Beşikdüzü, Türkiye’nin Karadeniz Bölgesi’nin Doğu Karadeniz Bölümü’nde bulunmaktadır. Kuzeyinde Karadeniz, doğusunda Vakfıkebir, batısında Giresun’un Eynesil ilçesi, güneyinde ise Şalpazarı ve Tonya ilçeleri yer almaktadır. Trabzon il merkezine yaklaşık 45 kilometre uzaklıktaki ilçenin yüzölçümü yaklaşık 121 kilometrekaredir. İdari yapısı 34 mahalleden oluşmaktadır. Kıyı kesiminde görece düz bir arazi yapısı görülürken iç kesimlere doğru yükselti ve eğim artmaktadır.

Beşikdüzü’nün tarihî gelişimi, Doğu Karadeniz kıyılarındaki yerleşimlerin ticari, idari ve kültürel dönüşümüyle ilişkilidir. Osmanlı döneminde Şarlı adıyla bilinen yerleşimin antik coğrafyayla ilişkisi hakkında farklı görüşler bulunmaktadır. Bölgenin tarihine ilişkin anlatılarda Liviopolis, Livopoli ve Popoli adlarına yer verilmektedir. Bununla birlikte bu adlarla anılan tarihî yerleşimlerin konumu ve günümüzdeki Beşikdüzü ile ilişkisi, tarihî belgeler ve arkeolojik bulgular çerçevesinde değerlendirilmelidir. Yer adlarının benzerliği, yerleşimin kuruluş tarihini veya kesintisiz devamlılığını tek başına ortaya koymamaktadır.

Şarlı, 1682 tarihli avarız defterinde köy olarak kaydedilmiştir. Zaman içerisinde çevresindeki kırsal yerleşimlerle kurduğu ticari ve idari ilişkiler sonucunda önem kazanmış, XIX. yüzyılda nahiye merkezi niteliğine ulaşmıştır. Bu dönemde yerleşimin bağlı bulunduğu idari birimler çeşitli değişikliklere uğramıştır. Kıyı ulaşımı, iskele çevresinde gelişen ticaret ve çevre yerleşimlerle kurulan ilişkiler, Şarlı’nın yerel merkez olarak gelişmesinde etkili olmuştur.

Beşikdüzü’nün Cumhuriyet dönemindeki gelişiminde eğitim kurumları önemli bir yer tutmaktadır. İlçede 1939 yılında açılan eğitmen kursu, 1940’ta Beşikdüzü Köy Enstitüsüne dönüştürülmüştür. Köy enstitüleri, kırsal bölgelerde öğretmen yetiştirmek ve eğitim hizmetlerini yaygınlaştırmak amacıyla oluşturulan kurumlardır. Beşikdüzü Köy Enstitüsü de ilçenin eğitim, kültür ve toplumsal yaşamında önemli bir yere sahip olmuştur. Kurumun öğretmen yetiştirme işlevi ve çevre yerleşimlerle kurduğu ilişkiler, ilçenin eğitim geçmişinin ve yerel belleğinin temel unsurları arasındadır.

Beşikdüzü, XX. yüzyılda idari statü bakımından da değişimler yaşamıştır. Vakfıkebir’e bağlı bucak merkezi olduğu dönemin ardından, dört Temmuz 1987 tarihli ve 19507 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 3392 sayılı Kanun ile ilçe statüsü kazanmıştır. Trabzon’un büyükşehir belediyesi statüsüne geçmesiyle yerel yönetim yapısı yeniden düzenlenmiş; Beşikdüzü Belediyesi, büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde ilçe belediyesi olarak faaliyetlerini sürdürmüştür.

İlçenin coğrafi yapısı, kıyıdaki yerleşim alanları ile güneydeki yükseltiler arasında geçiş göstermektedir. İlçe merkezinin deniz seviyesine yakın ve görece düz olması, yerleşimin kıyı çevresinde gelişmesini kolaylaştırmıştır. İç kesimlerde vadiler, tepeler ve akarsu yatakları, yerleşim düzeni ile ulaşım bağlantılarını etkilemektedir. Beşikdağ, İzmis, Kabalak ve Yumru tepeleri ilçenin başlıca yükseltileri; Ağasar Deresi ve Kurbağlıdere ise önemli akarsularıdır.

Beşikdüzü’nde Karadeniz iklimi hâkimdir. Yıl boyunca yağış görülmesi, yüksek nem ve kıyıda sıcaklık farklarının görece sınırlı olması iklimin başlıca özellikleridir. Yazlar genellikle serin, kışlar ise kıyı kesiminde ılıman geçmektedir. İç kesimlerde yükselti ve arazi yapısına bağlı olarak iklim koşulları değişmektedir. Yağışlar ve doğal bitki örtüsü, tarımsal faaliyetleri ve kırsal yaşamı şekillendiren unsurlar arasındadır.

İlçenin ekonomik yapısında tarım, balıkçılık, ticaret, hizmetler ve sanayi faaliyetleri birlikte yer almaktadır. Kırsal kesimlerde fındık yetiştiriciliği öne çıkmakta; hayvancılık ve küçük ölçekli üretim de kırsal ekonomiye katkı sağlamaktadır. Balıkçılık, ilçenin denizle kurduğu ilişkinin geleneksel ekonomik boyutlarından biridir. Liman ve balıkçı barınakları, kıyı faaliyetlerini desteklemektedir. Beşikdüzü Organize Sanayi Bölgesi ise üretim ve istihdam bakımından ilçenin ekonomik çeşitliliğine katkıda bulunmaktadır. Trabzon’un batı ilçeleriyle kurulan kara yolu bağlantıları, ticari ilişkileri ve hizmet faaliyetlerini destekleyen diğer unsurlardır.

Beşikdüzü’nün toplumsal ve kültürel yapısında kırsal yaşam, Karadeniz kültürü ve eğitim kurumlarının tarihsel etkisi bir arada görülmektedir. Tarımsal üretim, aile ve komşuluk ilişkileri ile bölgesel gelenekler, gündelik yaşamın bileşenleri arasındadır. Kıyıdaki yerleşimlerle iç kesimlerdeki mahalleler arasında ekonomik faaliyetler ve yaşam biçimleri bakımından farklılıklar bulunmaktadır. Köy enstitüsü geçmişi, ilçenin kültürel kimliğini eğitim tarihiyle ilişkilendiren önemli bir özelliktir.

İlçenin turizm olanakları, Karadeniz kıyısı, doğal manzaralar ve kültürel mirasla ilişkilidir. Sahil alanları yürüyüş, dinlenme ve günübirlik rekreasyon faaliyetleri için kullanılmaktadır. Beşikdağ çevresi, Şahmelik Kalesi ve Adacık’taki kale kalıntıları, ilçenin doğal ve tarihî çevresinin tanınması açısından değerlendirilebilecek alanlardır. Bu yerlerin turistik tanıtımında yapıların tarihsel özelliklerinin, korunma durumlarının ve erişilebilirliğinin doğru biçimde aktarılması önem taşımaktadır.

Beşikdüzü Teleferiği, kıyı ile Beşikdağ arasındaki yükselti farkını ve çevredeki peyzajı deneyimleme olanağı sunan turizm tesislerinden biridir. İlçenin turistik açıdan değerlendirilmesinde teleferik ve kıyı alanlarının yanı sıra kırsal yaşam, yöresel mutfak ve eğitim mirası da dikkate alınabilir. Özellikle Beşikdüzü Köy Enstitüsünün tarihsel rolünün belgeler, sözlü tarih çalışmaları ve yerel araştırmalar aracılığıyla tanıtılması, kültür turizmine yönelik içeriklerin geliştirilmesine katkı sağlayabilir. Doğal ve kültürel mirasın korunması, kıyı alanlarının sürdürülebilir kullanımı ve yerel toplumun turizm faaliyetlerine katılımı, bu olanakların değerlendirilmesinde önem taşımaktadır.