Çorum Saat Kulesi

DOĞAL VE KÜLTÜREL MİRAS Kültürel Miras Destinasyonu Saat Kulesi TÜRKİYE'NİN İLLERİ Çorum

(Merkez ilçe, Çorum, 1894)

Çorum Saat Kulesi, Çorum şehir merkezinde yer almaktadır. Kentin en önemli tarihî simgelerinden biri olan yapı, Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde Çorumlu bir devlet adamı olarak tanınan Yedi Sekiz Hasan Paşa tarafından 1894 yılında yaptırılmıştır. Hasan Paşa’nın aynı zamanda İstanbul Beşiktaş Muhafızlığı görevinde bulunduğu bilinmektedir. Çorum Saat Kulesi, II. Abdülhamid döneminde Anadolu’nun çeşitli şehirlerinde inşa edilen saat kuleleri arasında önemli örneklerden biridir. Benzer özelliklere sahip bir saat kulesinin Bayburt’ta da inşa edildiği bilinmektedir. Bayburt Saat Kulesi’nin yapımında Çorum Saat Kulesi’nin örnek alındığı belirtilmekte olup, bu durumun özellikle 93 Harbi sonrasında meydana gelen Kafkas göçleriyle ilişkili olduğu ifade edilmektedir.

Osmanlı Devleti’nde modern zaman anlayışının yaygınlaştırılması amacıyla II. Abdülhamid döneminde birçok şehirde saat kuleleri inşa edilmiştir. Çorum Saat Kulesi de bu uygulamanın bir sonucu olarak yaptırılmıştır. Yapının kitabesinde Hasan Paşa’nın hayır eserlerine verdiği önem ve kulenin yapımına ilişkin bilgiler yer almaktadır. Günümüze kadar çeşitli bakım ve onarımlardan geçen kule, Çorum’un tarihî kimliği ve kent belleğinin önemli unsurlarından biri olarak varlığını sürdürmektedir.

Çorum Saat Kulesi, minareyi andıran özgün bir tasarıma sahiptir. Sarı renkli kesme kum taşından inşa edilen yapı yaklaşık 27,5 metre yüksekliğindedir. Sekizgen planlı bir kaide üzerine oturan kule, Türk üçgeni motifli bir geçiş unsuru ile gövdeye bağlanmaktadır. Gövde kısmı çokgen düzenlemeli olup ince ve zarif bir görünüm sergilemektedir. Kulenin üst bölümü kurşun kaplı bir kubbe ile örtülüdür. Dört cephesinde saat kadranları yer almaktadır. Şerefeye ulaşım, kule içerisinde bulunan seksen bir basamaklı merdiven aracılığıyla sağlanmaktadır.

Çorum Saat Kulesi, yalnızca bir zaman ölçme aracı değil, aynı zamanda kentin simge yapılarından biri olarak kabul edilmektedir. Kent merkezindeki konumu nedeniyle Çorum’un sosyal ve kültürel yaşamında önemli bir buluşma noktası işlevi görmektedir. Bu nedenle kule, kenti ziyaret eden yerli ve yabancı turistlerin ilgi gösterdiği başlıca tarihî yapılardan biridir.

Kulenin güneye açılan yuvarlak kemerli giriş kapısı üzerinde, sekiz satırlık ve Hicrî 1312 tarihli mermer bir kitabe bulunmaktadır. Kitabede yer alan metnin okunuşu şöyledir:

Anlamı:

Zamanın ulu hakanı cömert Abdülhamid Han'ın;

Değerli paşalarından eşsiz benzersiz Hasan Paşa,

Adadı bütün vaktini hayır işler yapmaya…

Başarılı kılsın emellerinde onu, her an Mevla.

Bu Saat Kulesi, seçkin hayratındandır onun…

Bol bereketle yapıldı; bu şehri etti ihya,

Çıkıp kutlu bir zamanda yazıldı kapısına tarih,

Bak, bu büyük saati yaptı Hasan Paşa'nın lütfu

Etiketler:
Referanslar

Acun, H. (1994). Anadolu Saat Kuleleri. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları; Çorum Belediyesi (2019). Tarihî Saat Kulesi Bakıma Alındı. Erişim tarihi: 16.06.2026; Çorum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü (t.y.). Kuleler-Kaleler (Çorum Saat Kulesi). Erişim tarihi: 16.06.2026; Hacıismailoğlu, M. İ. ve Yiğit, İ. (2016). Türk İslam sanat eserlerinde kitabeler: Çorum örneği. İçinde: Z. Işık (Ed.), Uluslararası Bütün Yönleriyle Çorum Sempozyumu Bildiriler Kitabı (C. 1, ss. 323–339). Çorum: Hitit Üniversitesi Yayınları; Kılıç, P. ve Doğrusoy, İ. T. (2024). Çevresel algıyı çözümlemeye dönük bir araştırma: Çorum kent merkezi örneği, Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 17(2): 185–205; Türkiye Kültür Portalı (t.y.). Çorum Saat Kulesi – Çorum. Erişim tarihi: 15.06.2026; Türkiye Kültür Portalı (t.y.). Tarihin Tanıkları Saat Kuleleri (Çorum Saat Kulesi). Erişim tarihi: 15.06.2026.

Konuyla ilgili diğer maddeler için bkz.: