının önemi vurgulanmaktadır. Çünkü Didim favasının, Ege Bölgesi özelinde destinasyon mutfağının tanıtılması ve geliştirilmesinde önemli bir rol oynayacağı düşünülmektedir.