Atatürk Ankara Millî Mücadele Müzesi, Ankara’nın Keçiören ilçesinde, tarihî Çoban Mektebi binasında yer alan bir müzedir.

Müze binası, II. Abdülhamid döneminde Ankara keçisinin ıslah edilmesi ve üreticilere modern hayvancılık yöntemlerinin öğretilmesi amacıyla 1895 yılında inşa edilmiştir. 1908 yılında mektepten beklenen verimin alınamaması üzerine yapı “Ziraat Ameliyat Mektebi”ne dönüştürülmüştür.Birinci Dünya Savaşı sırasında boşaltılan bina, Millî Mücadele döneminde Halide Edip Adıvar ve Adnan Adıvar’ın ikametgâhı olarak kullanılmıştır. Halide Edip Adıvar, Türk’ün Ateşle İmtihanı adlı eserinde yapının bulunduğu çevreyi ve dönemin atmosferini ayrıntılı biçimde aktarmaktadır. Bu süreçte bina, yalnızca bir konaklama alanı değil; aynı zamanda Anadolu Ajansı’nın kuruluş fikirlerinin şekillendiği ve bağımsızlık mücadelesinin dünyaya duyurulmasına yönelik planların yapıldığı bir merkez işlevi görmüştür.

İlk inşa edildiği dönemde müdüriyet, derslik, depo, ahır, marangozhane, arıhane ve çiçekhane gibi birçok birimi içeren geniş bir yerleşke olan Çoban Mektebi’nden günümüze yalnızca ana bina ulaşabilmiştir. Yapı, doğu-batı doğrultusunda uzanan dikdörtgen planlı olup üç kütleden oluşmaktadır. Yan kütleler tek katlı, orta kütle ise iki katlı ve daha geniş tasarımıyla öne çıkmaktadır. Cephe düzeni sade ve simetrik olup kemerler, kilit taşları, silmeler ve düzenli pencere dizileri ile hareketlendirilmiştir. Bu özellikler, XIX. yüzyıl sonu kamu yapılarının tipik mimari özelliklerini yansıtmaktadır.

Cumhuriyet’in ilanından sonra bir süre askerî kışla olarak kullanılan yapı, daha sonra Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde atlı polis karakolu ve idari birim olarak hizmet vermiştir. 2012–2019 yılları arasında atıl durumda kalan bina, 2021 yılında başlatılan restorasyon ve çevre düzenlemesi çalışmalarının ardından müze olarak düzenlenmiştir.

Müze, zemin ve birinci kat olmak üzere iki ana bölümden oluşmakta ve tematik bir yaklaşımla kurgulanmıştır. Zemin katta yer alan “Ankara’nın Hafızası” salonunda, Ankara’nın tarihsel gelişimi antik dönemlerden başlayarak Selçuklu, Ahîlik, Osmanlı ve Millî Mücadele dönemlerine uzanan kronolojik bir çerçevede sunulmaktadır. “Bina Tarihçesi” odasında ise yapının geçirdiği dönüşüm görsel ve yazılı materyallerle aktarılmaktadır.

Birinci kat, Millî Mücadele’nin toplumsal ve siyasal boyutuna odaklanmaktadır. “Halide Edip Odası”, Halide Edip Adıvar’ın mücadeledeki rolünü yansıtacak şekilde düzenlenmiştir. “Millî Mücadele Yılları” salonunda dönemin askerî ve toplumsal yapısı çeşitli objeler ve görseller aracılığıyla sunulmakta; vitrinlerde silahlar, mühimmat ve askerî malzemeler sergilenmektedir. “Çalışma Odası”, Anadolu Ajansı’nın kuruluş sürecini ve iletişim faaliyetlerini temsili düzenlemelerle anlatmaktadır. “Ankara’nın İleri Gelenleri” odasında Mehmet Rıfat Börekçi, Yahya Galip Kargı, Refik Saydam ve Yakup Kadri Karaosmanoğlu gibi dönemin önemli isimleri tanıtılmaktadır. “Millî Mücadele’de Kadınlar” ve “Seferberlik” odalarında ise kadınların mücadeledeki rolleri ve Tekâlif-i Milliye uygulamaları ele alınmaktadır.

Atatürk Ankara Millî Mücadele Müzesi, pazar günleri hariç haftanın her günü 09.00–18.00 saatleri arasında ziyarete açıktır. Müze bünyesinde, farklı yaş gruplarına yönelik ücretsiz rehberlik hizmetleri sunulmaktadır.