Vegan Turizm
TURİZM ŞEKİLLERİ VE ÇEŞİTLERİ Beslenme ve Diyetetik
-
2026
Vejetaryenler genellikle kırmızı et tüketmezken, bazıları yumurta, süt ve süt ürünleri ya da balık tüketebilmektedir. Veganlık ise vejetaryenliğin daha ileri düzeyde uygulanmasını kapsamaktadır. “Vegan” kelimesi ilk olarak 1944 yılında İngiliz sanatçı Donald Watson tarafından kullanılmıştır.
Veganlık ve vejetaryenlik birbirinden farklı kavramlardır. Vejetaryenliğin içinde bir diyet türü olarak ortaya çıkan veganlık, zamanla vejetaryenlik içinde ayrı bir yer edinmiştir. Vejetaryenlik; ekolojik ve sağlık gibi faktörleri de içerirken, veganlıkta rol oynayan en büyük faktörlerden biri hayvanlara saygı ve hayvan haklarıdır. The Vegan Society’nin kurucularından Donald Watson’ın tanımına göre “veganlık”, hayvanlar âlemine ilişkin sömürü ve zulmün bütün biçimlerini dışlamanın ve yaşamı gözetmenin yoludur. Veganlık, hayvanlardan elde edilen gıda ürünlerini tüketmekten kaçınma uygulaması ve bazı bireyler için bir yaşam tarzı seçimi olarak giderek daha popüler hâle gelmektedir. Y ve Z kuşağı gibi genç tüketici grupları arasında, daha sağlıklı, daha etik ve çevre dostu gıdaların tüketimine yönelik bir beslenme eğilimi olarak Batı ülkelerinde veganlık yaygınlaşmıştır. Günümüzde vegan beslenmeyi seçen insanların sayısında artış görülmektedir.
Veganlık bir yaşam tarzı olduğundan veganlar, geleneksel ürünler yerine vegan dostu konaklama ve turizm ürünleri aramaktadır. Vegan ürünler tüketiciler için ahlaki, etik ve dinî öneme sahiptir; vegan müşteriler, hayvanları kurtarma ve hayvan refahını/haklarını koruma arzusu ile hareket eder. Turizm amaçlı olarak dünya genelinde ortalama bir buçuk milyar insan seyahat etmektedir. Bu insanlar içinde farklı beslenme tarzlarına sahip turistler de yer almaktadır. Her geçen gün sayıları artan vegan ve vejetaryen beslenme modellerinin benimsenmesi ve yaygınlaşması, çeşitli turizm faaliyetlerinin etkilenmesine neden olmaktadır.
Vegan turist kavramı; geçici olarak ikamet ettiği yeri terk eden, farklı motivasyonlarla (para kazanma amacı gütmeden) seyahat eden ve gıda, giyim ya da diğer amaçlarla hayvanları kullanmayan turizm işletmeleri tarafından üretilen mal ve hizmetleri tüketen kişiyi ifade eder. Vegan turistler, seyahatlerinde kısıtlı menü seçenekleri, hayvansal ürün odaklı mutfaklar ve yanlış bilgilendirme gibi engellerle karşılaştıklarında; yanlarında yiyecek taşıma, vegan kamplara ve festivallere katılma, karavan veya kamp gibi alternatif seyahat biçimlerini tercih etme ve dijital topluluk desteğinden yararlanma gibi stratejiler geliştirebilmektedir.
2012 yılında Türkiye’de vegan nüfusun gün geçtikçe artmasıyla ‘Türkiye Vegan Derneği (TVD)’ kurulmuştur. Türkiye’deki vegan tüketicilerin sayısına ilişkin istatistikler mevcut değildir. Ancak İstanbul, Ankara, İzmir ve Diyarbakır gibi büyük şehirlerde vegan menü sunan restoranların sayısı hızla artmaktadır. Didim Belediyesi, Türkiye’de ilk kez TVD’nin ortaklığıyla “Vegfest” festivalini düzenlemiştir. Bu festival, Uluslararası İstanbul Vegfest adını alarak 2018’den itibaren İstanbul’da düzenlenmeye başlanmıştır. Vegfest, bu diyetlerle ilgilenen vejetaryen ve vegan olmayan grupların da ilgisini çekmiştir. 2020 Haziran ayında ise festival, COVID-19 pandemisi nedeniyle ilk kez video konferans uygulaması üzerinden düzenlenmiştir.
Referanslar
Aktaş, N., Şen, A. ve Çil, M. (2019). Gastronomi turizminde yeni bir eğilim: Vejetaryen ve vegan festivaller. VIII. National IV. International Eastern Mediterranean Tourism Symposium içinde, ss. 976-983.; Aymankuy, Ş. ve Topal, H. (2022). Vejetaryen/vegan beslenme felsefesinin gastronomide sürdürülebilirliğe etkisi, Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 5(5): 670-682.; Baizakova, A., Tagmanov, U., Zhakupov, A., Saiymova, M., Filimonau, V. ve Sezerel, H. (2025). Going against the herd: How to be a vegan in a patriarchal, meat-centric society, International Journal of Gastronomy and Food Science, 101384. https://doi.org/10.1016/j.ijgfs.2025.101384 .; Göbel, P. ve Şanlıer, N. (2021). Vejetaryen beslenme türleri ve sağlık üzerine etkisi, Turkiye Klinikleri Nutrition and Dietetics-Special Topics, 7(1): 9-18.; Gökçen, M., Aksoy, Y. Ç. ve Özcan, B. A. (2019). Vegan beslenme tarzına genel bakış, Sağlık ve Yaşam Bilimleri Dergisi, 1(2): 50-54.; Kara, A. ve Bilim, Y. (2022). Erişilebilir turizm kapsamında vegan ve vejetaryen tüketiciler, Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 5(2): 515-528.; Seçim, Y., Akyol, N. ve Kaya, M. (2022). Vejetaryen beslenme türleri, Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 5(1): 66-82.; Sezgin, A. C. ve Ayyıldız, S. (2019). Gastronomi alanında vejetaryen/vegan yaklaşımı; Giresun yöre mutfağı’nın vejetaryen mutfak kapsamında incelenmesi, Siyasi Sosyal ve Kültürel Yönleriyle Türkiye ve Rusya, 1(1): 505-53.; Vatan, A. ve Türkbaş, S. (2018). Vejetaryen turist ve vegan turist kimdir?, Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 6(3): 24-39.; Yu, J., Kim, S. S., Baah, N. G. ve Han, H. (2024). Veganism, a new hotel paradigm: Exploring the attributes of vegan-friendly hotels and guest approach behaviors, International Journal of Hospitality Management, 117: 103639. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2023.103639 .; Yoldaş, Ö. ve Aksöz, E. O. (2025). Kimlik, etik ve mekân: Vegan turizmde yemek/yeme pratiklerinin performatif boyutu, Journal of New Tourism Trends, 6(2): 261-286. https://doi.org/10.58768/joinntt.1804242
