Vezirköprü Evkaya Mezarı
DOĞAL VE KÜLTÜREL MİRAS Sit Alanı Arkeolojik Sit Alanı Kültürel Miras Destinasyonu Mezarlık Alanı Arkeoloji Samsun
(Esen Köyü, Vezirköprü, Samsun)
-
2026
Kaya mezarı, Samsun’un Vezirköprü ilçesinin 13 kilometre güneyinde, Esen Köyü’nün yaklaşık 1,6 kilometre batısında bulunmaktadır (N41°06.251 E035°19.755). Güneydoğu yönüne bakan mezar, yaklaşık 15 metre yüksekliğindeki bir kaya kütlesi üzerinde, yerden yedi metre yükseklikte konumlandırılmıştır. Helenistik Dönem Pontos Bölgesi kaya mezarı geleneğinin bir parçası olarak, Ordu, Sinop, Kastamonu gibi birçok ilde görülen Paphlagonia kaya mezarı tipinde yapılmış olan mezarın, tapınak cephesi şeklinde 12 metre genişliğinde, 3,20 metre eninde ve 2,80 metre yüksekliğinde sütunlu ön bir girişi bulunmaktadır.
İki odadan oluşan kaya mezarından ilk oda, 1,00 x 1,40 metre ölçülerinde, 1,25 metre eninde ve yerden 0,55 metre yükseklikte bulunan bir girişe sahiptir. Mezar odası 2,50 x 1,60 metre ölçülerinde ve 2,24 metre yüksekliğindedir. 1,10 metre yüksekliğinde ve 1,90 metre genişliğe sahip olan ikinci odanın girişi kısmen tahrip olmuş durumdadır. İkinci mezar odası 2,50 x 3,40 metre genişliğinde ve 2,30 metre yüksekliğindedir. Kaçak kazılar yüzünden mezar odaları tahrip edildiği için ölü yatakları ve iç düzenlemeleri konusunda herhangi bir bilgimiz bulunmamaktadır.
Mezarın ön cephesinde çapları ortalama 0,80 metre olan üç adet sütuna yer verilmiştir. Sütunların yükseklikleri 2,25 metre olup çapları 1,30 metre, yükseklikleri 0,50 metre olan kaideler üzerine oturmaktadır. Kaya mezarının hemen önündeki alanda tahrip edilmiş iki adet khamosorion mezar ve mezarın da bulunduğu arazide, üzerinde çatı kiremidi ile Demir, Roma, Bizans ve Geç Antik Çağ’a tarihlenen amorf seramik parçalarına rastlanan bir yamaç yerleşimi bulunmaktadır.
Referanslar
Akok, M. (1948). Samsun İli Havza İlçesi’nin Lerdüge Köyü’nde bulunan tümülüsler, Belleten, 12 (48): 835-853; Alkım, U. B. (1974b). Samsun Bölgesinde 1973 çalışmaları, Belleten, 38 (151): 553-556; Alkım, U. B. (1975b). Samsun Bölgesi çalışmaları (1973), Türk Arkeoloji Dergisi, 22 (2): 5-12; Bilgi, Ö. (1999). İkiztepe kazılarının 1997 dönemi sonuçları, XX. Kazı Sonuçları Toplantısı, 1: 485-505; Bilgi, Ö., Atasoy, S., Dönmez, Ş. ve Summerer, L. (2005). Samsun (Amisos) Bölgesi’nin kültürel gelişimi projesi, Belleten, 68 (252): 387-402. Ankara: TTK Yayınları; Bekker-Nielsen, T., Czichon, R. M., Høgel, C., Kıvrak, B., Madsen, J. M., Sauer, V., Sørensen, S. L. ve Winther-Jacobsen, K. (2015). Neoklaudioplis Antik Kenti (Vezirköprü-Samsun): Tarihsel ve Arkeolojik Rehber (Ö. Acar, Çev.). İstanbul; Çevik, N. (2003). Anadolu’daki kaya mimarlığı örneklerinin karşılaştırılması ve kültürlerarası etkileşim olgusunun yeniden irdelenmesi, Olba, 8 (Özel Sayı): 213-250; Dalaison, J. ve Delrieux, F. (2014). La cité de Néapolis-Néoclaudiopolis: histoire et pratiques monétaires, Anatolia Antiqua, 22: 159-198; Dengate, J. A. (1978). A site survey along the south shore of Black Sea, The Proceedings of the Xth International Congress of Classical Archaeology, Ankara-İzmir 23-30/IX/1973, 1: 245-258; French, D. (1988). Roman Roads and Milestones of Asia Minor, Fasc. 2.1: An Interim Catalogue of Milestones (British Institute of Archaeology at Ankara Monograph, 9; British Archaeological Reports, International Series, 392/I). Oxford; Gerhard, K. ve Olshausen, E. (1991). Bericht über die Epigraphische und Numismatische Landesaufname im Samsun İli 1990, Araştırma Sonuçları Toplantısı: 612-613; Haspels, C. H. E. (1971). The Highlands of Phrygia: Sites and Monuments. Princeton; Hirschfeld, G. (1885). Paphlagonisehe Felsengräber: Ein Beitrag zur Kunstgeschichte Kleinasiens. Berlin; Işık, F. (1987). Zur Entstehung Phrygischer Felsdenkmäler, AS, 37: 163-178; Kızıltan, Z. (1992). Samsun Bölgesi yüzey araştırmaları, Belleten, 56 (215): 213-241; Koerte, A. (1898). Kleinasiatische Studien III. Die phrygischen Felsendenkmäler, AM, 23: 80-153; Leonhard, R. (1907). Die Paphlagonischen Felsengräber und ihre Beziehung zum griechischen Tempel. Breslau; Marek, C. (1993). Stadt, Ära und Territorium in Pontus-Bithynia und Nord-Galatia. Istanbuler Forschungen, Band 39. Tübingen; Özsait, M. (2003). 2002 yılı Samsun-Amasya yüzey araştırmalarının ilk sonuçları, 21. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 2: 273-284; Ramsay, W. M. (1882). Some Phrygian monuments, JHS, 3: 256-263; Temür, A. ve Yiğitpaşa, D. (2020). Neoklaudiopolis Antik Kenti ve territoryumu 2019 yüzey araştırması ve envanter çalışmaları, History Studies, 12 (6): 2865-2894; Temür, A. (2024). Necropolis areas and grave types unearthed in the surface surveys conducted in and around the ancient city of Neoklaudiopolis, Archaeologia Bulgarica, 28 (1): 1-25; Tüfekçi-Sivas, T. (2012). Frig Vadileri ve Kutsal Yazılıkaya-Midas Kenti. İçinde; T. Tüfekçi-Sivas ve H. Sivas (Editörler), Frigler: Midas’ın Ülkesinde, Anıtların Gölgesinde (ss. 112-159). İstanbul; Ünan, S. (2013). Tunç Çağı’ndan Roma Dönemi’ne Amisos ve çevresinde yer alan mezar tipleri ve ölü gömme adetleri üzerine genel bir değerlendirme. İçinde; Ş. Dönmez (Editör), Güneş Karadeniz’den Doğar: Sümer Atasoy’a Armağan Yazılar (ss. 387-414). Ankara; Vassileva, M. (2012). The rock-cut monuments of Phrygia, Paphlagonia and Thrace: A comparative overview. İçinde; G. R. Tsetskhladze (Editör), The Black Sea, Paphlagonia, Pontos and Phrygia in Antiquity: Aspects of Archaeology and Ancient History (ss. 243-252). BAR International Series, 2432; Von Gall, H. (1966). Die Paphlagonischen Felsgraeber: Eine Studie zur Kleinasiatischen Kunstgeschichte. IstMitt, Beiheft I. Tübingen; Von Reber, F. (1897). Die phrygischen Felsendenkmäler: Untersuchungen über Stil und Entstehungszeit, Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften, 21 (3): 531-598.
Konuyla ilgili diğer maddeler için bkz.:
Ayrıca Bakınız
Harita
