Altınköy Açıkhava Müzesi

MÜZE Şehir ve Bölge Planlama Açık Hava Müzesi TÜRKİYE'NİN İLLERİ Ankara

(Altındağ, Ankara, 2013)

Ankara’nın Altındağ ilçesinde Beşikkaya Mahallesi'nde yer almaktadır. Köy yaşamını bütüncül bir biçimde yansıtan ve yaşayan bir kültürel miras alanıdır. 2013 yılında Altındağ Belediyesi tarafından kurulmuştur. Altındağ İlçesi'nde Beşikkaya Mahallesi'nde bulunan toplam 1.000 dönümlük bir alanın zaman içinde imarsız yapılaşma sonucu gecekondu alanı haline gelmesi nedeniyle, kentsel dönüşüm ve sağlıklaştırma çalışmaları yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur. Belediyenin 2010-2014 ve 2015-2019 yılları arası Stratejik Planları kapsamında müzesi projesi hayata geçirilmiştir. Müze sınırları içinde; Köy Oyuncakları Müzesi, Köy Müzesi, Yaban Hayatı Tanıtım Müzesi ve Etnografya Müzesi bulunmaktadır. Müze yapıları giriş ücreti ile müze alanına ulaştıktan sonra yetkililerin yönlendirilmesi ile ziyaret edilebilmektedir. Açıkhavadaki atmosfer 1930'lu 1940'lı ve 1950'li yılların Anadolu'daki köy hayatını yansıtmak üzere tasarlanmıştır. Araziye, Anadolu'nun eski köy evleri aslına uygun biçimde taşınmıştır. En doğal köy eşyaları çevre il ve ilçelerden toplanarak kullanım durumlarına göre evlerin içlerine ve dışlarına yerleştirilmiştir. Müze; köy evleri, camisi, köy kahvesi, bakkalı, okulu, kapısı, çamaşırhanesi, yel ve su değirmenleri ile asma köprüsü gibi kırsal yerleşim unsurlarını özgün biçimleriyle bünyesinde barındırmaktadır. Açık hava müzesi sınırları içerisinde, büyükbaş, küçükbaş ve yaban hayvanlarına ait alanlar tanımlanarak açıklanmıştır. Köyde; kuzu, koyun, öküz, inek, horoz, kedi, at, arı, eşek, kuş köpek, geyik, ceylan ve tavuk gibi pek çok hayvan türüne yer verilmiş; bu çeşitlilik, köyün ekolojik yapısını ve üretim döngüsünü desteklemektedir.

 Müze, köy kültürünü merak eden veya köy kültürüne özlem duyan ziyaretçiler tarafından tercih edilmektedir. Açık hava alanı içerisinde yer alan her müze yapısında bilgilendirme esaslı teknolojik çözümler sunulmakta ve müze yetkilileri bilgi aktarımları yapmaktadırlar. Köy meydanında yer alan köy kahvesinde ziyaretçilere yeme-içme hizmeti sunulmaktadır. Köy fırınında yapılan köy ekmekleri de ziyaretçiler için satışa sunulmaktadır. Ekim alanlarından hasat edilen ürünlerin yanı sıra un satışı da gerçekleştirilmektedir. Bunun yanı sıra kümesler, buğday tarlaları, ahırlar, meyve ağaçları, at, öküz arabaları, sebze ve meyve bahçeleri ile geleneksel tarım kültürünü yansıtan unsurlar arasındadır.

Hasat şenlikleri ve köy düğünü gibi geleneksel etkinlikler düzenlenmektedir. Köy meydanında dokuma tezgâhı ile marangozhane, demirci ve kalaycı atölyeleri yer almakta, ustalar ise mesleki bilgi ve deneyimlerini gelen ziyaretçilere aktarmaktadır.

Köyde üretilen süt, yoğurt, tereyağı, peynir, yumurta, un, ekmek ve çeşitli sebze-meyveler (örneğin brokoli, ıspanak, semizotu, roka, marul, lahana, fasulye, kabak, patlıcan, domates, salatalık) kırsal üretim sisteminin sürdürülebilirliğini göstermektedir. Ayrıca kahveci, bakkal, seyis, muhtar, köy bekçisi, değirmenci, demirci, dokumacı, kalaycı ve nalbant gibi mesleklerin temsil edilmesi, geleneksel köy toplumsal yapısının yaşatılmasına olanak tanımaktadır.

Altınköy’de ayrıca 100 yıl öncesine ait tarım ve el sanatlarıyla ilişkili geleneksel araç-gereçler de sergilenmektedir. Bunlar arasında futun, keşkek tokmağı, sarım tarağı, tırmık, kuşhane, dibek, el değirmeni, anadut, dirgen, iği, havan, soku, tokaç, kulaklı sandık, çotra, sıyırgı ve hereni gibi etnografik değer taşıyan objeler yer almaktadır.

Altınköy, mimari öğelerin yanı sıra geleneksel köy yaşamının dinamik unsurlarını da canlı biçimde sergilemektedir. Bu özellikleriyle Altınköy Açık Hava Müzesi hem kültürel mirasın korunmasına hem de geçmişe ait yaşam biçimlerinin deneyimsel biçimde aktarılmasına katkı sağlayan anlamlı bir örnek olarak öne çıkmaktadır.

Referanslar

Altındağ Belediyesi. (t.y.). Gezilecek Yerler. https://www.altindag.bel.tr/#!gezilecek_yerler, (Erişim tarihi: 18.10.2025); Öztekin, S. (2022). Tarihi Yapıların Bir Açık Hava Müzesine Taşınması Örneği: Altınköy Açık Hava Müzesi, Haliç Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 5(1): 1-24.