Meyveyi Hayward çeşidinin dişi bitkileri verir; Tomuri veya Matua çeşitlerinin erkek bitkileri ise tozlanmayı sağlar. Yalova İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün Ağustos 2020’de yaptığı başvuru üzerine ürün, 17 Ağustos 2021’de 851 numarayla tescil edilmiştir.

Meyve genellikle dört ila altı santimetre eninde, altı ila dokuz santimetre boyunda ve 80–150 gram ağırlığındadır. Biçimi silindirik ovalden yuvarlağa yakın yumurtamsı biçime kadar değişir. Kahverengiden yeşilimsi tonlara uzanan kabuğu kısa, sık ve yumuşak tüylerle kaplıdır. Meyve eti bol sulu, mayhoş, hafif kokulu ve orta derecede tatlıdır.

Bitki üçüncü yaşından itibaren meyve vermeye başlar, dört ila beş yaşında tam verime ulaşır. Uygun bakım koşullarında verim dönemi 30–40 yıl sürebilir. Kış budamasında bir yaşındaki dallarda bırakılan göz sayısı, bahçedeki erkek ve dişi bitkilerin oranı ve çiçeklenme sırasındaki hava koşulları meyve kalitesini etkiler. Tomurcuk ve meyvelerin seyreltilmesi, sulama ve gübreleme de başlıca bakım uygulamalarıdır.

Yalova Kivisi hasattan sonra olgunlaşmayı sürdürür. Bu nedenle meyve, yeme olgunluğuna erişmeden, genellikle ekim sonu ile kasım başında toplanır. Hasat zamanını belirlemek için meyve suyundaki suda çözünebilir kuru madde (SÇKM) oranı refraktometreyle ölçülür. Hasatta tercih edilen SÇKM oranı, üç ila dört ay depolanacak meyvelerde yüzde yedi ile yüzde sekiz, altı ila dokuz ay depolanacaklarda ise yüzde altı buçuk ile yüzde yedi buçuk arasındadır. Meyve yeme olgunluğuna eriştiğinde bu oran yüzde 14 ile yüzde 17 arasında değişir.

Tescil belgesinde meyvenin soğutmasız koşullarda üç aya, soğuk hava deposunda ise dokuz aya kadar saklanabildiği belirtilir. Tescile esas analizlerde incelenen örneklerin 100 gramında hasat sırasında 62 miligram, 0 °C’de beş ay depolamanın ardından ise 94 miligram C vitamini ölçülmüştür. Bu değerler, belirtilen koşullarda incelenen örneklere aittir.

Yalova’da 2020 yılında 28.416 ton kivi üretilmiştir. Üretim bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 21,1 artmış; aynı yıl Türkiye’de üretilen kivinin yaklaşık yüzde 38,5’i Yalova’dan sağlanmıştır. Dekar başına ortalama verim Türkiye genelinde iki ton 260 kilogram, Yalova’da ise dört ton 510 kilogramdır. Bu veriler, tescilden önceki yılda il genelinde yapılan üretimi gösterir. Yalova’da kivi taze tüketilir; ayrıca kurutulmuş meyve, reçel ve marmelat yapımında kullanılır.

Editör notu: Türk Patent ve Marka Kurumunun çevrim içi kaydında başvuru tarihi 10 Ağustos 2020, tescil belgesinde ise 17 Ağustos 2020 olarak verildiğinden maddede başvuru için yalnızca ay ve yıl belirtilmiştir. Her iki kayıtta da tescil tarihi 17 Ağustos 2021’dir. Üretimdeki artış, 2019’daki 23.456 ton ile 2020’deki 28.416 ton karşılaştırılarak hesaplanmıştır.