Tchoukball, rakibe yönelik fiziksel müdahalenin ve engellemenin yasak olduğu, topun geri dönüş çerçevesine atılması ve çerçeveden dönen topun savunma oyuncuları tarafından yere düşmeden yakalanması esasına dayanan İsviçre kökenli bir takım sporudur.

İsviçreli Dr. Hermann Brandt tarafından, takım sporlarında görülen yaralanmaların azaltılması ve rekabetin daha güvenli koşullarda gerçekleştirilmesi amacıyla geliştirilmiştir. İlk resmî tanıtımı 1970 yılında yapılan sporun kuralları, sonraki yıllarda geliştirilerek uluslararası düzeyde uygulanmaya başlanmıştır. Tchoukball anlayışında sportif başarının yanı sıra karşılıklı saygı, sosyal uyum ve sporun eğitsel işlevi önem taşımaktadır. Bu yaklaşım, sporun temel ilkelerini açıklayan Tchoukball Şartı’nda (Tchoukball Charter) da vurgulanmaktadır. Brandt’ın yaklaşımında spor, bireyler ve toplumlar arasında olumlu ilişkilerin geliştirilmesine katkı sağlayan bir araç olarak değerlendirilmektedir.

Standart tchoukball karşılaşmaları, sahada yedişer oyuncusu bulunan iki takım arasında oynanmaktadır. Oyun alanı genellikle 27 metre uzunluğunda ve 16 metre genişliğindedir. Resmî kurallarda uzunluğun 26–29 metre, genişliğin ise 15–17 metre arasında olmasına izin verilmektedir. Sahanın iki ucunda, topun çarptıktan sonra geri dönmesini sağlayan esnek ağlarla donatılmış eğimli çerçeveler bulunmaktadır. Her çerçevenin önünde, üç metre yarıçapında yarım daire biçimli bir yasak bölge yer almaktadır. Hücum oyuncusunun çerçeveye attığı topun, savunma oyuncuları tarafından yakalanamadan yasak bölge dışındaki oyun alanının zeminine temas etmesi, hücum takımına sayı kazandırmaktadır. Topun çerçeveden döndükten sonra hiçbir oyuncuya temas etmeden yasak bölgeye veya saha dışına düşmesi durumunda ise sayı savunma takımına verilmektedir.

Tchoukballu birçok takım sporundan ayıran özelliklerden biri savunma anlayışıdır. Rakibin pasının kesilmesine veya attığı topa çerçeveye ulaşmadan müdahale edilmesine izin verilmemektedir. Oyuncuların pas verme, topu yakalama, atış yapma ve konum alma hareketlerinin engellenmesi de kural ihlali sayılmaktadır. Savunma, çerçeveden dönen topun izleyeceği yönün öngörülmesine ve topun yere düşmeden yakalanmasına dayanmaktadır.

Topa sahip olan oyuncunun hareketleri de belirli kurallarla sınırlandırılmıştır. Oyuncunun topu üç saniyeden fazla elinde tutmasına ve top elindeyken ayaklarıyla yere üçten fazla temas etmesine izin verilmemektedir. Bir takım, atış öncesinde en fazla üç ardışık pas yapabilmektedir. Oyunu başlatan veya sayı sonrasında yeniden başlatan pas, bu sayıya dâhil edilmemektedir. Bu kurallar, hızlı paslaşmayı, alan kullanımını, çevikliği, zamanlamayı ve takım koordinasyonunu öne çıkarmaktadır.

Tchoukball, farklı zeminlere ve katılımcı gruplarına uyarlanabilmektedir. Standart oyun çoğunlukla kapalı salonlarda, ahşap veya sentetik zemin üzerinde oynanmakla birlikte kum ve çim yüzeylerde de uygulanabilmektedir. Salon oyununun yanı sıra plaj tchoukballu ve tekerlekli sandalye tchoukballu için de uluslararası kurallar bulunmaktadır. Plaj tchoukballu, sahada beşer oyuncusu bulunan iki takım arasında, 21–23 metre uzunluğunda ve 11–13 metre genişliğindeki kum sahalarda oynanmaktadır. Farklı oyun biçimleri, sporun çeşitli rekreasyon ortamlarında uygulanmasına olanak sağlamaktadır.

Sporun uluslararası yönetim kuruluşu, Uluslararası Tchoukball Federasyonudur (International Tchoukball Federation, FITB). Federasyonun açıklamasına göre tchoukball 80’den fazla ülkede oynanmaktadır. Dünya ve kıta şampiyonalarının yanı sıra gençlik ve plaj organizasyonları da düzenlenmektedir. Uluslararası karşılaşmalara ilişkin kayıtların tutulması, ortak kuralların uygulanması ve farklı kategorilerde organizasyonların gerçekleştirilmesi, sporun kurumsal yapısının gelişmesine katkı sağlamaktadır.

Tchoukballun turizmle ilişkisi, spor turizmi ve etkinlik turizmi kapsamında değerlendirilebilir. Ulusal ve uluslararası turnuvalar; sporcuların, antrenörlerin, hakemlerin ve izleyicilerin farklı destinasyonlara seyahat etmelerine neden olabilir. Bu seyahatler, etkinliğin süresine ve katılımcıların tercihlerine bağlı olarak konaklama, ulaşım, yeme-içme ve rekreasyon hizmetlerine talep oluşturabilir. Salon ve plaj biçimlerinin bulunması, sporun farklı destinasyonlarda ve mevsimlerde gerçekleştirilebilmesini kolaylaştırmaktadır. Bu özellikleriyle tchoukball, sportif etkinlik çeşitliliğinin artırılması ve alternatif spor turizmi ürünlerinin geliştirilmesi bakımından değerlendirilebilecek bir branştır.

Türkiye’de tchoukballun okul ve üniversite etkinlikleri, spor festivalleri ve rekreasyon programları kapsamında tanıtılması mümkündür. Farklı oyun biçimlerine ve uluslararası organizasyon yapısına sahip olması, sporun rekreasyon, etkinlik turizmi ve spor turizmi kapsamında değerlendirilmesine olanak sağlamaktadır. Bununla birlikte, Türkiye’deki yaygınlığı veya turizme ekonomik katkısı hakkında somut değerlendirmeler yapılabilmesi için katılım, organizasyon ve ziyaretçi verilerine ihtiyaç bulunmaktadır.