Erzurum’un Köprüköy ilçe merkezinin bir kilometre kadar doğusunda bulunmaktadır. Köprü Çobandede Dağı’nın güneyinde Hasankale Çayı ve Bingöl Çayı’nın birleşmesiyle oluşan Aras Nehri’nin üzerine inşa edilmiştir.

Çobandede Köprüsü, 1256-1336 yılları arasında Erzurum ve çevresinde hüküm süren İlhanlı Devleti döneminde yapılmıştır. Tarihte birçok seyyah ve gezgin doğu yolculuklarında Erzurum yolunu tercih ederek Çobandede Köprüsü’nü kullanmıştır. Bu seyyahlardan birisi olan Evliya Çelebi Çobandede Köprüsü ile ilgili şu bilgileri aktarmıştır: “Burayı AI-i Çobandan bir hükümdar yaptırdığı için Çoban Köprüsü derler. Aras Nehri üzerinde eleyim-i sama (gökkuşağı) gibi kudret verici bir manzarası vardır”. Evliya Çelebi bu ifadelerinde köprünün görkemli ve heybetli görünüşüne vurgu yapmaktadır. Fakat bu görkemli yapının kim tarafından inşa ettirildiği ile ilgili görüşler rivayetler ve tahminlerden ileri gidememiştir. Bu tahminlerden en çok kabul gören görüş ise köprünün İlhanlı Hükümdarı Gazan Han’ın veziri Emir Çoban Salduz tarafından 1297-98 yılında yaptırıldığıdır.

Çobandede Köprüsü’nün sivri kemerlerden oluşan sekiz ayağı bulunmaktadır. Köprünün her iki yanında da taştan yapılan korkuluklar mevcuttur. Köprü bitkisel ve geometrik şekillerle süslüdür. Köprünün ayakları üzerine yerleştirilen zarif ve pencereleri bulunan köşkler kubbeli yapısıyla köprünün çekiciliğini daha da artmaktadır. 1727 tarihli onarım kitabesinde köprünün III. Ahmed tarafından onarıldığı bilgisi mevcuttur.

Çobandede Köprüsü’nün İpek Yolu üzerinde bulunması, köprünün birçok tarihi olaya ve sefere tanık etmesini sağlamıştır. Kanuni Sultan Süleyman ve Yavuz Sultan Selim İran seferleri sırasında Çobandede Köprüsü’nü kullanmıştır.

1727-1872 ve 1948 yıllarında da onarım gören Çobandede Köprüsü son olarak 2011 yılında restore edilerek bugünkü halini almıştır. Çobandede Köprüsü bulunduğu coğrafyanın deprem bölgesi olması ve zarar görme ihtimali düşünülerek günümüzde trafiğe kapalı olarak varlığını sürdürmektedir.

Çobandede Köprüsü, Erzurum ilinin Köprüköy ilçe merkezinde bulunmaktadır. Köprü, ilçe merkezinin güneyinden geçen Aras Nehri üzerinde yer almaktadır. Kendine özgü tarihsel öneme sahip olan Çobandede Köprüsü, XIII. yüzyılda Doğu Anadolu'ya hâkim olan İlhanlı (Moğol) Dönemi taş köprü mimarisinin en özgün örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle tarihî taş köprü mimarisinin seçkin örnekleri arasında yer almaktadır. Tarihî İpek Yolu güzergâhında bulunan yapı, Erzurum ile Kars arasındaki ulaşımın sağlanmasında yüzyıllar boyunca stratejik bir işleve sahip olmuştur. Köprü, İlhanlı Hükümdarı Gazan Han'ın veziri Salduzlu Emir Çoban Noyan tarafından 1297-1298 yıllarında inşa ettirilmiştir. Bu yönüyle yapı, Selçuklu taş işçiliği geleneğini İlhanlı mimarisinin özellikleriyle birleştiren anıtsal bir eser niteliği taşımaktadır.

Çobandede Köprüsü, Kargapazarı Dağları'ndan gelen suların Aras Nehri ile birleştiği noktada kurulmuştur. Yaklaşık 128 m uzunluğunda ve 8,5 m genişliğinde olan yapı, ilk inşa edildiğinde yedi kemerli olarak tasarlanmıştır. Günümüzde ilk kemerinin kapatılması nedeniyle altı kemerli bir görünüme sahiptir. En büyük kemer açıklığı yaklaşık 13 m, en yüksek noktası ise yaklaşık 30 m'dir. Siyah, kırmızı ve gri renkli kesme taşların birlikte kullanılması köprüye estetik bir görünüm kazandırmaktadır. Temellerinde ardıç ağacından kazıkların kullanılması ve ayakları arasında yükü hafifleten boşlukların bırakılması, dönemin ileri mühendislik ve mimarlık tekniğini yansıtmaktadır.

Köprü, Osmanlı Dönemi'nde de önemini korumuş; özellikle doğu seferleri, ticaret kervanları ve posta yolları için başlıca geçiş noktalarından biri olmuştur. Yapı, 1727 yılında Osmanlı Padişahı III. Ahmed döneminde kapsamlı bir onarım görmüş; daha sonraki dönemlerde ise sırasıyla 1872, 1948 ve 2011 yıllarında restore edilmiştir. Günümüzde tarihî dokusunun korunması amacıyla araç trafiğine kapalı olup yalnızca kültürel miras varlığı olarak değerlendirilmektedir.

Asıl adı "Çoban Köprüsü" olan bu yapı, mimari özelliklerinin yanı sıra halk anlatılarında da önemli bir yere sahiptir. Erzurum yöresinde anlatılan efsanelere göre köprünün temellerinin sağlamlaştırılmasında bilgeliğiyle tanınan bir çobanın rehberlik ettiği, bu nedenle yapının "Çobandede Köprüsü" adını aldığı rivayet edilmektedir. Bu anlatılar, yapının yalnızca bir ulaşım eseri olarak değil, aynı zamanda bölgenin sözlü kültürünün önemli bir unsuru olduğunu da göstermektedir. Dolayısıyla köprü, folklorik açıdan da önemli bir geçmişe sahiptir.

Çobandede Köprüsü, günümüzde Anadolu taş köprü mimarisinin seçkin örneklerinden biri olarak tarih, folklor, sanat tarihi, mimarlık ve diğer ilgili disiplinlerde yürütülen araştırmalar açısından önemli bir yere sahiptir. Ayrıca köprü, kültürel miras araştırmaları ve kültür turizmi bakımından da büyük önem taşımaktadır. Bu yönüyle Çobandede Köprüsü, Erzurum'un simge tarihî eserleri arasında yer almaktadır.