Yenipazar Pidesi
GASTRONOMİ Türk Mutfağı Yemek Coğrafi İşaretli Ürün Pide Aydın
(Yenipazar, Aydın, 2024)
-
2026
Yenipazar Pidesi, Ege Bölgesi’nde yer alan Aydın’ın Yenipazar ilçesiyle özdeşleşmiş geleneksel bir pide çeşididir. Kullanılan malzemeler, hamurun hazırlanışı, şekillendirme ve pişirme yöntemleri bakımından yöresel özellikler taşımaktadır. Tarihsel kökeni kesin olarak bilinmemekle birlikte üretim bilgisi, usta-çırak ilişkisiyle kuşaktan kuşağa aktarılmıştır. Yöresel bir lezzet olarak gelişen ürün, zaman içerisinde ilçe sınırlarını aşarak bölgesel ve ulusal düzeyde tanınırlık kazanmıştır. T.C. Yenipazar Belediyesi
Yenipazar Pidesi, Aydın Büyükşehir Belediyesi tarafından 16 Haziran 2023 tarihinde yapılan başvuru sonucunda, Türk Patent ve Marka Kurumunca beş Eylül 2024 tarihinde 1637 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. ci.turkpatent.gov.tr Coğrafi işaret sicilinde ürünün coğrafi sınırı Aydın ili olarak belirlenmiş ve bütün üretim aşamalarının bu sınır içerisinde gerçekleştirilmesi öngörülmüştür. ci.turkpatent.gov.tr
Pidenin hamuru buğday unu, su, tuz ve yaş maya kullanılarak hazırlanmaktadır. Hamurun yoğrulması, dinlendirilmesi ve elle şekillendirilmesi ustalık ve deneyim gerektirmektedir. Coğrafi işaret siciline göre hamur, serin bir ortamda en az bir saat dinlendirilmekte; kabardıktan sonra küçük parçalara ayrılarak şekillendirilmektedir. Hamur günlük hazırlanmakta ve gün içinde tüketilmeyen hamur, sonraki gün pide yapımında kullanılmamaktadır. ci.turkpatent.gov.tr Yenipazar Belediyesinin yöresel üretim anlatımında ise Madran memba suyunun kullanıldığı ve yaz aylarında hamurun en geç iki saatte bir yenilendiği belirtilmektedir. Bu bilgiler, tescil belgesinde belirtilen koşullardan ayrı olarak yerel üretim uygulamalarını yansıtmaktadır. T.C. Yenipazar Belediyesi
Yenipazar Pidesi, kullanılan iç harca ve şekline göre çeşitlenmektedir. Coğrafi işaret sicilinde uzun kıymalı, kıymalı yumurtalı, yuvarlak kıymalı, kapalı kesikli, peynirli yumurtalı ve tahinli çeşitlerin üretimi açıklanmaktadır. Kapalı kesikli pidede, yörede “kesik” olarak adlandırılan çökelek ile inek peyniri ve maydanoz kullanılmaktadır. ci.turkpatent.gov.tr Yerel uygulamalarda kıymalı kaşarlı ve kaşarlı çeşitler de hazırlanmaktadır. T.C. Yenipazar Belediyesi
Pideler, ateş tuğlasından yapılmış odun fırınlarında pişirilmektedir. Coğrafi işaret sicilinde fırınların taban ölçüleri 1,40 × 1,40 metre veya iki metreye iki metre olarak belirtilmektedir. Fırınlarda duman ve is oluşumunu önlemeye yönelik çift girişli, tek bacalı bir düzenek bulunmaktadır. Yakacak olarak zeytin ve şeftali odunu gibi odun türleri kullanılmaktadır. ci.turkpatent.gov.tr
Yuvarlak kıymalı pide, Yenipazar’ın yöresel pide çeşitleri arasında öne çıkmaktadır. Hamurun ortasına harç yerleştirilirken kenarları boş bırakılmakta ve pişirme sırasında bu kısımların kabarık kalması sağlanmaktadır. Yerel servis uygulamalarında pideler tek, bir buçuk veya çift porsiyon olarak sunulurken yuvarlak kıymalı pide adet üzerinden servis edilmektedir. T.C. Yenipazar Belediyesi
Referanslar
Türk Patent ve Marka Kurumu (t.y.). Coğrafi İşaretler Portalı: Aydın İli Coğrafi İşaretler Listesi, https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/liste?il=09, (Erişim tarihi: 10 Ekim 2026); Yenipazar Belediyesi (t.y.). Yöresel Pide, https://yenipazar.bel.tr/yoresel-pide/, (Erişim tarihi: 10 Ekim 2026).
