Astro Turist, astronomi, gökyüzü ve gök olaylarına yönelik ilgisini seyahat deneyimine dönüştüren özel ilgi turistini ifade etmektedir. Kavramın İngilizce karşılığı astrotourist olup astro turistlerin katıldığı faaliyetler genel olarak astroturizm (astrotourism) kapsamında değerlendirilmektedir. Astroturizm; gökyüzünün ve astronomik olayların gözlemlenmesinden gözlemevleri, planetaryumlar, astronomi merkezleri ve astronomiyle ilişkili doğal veya kültürel alanların ziyaret edilmesine kadar uzanan farklı deneyimleri kapsamaktadır.

Astroturizm kavramı literatürde farklı kapsamlarla ele alınmıştır. İlk dönem yaklaşımlarında kavramın uzay turizmiyle ilişkili daha geniş bir çerçevede değerlendirildiği ve yeryüzündeki uzay temalı turizm deneyimleri ile uzaya gerçekleştirilen seyahatler arasında bağlantı kurulduğu görülmektedir. Daha sonraki çalışmalarda karasal ve uzay temelli astroturizm ayrımı geliştirilmiştir. Günümüzde karasal astroturizm; karanlık gökyüzünün ve gök cisimlerinin gözlemlenmesi, astronomi hakkında bilgi edinilmesi ve astronomik çekiciliklerin ziyaret edilmesiyle yakından ilişkilendirilmektedir.

Astro turistik deneyimlerin önemli bir bölümü yıldızların ve diğer gök cisimlerinin açık biçimde gözlemlenebildiği alanlarda gerçekleştirilmektedir. Yıldız gözlemi, meteor yağmurları, Güneş ve Ay tutulmaları gibi astronomik olayların izlenmesi ve astrofotoğrafçılık bu kapsamda gerçekleştirilebilen başlıca faaliyetler arasındadır. Bununla birlikte astro turist deneyimi açık hava gözlemleriyle sınırlı değildir. Gözlemevleri, planetaryumlar, astronomi ve uzay bilimleri merkezleri ile astronomiyle ilişkili doğal ve kültürel miras alanları da astro turistik çekicilikler arasında değerlendirilebilmektedir.

Astro turist açısından seyahat, gözlem ve öğrenme deneyimlerinin bir araya gelmesine olanak sağlamaktadır. Astronomi konusunda bilgi edinmek, gökyüzünü çıplak gözle veya farklı gözlem araçlarıyla incelemek ve astronomik olayları uygun çevresel koşullarda deneyimlemek seyahatin temel unsurlarını oluşturabilmektedir. Bu özellikler nedeniyle astroturizm; bilim turizmi, eğitim turizmi, doğa turizmi ve özel ilgi turizmiyle ilişkili bir turizm biçimi olarak değerlendirilmektedir.

Astro turistlerin deneyim ve faaliyet tercihleri astronomiye yönelik bilgi, ilgi ve uzmanlık düzeylerine göre farklılaşabilmektedir. Astronomiye genel ilgi duyan ziyaretçiler çıplak gözle yıldız gözlemi veya rehberli gökyüzü etkinliklerine katılabilirken daha ileri düzeyde bilgi ve deneyime sahip ziyaretçiler teleskopla gözlem ve astrofotoğrafçılık gibi teknik bilgi ve ekipman gerektiren faaliyetlere yönelebilmektedir. Bu durum, astroturizm kapsamında farklı ziyaretçi profillerine yönelik ürün ve deneyimlerin geliştirilmesine olanak sağlamaktadır.

Karasal astroturizmin temel kaynaklarından biri, karanlık ve gözlem kalitesi yüksek gece gökyüzüdür. Yapay aydınlatmanın yoğunlaşması gece gökyüzü parlaklığını artırarak yıldızların ve diğer gök cisimlerinin görünürlüğünü azaltabilmektedir. Bu nedenle ışık kirliliğinin düşük olduğu kırsal, dağlık ve doğal alanlar astro turistler açısından önemli çekicilikler oluşturmaktadır. Gökyüzü parlaklığı, atmosfer koşulları, görüş açıklığı ve yapay ışık kaynaklarının yoğunluğu, astro turistik faaliyetlerin gerçekleştirilebileceği alanların belirlenmesinde dikkate alınan başlıca çevresel unsurlar arasındadır.

Karanlık gökyüzü, astroturizm açısından yalnızca turistik bir çekicilik değil, aynı zamanda korunması gereken doğal bir kaynak olarak değerlendirilmektedir. Astroturizm, ışık kirliliğinden uzak gece gökyüzünün gözlemlenmesine dayalı sürdürülebilir turizm biçimlerinden biri olarak ele alınmaktadır. Bu nedenle astroturizmin geliştirilmesi ile ışık kirliliğinin kontrol edilmesi arasında doğrudan bir ilişki bulunmaktadır.

Astroturizm, özellikle ışık kirliliğinin düşük olduğu kırsal ve doğal alanlarda turizm ürününün çeşitlendirilmesine katkı sağlayabilmektedir. Gece gökyüzünün turistik bir çekicilik olarak değerlendirilmesi, doğal çevrenin gündüz kullanımından farklı bir boyutunun turizm deneyimine dâhil edilmesine olanak vermektedir. Bu özellik, astro turistik faaliyetlerin kırsal destinasyonlarda konaklama süresinin uzatılması, gece saatlerinde yeni turistik deneyimlerin oluşturulması ve özel ilgi pazarlarının geliştirilmesi açısından kullanılabilmesini sağlamaktadır.

Astro turistik faaliyetlerin sürdürülebilir biçimde geliştirilebilmesi karanlık gökyüzünün korunmasını gerekli kılmaktadır. Uygun olmayan veya gereğinden fazla yapay aydınlatma, gözlem koşullarını olumsuz etkileyerek destinasyonun astroturizm potansiyelini azaltabilmektedir. Bu nedenle dış mekân aydınlatmasının düzenlenmesi, gereksiz ışık kullanımının sınırlandırılması, gökyüzü kalitesinin izlenmesi ve ziyaretçilerin karanlık gökyüzünün korunması konusunda bilinçlendirilmesi astro destinasyonların sürdürülebilirliği açısından önem taşımaktadır.

Astro turist, astronomi ve gökyüzüne yönelik ilgisini seyahatle birleştiren; yıldız ve gök cisimleri gözlemi, astronomik olaylar, astrofotoğrafçılık veya astronomiyle ilişkili çekicilikler üzerinden deneyim arayan özel ilgi turistidir. Karanlık gökyüzünün korunması, ışık kirliliğinin kontrol edilmesi, astronomik kaynakların sürdürülebilir biçimde kullanılması ve farklı bilgi düzeylerine sahip ziyaretçilere yönelik uygun deneyimlerin geliştirilmesi, bu turist grubuna yönelik destinasyonların planlanmasında temel unsurlar arasında yer almaktadır.