Kırkağaç Çakal Pideli Paça, Manisa’nın Kırkağaç ilçesine özgü, büyükbaş hayvanın baş eti ve kaval kemiklerinden elde edilen et suyuyla hazırlanan, altına özel olarak pişirilmiş pide serilerek sunulan geleneksel bir çorba yemeğidir. Yöre mutfağının en karakteristik lezzetlerinden biri olan bu yemek, Osmanlı mutfak kültürüne uzanan köklü bir geçmişe sahiptir.

Paça, Anadolu mutfak geleneğinde önemli bir yere sahip olup Kırkağaç’ta bu özgün sunumla adeta zirveye taşınmıştır. Hazırlık sürecinin zahmetli ve uzun olması nedeniyle daha çok bayramlarda, düğünlerde ve yatılı misafirlerin ağırlandığı özel zamanlarda yapılmaktadır. Ev sahibinin becerisini ve emeğini yansıtan bu yemeği tatmak ise çoğu zaman bir nasip meselesi olarak görülür. Yemeğin adında geçen “çakal” ifadesi olumsuz bir anlam taşımamakta, yalnızca bölgede pidenin yerel adını ifade etmektedir.

Kırkağaç Kaymakamlığı tarafından 20 Nisan 2024 tarihinde mahreç işareti olarak tescillenen Kırkağaç Çakal Pideli Paça, 1579 numaralı coğrafi işaretli ürün statüsüne sahiptir.

Ürünün Ayırt Edici Özellikleri

Kırkağaç Çakal Pideli Paça genellikle sabahın erken saatlerinde tüketilen, uzun süreli pişirme tekniğiyle öne çıkan bir yemeğidir. Büyükbaş hayvanın baş eti, kaval kemikleri, odun ateşinde pişirilen pide, kemik suyu, sarımsaklı sirke ve isteğe bağlı baharatlar temel bileşenlerini oluşturur. Etlerin sekiz ile 10 saat arası kaynatılması, pidenin kendine özgü ölçülerde yapılması ve sarımsak–sirke karışımının belirli oranlarla sunulması, yemeği benzer paça çorbalarından ayıran belli başlı özelliklerdir.

Et ve Kemik Suyunun Hazırlanması

Temizlenmiş büyükbaş hayvanın başı ile iri parçalara ayrılan kaval kemiklerinin üzerlerine geçecek miktarda su ve yüzde 1–1,5 oranında kaya tuzu eklenerek odun ateşinde 8–10 saat boyunca kaynatılır. Pişirme sırasında oluşan köpükler düzenli olarak alınır. Süre sonunda elde edilen kemik suyu süzülür ve 80–90 °C sıcaklıkta muhafaza edilir. Etler liflerine ayrılarak kemik suyu ile birlikte sıcak tutulur.

Pide Hazırlığı

10 kg ekmeklik buğday unu ile 10 litre su yoğrularak hazırlanan hamura 100 gram maya ve beş gram tuz ilave edilir. Mayalanma sürecinin ardından hazırlanan hamur 225–275 gramlık bezeler haline getirilir. Kepek serpilmiş tezgahta yedi-sekiz santimetre eninde ve 17–19 santimetre boyunda açılan pideler, odun ateşinin yalazasında kızarana kadar yaklaşık beş dakika pişirilir.

Sos ve Servis

Her porsiyon için bir diş dövülmüş sarımsak ile beş gram üzüm sirkesi karıştırılarak sos elde edilir. Hazırlanan pideler üç-dört santimetre olacak şekilde doğranarak tabağa yerleştirilir ve sıcak kemik suyu ilave edilerek ıslatılır. Islatılan pidelerin üzerine ayıklanıp, tiftiklenmiş baş eti eklenir ve yeniden kemik suyundan ilave edilir. Müşterinin isteğine bağlı olarak kırmızı toz biber veya pul biber atılır. Son aşamada sarımsaklı sirke sosu ve kızdırılmış tereyağı gezdirilerek sıcak şekilde servis edilmektedir.