Mor Baklava
GASTRONOMİ Baklava
-
2025
Mor baklavayı diyabetik hastalar için ilk kez Erzurum’da baklava ustası Selami Atiş üretmiştir. Selami Atiş, mor baklava fikrini hayata geçirirken Malatya’da üretilen mor ekmekten esinlenmiştir. Bu mor ekmek, mor baklava fikrinin oluşumuna katkı sağlamıştır. Ancak mor baklava olarak piyasaya sunulan ilk örnek, Atiş’in yaptığı üründür. Daha sonra İstanbul Üniversitesi Teknokent’i içinde yer alan Sankara Beyin ve Biyoteknoloji Araştırma Merkezi, mor sebze ve meyve özleri kullanarak “Sankara Mormiks” adlı formülü geliştirmiş; mor baklavayı bilimsel ve kurumsal bir Ar-Ge ürünü hâline getirmiş, üretim ve satış sürecini başlatmıştır. Bu nedenle mor baklava, ilk olarak ustaların yaptığı bir ürün; sonrasında ise akademik bir temel üzerine kurulu formülasyonla gelişen bir gastronomi ürünü olarak kabul edilmektedir.
Mor renkli meyve ve sebzelerden elde edilen Mormiks, bu renkli gıda maddelerinin yoğunlaştırılmış hâlidir. Kırmızı meyve ve sebzelerde de bulunan mor pigmentler, onlara bu rengi kazandırır. Mormiks’in un hâline getirilmesiyle mor un üretilir. Bu miks ya da un; hamur işleri, şerbetli tatlılar, sütlü tatlılar ve makarnalar için kullanılabilir. Mor baklava, yerel ölçekte kalmayıp Türkiye’nin pek çok büyük şehrinden de ilgi görmektedir. Ürünün hamuru böğürtlen ve ahududu suyu ile hazırlanmaktadır. Pişirme sonrasında da bu meyvelerden elde edilen şerbetle tatlandırılmaktadır. Bu üretim tekniği sayesinde mor baklava, hem estetik çeşitlilik sunan hem de diyabet hastalarına daha uygun bir seçenek olarak kabul edilmektedir. Benzer şekilde İstanbul’da Beşiktaş’ta faaliyet gösteren “Purple Pizza and More” adlı işletme, mor sebze ve meyvelerden elde edilen Mormiks karışımını kullanarak yenilikçi ürünler sunmaktadır. İşletmenin menüsünde mor pizza, mor krem brüle ve mor ekmekle yapılan hamburger gibi özgün lezzetler bulunmaktadır. Bu ürünler, renk ve içerik açısından geleneksel çeşitlerinden farklılık göstermektedir. İşletme, pazarlama ve tanıtım çalışmaları sırasında antosiyaninlerin sağlık açısından olası faydalarına ve fonksiyonel gıda anlayışına vurgu yaparak renk odaklı gastronomi anlayışını öne çıkarmaktadır.
Referanslar
Balaban, H. E. (2025). Gastronomi ürünlerinin renk teması bağlamında irdelenmesi: Siyah ve mor yiyecekler. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 8(1). https://dergipark.org.tr/tr/pub/saktad/article/1583377; Baylan, İ. ve Badem, A. (2023). Bazı geleneksel ürünlerin mor un ile formüle edilmesi ve duyusal analiz ile değerlendirilmesi. Kültür Araştırmaları Dergisi, (17). https://doi.org/10.46250/kulturder.126788; Kıbrıs Postası. (t.y.). Şeker hastalarının yiyebileceği baklava üretildi: Mor baklava. https://www.kibrispostasi.com/c77, (Erişim tarihi: 27 Aralık 2025); SAGLIK_KISISEL_BAKIM/n321910-eker-hastalarinin-yiyebilecegi-baklava-uretildi-mor-baklava; Milliyet. (2020). Diyabet hastaları için mor baklava üretti, talep yağıyor. (Erişim tarihi: 27 Aralık 2025). https://www.milliyet.com.tr/galeri/diyabet-hastalari-icin-mor-baklava-uretti-talep-yagiyor-6271107/8 ; Nefis Yemek Tarifleri. (t.y.). Mor baklava. https://www.nefisyemektarifleri.com/blog/mor-baklava, (Erişim tarihi: 27 Aralık 2025).
