Türkiye Turizmi Sözlü Tarih Araştırması, Anadolu Üniversitesi tarafından 2012-2015 yılları arasında yürütülen ve Türk turizminin gelişimine tanıklık etmiş kişi ve kurumların deneyimlerini kayıt altına almayı amaçlayan kapsamlı bir sözlü tarih projesidir. Araştırma kapsamında 522 kişiyle görüşülmüş, 696 saatlik ses ve görüntü kaydı elde edilmiş ve Türkiye turizm tarihine ilişkin en geniş sözlü tarih arşivlerinden biri oluşturulmuştur.

Tanım ve Genel Bilgi

Türkiye Turizmi Sözlü Tarih Araştırması, Anadolu Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenen ve Türk turizminin kurumsal hafızasını gelecek kuşaklara aktarmayı amaçlayan bir araştırma projesidir. Çalışma, Türkiye’de turizmin gelişim sürecine doğrudan tanıklık etmiş kişilerin bilgi, deneyim ve değerlendirmelerini sistematik biçimde kayıt altına almayı hedeflemiştir.

Turizm tarihi araştırmalarında istatistiksel veriler, resmî belgeler ve kurumsal raporlar önemli kaynaklar olmakla birlikte, sektörü şekillendiren kişilerin deneyimlerinin kayıt altına alınması çoğu zaman ihmal edilmektedir. Bu araştırma, sözlü tarih yöntemini kullanarak Türkiye turizminin gelişim sürecine ilişkin birincil kaynak niteliğinde veriler üretmiş ve turizm tarihçiliği açısından önemli bir boşluğu doldurmuştur.

Hazırlandığı Yıl ve Yürütücü Kurum

Araştırma Aralık 2012’de başlamış ve Aralık 2015’te tamamlanmıştır. Çalışma, Anadolu Üniversitesi Turizm Fakültesi öğretim üyelerinin katılımıyla hazırlanmış ve yürütülmüştür. Projenin yürütücülüğünü Nazmi Kozak üstlenmiştir.

Araştırma, Tarih Vakfı ve Ekin Grubu’nun kurumsal danışmanlığında gerçekleştirilmiştir. Tarih Vakfı’ndan Gülay Kayacan ile Ekin Grubu’ndan Fehmi Köfteoğlu, projenin planlanması ve uygulanması aşamalarında önemli katkılar sağlamıştır. Araştırmacılar proje öncesinde ve proje süresince sözlü tarih yöntemleri konusunda çeşitli eğitim programlarına katılmıştır.

Araştırmanın Amacı

Araştırmanın temel amacı, Türkiye’de turizmin gelişimine katkıda bulunan kişi ve kurumların deneyimlerini kayıt altına alarak sektörün kurumsal hafızasını oluşturmaktır. Bu doğrultuda turizm sektörünün farklı alanlarında görev yapmış yöneticiler, yatırımcılar, girişimciler, kamu görevlileri, akademisyenler, turist rehberleri, aşçılar, gazeteciler, yayıncılar ve yerel paydaşlarla görüşmeler gerçekleştirilmiştir.

Araştırma aynı zamanda gelecekte yapılacak akademik çalışmalara kaynak oluşturmayı, turizm sektörünün gelişim sürecini belgelemeyi ve sektörün öncü isimlerinin bilgi birikimini gelecek kuşaklara aktarmayı hedeflemiştir.

Araştırma Tasarımı ve Yöntemi

Araştırmanın ilk aşamasında görüşülecek kaynak kişilerin belirlenmesi amacıyla Eskişehir, İstanbul ve Antalya’da turizm sektörü temsilcilerinin katılımıyla “Kaynak Kişi Belirleme Çalıştayları” düzenlenmiştir. İkişer gün süren bu çalıştaylarda yaklaşık 900 kişi potansiyel kaynak kişi olarak belirlenmiştir.

Proje süresince bu kişiler arasından 522 kişi ile görüşme yapılabilmiştir. Görüşmelerde genel bir soru çerçevesi kullanılmakla birlikte her kaynak kişi grubu için özel soru setleri hazırlanmıştır. Turizm Bakanlığı bürokratları, turist rehberleri, aşçılar, turizm yatırımcıları, Turizm Bankası yöneticileri ve farklı turizm bölgelerindeki sektör temsilcileri için ayrı görüşme formları geliştirilmiştir.

Alanya, Side, Bodrum, Marmaris, Didim, Kuşadası, Kapadokya ve Uludağ gibi turizm destinasyonlarında gerçekleştirilen görüşmelerde bölgesel gelişmelere yönelik özel sorular da kullanılmıştır.

Görüşmelere kaynak kişilerin yaşam öykülerini ortaya koymaya yönelik yaklaşık on iki biyografik soru ile başlanmış; daha sonra sektöre giriş, mesleki deneyimler, sektörel dönüşümler ve turizmin gelişimine ilişkin değerlendirmeler ele alınmıştır. Her kaynak kişiye ortalama yetmiş soru yöneltilmiştir.

Görüşmeler genellikle bir ila iki saat sürmüş olmakla birlikte bazı görüşmeler daha uzun sürmüş ve birden fazla oturum hâlinde tamamlanmıştır. Görüşmeler tamamlandıktan sonra her kaynak kişi için “Kaynak Kişi Bilgi Formu” ve “Görüşme Yayını İzin Formu” hazırlanmıştır.

Görüşmeler ve Arşiv

Araştırma kapsamında gerçekleştirilen görüşmeler, kaynak kişilerin bulundukları kentlerde ve çalışma ortamlarında yapılmıştır. Az sayıda görüşme ise Eskişehir’de gerçekleştirilmiştir.

Toplam 522 kişiyle yapılan görüşmeler sonucunda 696 saatlik görüntü ve ses kaydı elde edilmiştir. Elde edilen kayıtlar arşivlenmiş ve tamamının bant çözümü yapılarak yazılı metinlere dönüştürülmüştür. Bant çözümlerinin önemli bir bölümü Tarih Vakfı tarafından gerçekleştirilmiş, yaklaşık seksen görüşmenin çözümü ise sürecin hızlandırılması amacıyla Ankara’daki özel bir firmaya yaptırılmıştır.

Görüşme metinleri yayıma hazırlanırken her metin en az dört kez okunmuş, yazım ve imla yönünden gözden geçirilmiştir. Bazı metinler kaynak kişilerin talepleri doğrultusunda kendilerine gönderilmiş ve esas içeriğe müdahale edilmeksizin kontrol edilmeleri sağlanmıştır.

Görüşülen Kişilerin Profili

Araştırma kapsamında Türk turizminin hemen her alanından temsilcilerle görüşülmeye çalışılmıştır. Görüşülen kişiler arasında eski turizm bakanları, müsteşarlar, genel müdürler, daire başkanları, TURBAN yöneticileri, turizm yatırımcıları ve girişimcileri, otel yöneticileri ve çalışanları, restoran işletmecileri, aşçılar, barmenler, turist rehberleri, belediye başkanları, muhtarlar, turizm gazetecileri, yayıncılar, turistik destinasyonlarda yaşayan yerel halk ve uzun yıllardır Türkiye’de ikamet eden yabancılar yer almıştır.

Bu çeşitlilik sayesinde Türkiye turizminin gelişimi yalnızca kurumsal açıdan değil, sosyal, ekonomik ve kültürel boyutlarıyla da kayıt altına alınmıştır.

Yayın Çalışmaları

Araştırma sonucunda elde edilen görüşmeler, Türkiye Turizmi Sözlü Tarih Araştırması Görüşme Metinleri başlığı altında dokuz ciltlik bir seri hâlinde yayıma hazırlanmıştır.

Birinci cilt Side, Alanya ve Antalya; ikinci cilt Bodrum, Fethiye ve Marmaris; üçüncü cilt Didim ve Kuşadası; dördüncü cilt Akçakoca, Erdek, Kapadokya ve Uludağ bölgelerine ayrılmıştır. Beşinci cilt turizm ve otelcilik eğitim kurumlarına, altıncı cilt konaklama işletmeciliğine, yedinci cilt seyahat acentacılığı, turist rehberliği ve Türk Hava Yolları’na, sekizinci cilt aşçılık, meyhane ve restorancılık, kamp-karavan hareketleri ile turizm yayıncılığına odaklanmıştır. Dokuzuncu ciltte ise Turizm Bakanlığı, TURBAN, Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu, Türkiye Millî Gençlik Teşkilatı, Türkiye Millî Talebe Federasyonu, hippiler hareketi ve turizm yatırımcılığı gibi konular ele alınmıştır.

Bunun yanında, araştırma bulgularının sentezlendiği ve Türkiye’de turizmin gelişimini kurumlar, bölgeler, meslekler ve örgütler temelinde değerlendiren ayrı bir çalışma da hazırlanmıştır.

Yayın Sürecinde Yaşanan Sorunlar

Araştırma tamamlandıktan sonra görüşme metinlerinin yayımlanması planlanmış olmasına rağmen süreç beklenildiği gibi ilerlememiştir. Anadolu Üniversitesi başlangıçta eserlerin üniversite yayınevi tarafından basılacağını belirtmiş, ancak daha sonra yayın kapasitesi ve çeşitli idari gerekçeler nedeniyle bu plan hayata geçirilememiştir.

Bunun üzerine uzun süren girişimlerin ardından 2017 yılında kitapların yayın, dağıtım ve tanıtım hakları Anadolu Üniversitesi tarafından proje yürütücüsü Nazmi Kozak’a devredilmiştir. Daha sonra turizm gazetecisi Fehmi Köfteoğlu’nun öncülüğünde yürütülen bir destek kampanyasıyla gerekli mali kaynak sağlanmış ve eserlerin yayımlanması mümkün olmuştur.

Araştırma Ekibi

Türkiye Turizmi Sözlü Tarih Araştırması, Nazmi Kozak’ın yürütücülüğünde; Çağıl Hale Özel, E. Ozan Aksöz, Dilek Acar, Ebru Zencir, Hüseyin Öney, Onur Çakır, Dönüş Çiçek, Aysel Yılmaz, Duygu Yetgin, Taki Can Metin, Gözde Türktarhan, Osman Güldemir, Arzu Turan, Savaş Evren, Mune Moğol, Ece Doğantan, Burcu Kaya, Emrullah Tören, Seher Geyik ve Selman Bayrakçı’dan oluşan araştırma ekibi tarafından gerçekleştirilmiştir. Araştırma grubunda ayrıca Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı kapsamında Anadolu Üniversitesi’nde lisansüstü öğrenim gören araştırmacılar da görev almıştır.

Önemi ve Katkıları

Türkiye Turizmi Sözlü Tarih Araştırması, Türk turizminin gelişim sürecine ilişkin kişisel tanıklıkları sistematik biçimde belgeleyen ilk kapsamlı çalışma olması bakımından önem taşımaktadır. Araştırma sayesinde turizm sektörünün kurumsal, ekonomik, sosyal ve kültürel gelişimine ilişkin çok sayıda birincil kaynak korunmuş ve araştırmacıların kullanımına sunulmuştur.

Bilindiği kadarıyla bu çalışma, dünya genelinde turizm alanında gerçekleştirilen en kapsamlı sözlü tarih araştırmalarından biridir. Oluşturulan arşiv ve yayımlanan görüşme metinleri, Türkiye turizm tarihinin anlaşılması ve gelecekte yapılacak araştırmalar için temel başvuru kaynakları arasında yer almaktadır.

Yayın Çalışmaları

Araştırma kapsamında gerçekleştirilen görüşmelerin bant çözümleri ve editöryal düzenlemeleri tamamlandıktan sonra metinler Türkiye Turizmi Sözlü Tarih Araştırması Görüşme Metinleri adıyla dokuz ciltlik bir yayın serisi olarak hazırlanmıştır. Her cilt Türkiye turizminin belirli bir bölgesine, kurumuna veya meslek grubuna odaklanmaktadır.

Cilt I: Side, Alanya ve Antalya

Birinci ciltte Antalya kıyı turizminin gelişiminde rol oynayan turizm yatırımcıları, otel yöneticileri, seyahat acentacıları, turist rehberleri, yerel yöneticiler ve sektör temsilcileriyle yapılan görüşmeler yer almaktadır. Side, Alanya ve Antalya’nın uluslararası turizm destinasyonlarına dönüşüm süreci, konaklama yatırımları, charter taşımacılığı ve bölgesel turizm politikaları bu cildin temel konularını oluşturmaktadır. Birinci ciltte Abdullah Tekin, Abdülkadir Uçar, Ahmet Barut, Ahmet Çelik, Ahmet Yalnız, Akay Şenel, Ali Rıza Aydoğan, Ali Rıza Gündoğmuş, Ali Yeşilipek, Ali Yükser, Amanda Özsoy, Aytekin Manici, Cevdet Görücü, Enis Erdem Ece, Ercan Evren, Esma Görücü, Fahri Yiğit, Faruk Nafiz Koçak, Gerda Hepgüler, Giray Ercenk, Gülçin Güner, Gürhan Kaygısız, Halil Yıldırım, Halime Şenli, Harun Friese, Hasan Sipahioğlu, Hasan Tahsin Sipahioğlu, Haşim Yetkin, Hilmi Tokuş, Hüseyin Çimrin, Hüseyin Darı, Hüseyin Hacıkadiroğlu, Hüseyin Yılmaz, Jutta Hofling, Kasım Küçükertan, Lieve Yıldırım, Mehmet Alfuran, Mehmet Çoban, Mehmet Karamancı, Mesut Kucur, Murat Karakaş, Müfit Kaptanoğlu, Naim Kıldırgıcı, Nebi Barut, Necati Azakoğlu, Necati Güven, Nermin Adalı, Nesrin Koçeroğlu, Nimet Sırcan, Numan Gümrükçüler, Nüvit Özkan, Oğuz Korum, Orhan Avtur, Ömer Selçuk Gür, Ramazan Aslan, Selami Gez, Subutay Gönen, Şevket Tokuş, Tevfik Yıldırım Höşgör, Zeki Kıldırgıcı ve Zeynel Kayınova ile yapılan görüşmeler yer almaktadır.

Cilt II: Bodrum, Fethiye ve Marmaris

İkinci ciltte Bodrum, Fethiye ve Marmaris destinasyonlarının gelişim sürecine tanıklık eden turizmciler, girişimciler, yerel yöneticiler ve sivil toplum temsilcileriyle yapılan görüşmeler bulunmaktadır. Kıyı turizmi, yat turizmi, marina yatırımları, seyahat acentacılığı ve bölgesel kalkınma süreçleri cildin öne çıkan temalarıdır. Cilt II: Bodrum, Fethiye ve Marmaris
İkinci ciltte Akif Cankurt, Ali Uslu, Birol Ganioğlu, Bülent Bülbüloğlu, Cemile Acar, Cengiz Oral, Dilek Dinçer, Doğan Tugay, Duran Ergül, Erdoğan Yaşyerli, Erman Aras, Erol Uysal, Fatin Ergen, Fatma Çimen, Fatma Mansur, Günay Özütok, Günsenin Günel, Hasan Mengi, Hasan Subaşı, Hikmet Selçuk, İsmail Nejat Özbozdağ, İsmet Cengiz, Keramettin Yılmaz, Mehmet Baş, Mehmet Fidancıoğlu, Mehmet Yaldız, Mehmet Yavaş, Mete Ay, Muhammed Ali Acar, Mustafa Akgün, Mustafa Ayyıldız, Mustafa Danacı, Mustafa Paşalı, Muzaffer Konakçı, Naci Dinçer, Nurcan Dağ, Oğuz Alpözen, Oktay Işıl, Osman Nuri Kargın, Ömer Aras, Özer Olgun, Rafet Tuna, Recai Berkyar, Recep Ertuğrul Cingöz, Ruth Heinlin, Sami Akbaş, Sami Gökmen, Sedat Kirt, Selim Akgül, Serdar Eskitürk, Seval Suna, Süheyla Berkyar, Şengül Özgün, Şeref Varlı, Şükrü Denizhan, Tevfik Uslu, Tuğrul Acar, Tuncer Ergünsü, Turgut Karayiğit, Vedat Zencir ve Vicdan Temiz ile yapılan görüşmeler bulunmaktadır.

Cilt III: Didim ve Kuşadası

Üçüncü cilt Didim ve Kuşadası’nda turizmin gelişiminde etkili olan yatırımcılar, işletmeciler, yerel yöneticiler ve turizm profesyonelleriyle yapılan görüşmelerden oluşmaktadır. Kruvaziyer turizmi, ikinci konut hareketleri, uluslararası tur operatörlerinin bölgedeki faaliyetleri ve destinasyon gelişimi ele alınmaktadır. Üçüncü ciltte Adnan Aşık, Adnan Aydoğan, Adnan Şenol, Ahmet Kireç, Ajlan Kartoğlu, Ayşe Şerifoğlu, Basri Göç, Başak Kamacı, Cahit Yimşek, Cemile Taka, Ekrem Aşık, Erdinç Göç, Erdoğan İstanköylü, Erol Erdem, Gürbüz Arıkan, Halit Şakar, Hatice Kavafoğlu, Hikmet Atilla, Hilmi Yıldırım, İsmail Aldemir, Kadir Karakaya, Mehmet Bilgin, Mehmet Ferdi Uçargönül, Mehmet Mumcu, Müjgan Şavkay, Mümin Kamacı, Nadire Köken, Nilgün Şirin, Osman E. Çolakoğlu, Ömer Germen, Ömer Selçuk, Ömer Taylan Sağnak, Özer Aydoğan, Ramazan Kamacı, Rıdvan Kavi, Salih Bankoğlu, Silvia Aktaş, Şakir Kır, Tacettin Özden, Taner Küsmez, Tayyar Cengiz, Tevfik Gönül ve Vildan Koç ile yapılan görüşmelere yer verilmiştir.

Cilt IV: Akçakoca, Erdek, Kapadokya ve Uludağ

Dördüncü cilt Türkiye’nin farklı turizm bölgelerini kapsamaktadır. Akçakoca ve Erdek’in kıyı turizmi geçmişi, Kapadokya’nın kültürel miras ve balon turizmi eksenindeki gelişimi ile Uludağ’ın kış turizmi merkezi hâline gelme süreci bu cildin temel konularıdır. Görüşmeler bölgesel turizm girişimcileri, yerel yöneticiler ve sektör temsilcileriyle gerçekleştirilmiştir. Dördüncü ciltte Abdi İriş, Ahmet Delikanlı, Ahmet Kılınç, Ahmet Özbakır, Ahmet Tok, Ali Canbaz, Ali Rıza İlleez, Asım Durusu, Aslan Özcan, Aydın Güney, Ayhan Kırbaç, Birgül Gül, Dildan Yöntem, Ferruh Ulukardeşler, Galip Körükçü, Güray Tüysüz, Halük Beceren, Hamit Nural, Harun Çınar, Hasan Üner, Hüseyin Sayan, İbrahim Lafçı, İbrahim Vural, İhsan Çınar, İlhan Güneren, İsmail Ablak, İsmet İnce, Kürşat Numanoğlu, Lassi Müller, Mahmut Eroğlu, Mehmet Aydın, Mehmet Demirmenci, Mehmet Keçeci, Mehmet Toprak, Monique Gruart, Mualla Kutlu, Mustafa Demirci, Mustafa Durmaz, Mustafa Kaya, Mustafa Özer, Mücahit Kalkan, Mükremin Tokmak, Nazif Demir, Nebil Tahincioğlu, Osman Budak, Osman Fevzi Taşer, Ömer Tosun, Özgür Gülen, Pakize Sekban, Sami Yılmaz, Sema Sümer, Serdar Yazıcı, Serra Kınav, Seyhan Duru, Sezgin Uğur, Süreyya Aytaş, Şadi Bayraktar, Turgay Yenidünya, Yahya Yılmaz, Yusuf Gür, Yusuf Ziya Sümer ve Zafer Şenbaş ile gerçekleştirilen görüşmeler bulunmaktadır.

Cilt V: Turizm ve Otelcilik Eğitimi

Beşinci ciltte Türkiye’de turizm eğitiminin gelişiminde rol oynayan akademisyenler, eğitim yöneticileri ve öğretim elemanlarıyla yapılan görüşmeler yer almaktadır. Turizm eğitiminin başlangıç yılları, ilk turizm okulları, müfredat gelişimi ve akademik yapılanma süreçleri ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır. Beşinci ciltte Türkiye’de turizm eğitiminin gelişimine katkı sağlayan Alp Timur, Asker Kartarı, Ayhan Gökdeniz, Bahattin Rızaoğlu, Bilge Dilmen, Burhan Çil, Bülent Ağaoğlu, Cemal Kazım Demir, Cevat Çangal, Cevdet Avcıkurt, Doğan Tuncer, Doğan Yaşar Ayhan, Duygu Eren, Emin Aslan Türkel, Erdal Çetinkaya, Erhan Çakay, Erhan Sarıkaya, Faruk Andaç, Fuat Özdoruk, Füsun İstanbullu Dinçer, Gülay Özol, Gündüz Yeşil, Gürol Demir, Halil Kula, Hasan Işın Dener, Hasan Olalı, Hayrettin Ertek, Hızır Bozdoğan, İbrahim İlhan, İbrahim Yolageldi, İmran Torun, Kaya Gülersan, Kurban Ünlüönen, Mehmet Eroğlu, Meral Korzay, Meryem Akoğlan Kozak, Mithat Zeki Dinçer, Musa Bozkır, Mustafa Balaban, Mustafa Işık, Mustafa Örs, Mustafa Yaşar Şimşek, Mümin Ertürk, Münir Kutluata, Nadya Baltalı, Necdet Hacıoğlu, Nuran Oğultürk, Orhan İçöz, Orhan Kutluca, Orhan Mesut Sezgin, Öcal Usta, Ömer Faruk Özen, Özen Dallı, Rıfat Yıldız, Ruhi Yaman, Sami Taş, Savaş Gürsel, Sebahattin Karaman, Sedat Ekşi, Seha Aksü, Şinasi Gürocak, Süleyman Kılıç, Şule Çetin, Şükrü Yarcan, Tamer Bolat, Tunca Toskay, Ünver Kozanlı ve Yunus Aslan ile yapılan görüşmeler yer almaktadır.

Cilt VI: Konaklama İşletmeciliği

Altıncı cilt Türkiye’de otelcilik sektörünün gelişimine katkıda bulunan otel sahipleri, genel müdürler, yöneticiler ve yatırımcılarla yapılan görüşmeleri içermektedir. TURBAN işletmeleri, bağımsız oteller, zincir oteller ve konaklama sektöründeki dönüşümler cildin başlıca konularıdır. Bu ciltte Acar İpekçi, Ali Ergül, Ali İmdat Uçar, Armin Zerunyan, Avni Aker, Avni Aykut, Behice Gökakın, Bekir Akkaş, Bekir Bülent Özsoy, Cihat Arslan, Erdoğan Demirel, Genco Tunçay, Günaç Gürkaynak, Ferit Volkan, Halil Ulus, Haluk Nişlioğlu, Hamidullah Yayıkçı, Hasan Gültan, Hüseyin Cüneyt Kuru, Mengü İlban, Necla Okumuşoğlu, Nihat Akar, Nihat Demirsu, Orhan Başdoğan, Ruhi Doğu, Savaş Çolakoğlu, Serdar Kuşku, Şaban Ali Yaşaroğlu, Şinasi Hurda, Tekin Ertan, Turgay Eroğlu, Turgut Tunca, Ünsal Şınık, V. Salih Çene, Yusuf Hacısüleyman ve Yüzyıl Becerik ile yapılan görüşmeler bulunmaktadır.

Cilt VII: Seyahat Acentacılığı, Turist Rehberliği ve Türk Hava Yolları

Yedinci ciltte seyahat acentacılığı sektörünün öncü isimleri, turist rehberleri ve Türk Hava Yolları yöneticileriyle gerçekleştirilen görüşmeler bulunmaktadır. Paket tur organizasyonları, rehberlik mesleğinin gelişimi, hava ulaştırmasının turizme etkileri ve uluslararası turizm hareketleri ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. Yedinci ciltte Abbas Ataman, Ahmet Derman Bayladı, Ahmet Şensılay, Alex Baltazi, Ali Korur, Atilla Çelebi, Caner Saka, Çetin Gürcün, Çetin Kayra, Hüseyin Kurtoğulları, Jak Kasar, Kadir Uğur, Ergun Güvenç, Haluk Özyurt, Mehmet Gök, Metin Kural, Nilüfer Müncaplıoğlu, Nizamettin Şen, Oktay Alpin, Orhan Sancar, Refet Kayakıran, Rıza Epikmen, Saffet Emre Tonguç, Safi Ergün, Sinan Kocapınar, Şerif Yenen, Talha Çamaş, Tolon Sökmen, Uğur Ayyıldız, Yusuf Bolayırlı, Yusuf Duru ve Yusuf Yazıcı ile yapılan görüşmelere yer verilmiştir.

Cilt VIII: Gastronomi, Meyhane ve Restoran Kültürü, Kamp-Karavan Hareketleri ve Turizm Yayıncılığı

Sekizinci ciltte aşçılar, restoran işletmecileri, meyhane kültürünün temsilcileri, kamp-karavan hareketinin öncüleri ve turizm yayıncılarıyla yapılan görüşmeler yer almaktadır. Türkiye’de gastronominin gelişimi, yeme-içme işletmeciliği, alternatif turizm hareketleri ve turizm yayıncılığının tarihsel gelişimi bu cildin temel eksenini oluşturmaktadır. Sekizinci ciltte Adil Tuncer, Ahmet Örs, Arif Kızıltay, Arzu Kocabaş, Aydın Demir, Ayşe Nilhan Aras, Burhan Demirçakmak, Bircan Elhan, Bülent Şenol, Celal Uzar, Cengiz Soysal, Daniel İnciyan, Deniz Gürsoy, Durmuş Çetin, Edip Kemal Eren, Ercan Tekin, Erdal Ötügen, Erdir Zat, Erhan Ekmekçi, Ersin Kalkan, Eyüb Kemal Sevinç, Fehmi Köfteoğlu, Gündüz Mutluay, Gürhan Ağkoç, Abdullah Korun, Halil Tuncer, Halim Bulutoğlu, Halit Madakbaş, Hasan Arslan, Hasan Hüseyin Çetinkaya, Hüseyin Varlık, Hüseyin Yıldırım, İbrahim Kahrıman, İlhan Öner, İnci Sieber, İsmet Cansever, Kemal Öztürk, Kerem Köfteoğlu, Koray Tezcan, Levent Demirçakmak, Mahmut Öztop, Mehmet Özdemir, Metin Kozak, Muharrem Güneş, Muharrem Kabasakaloğlu, Murat Aslan, Mustafa Vasfi Pakman, Müjgan Şavkay, Nazmi Kozak, Nebahat Şansal, Nedim Albayrak, Neşe Soysal, Nevin Halıcı, Niyazi Demir, Nuri Çakıroğlu, Osman Sevinç, Özay Akar, Raci Bostancı, Refik Arslan, Reşat Kahraman, Salih Bozkurt, Satılmış Karakaş, Suat Töre, Tan Morgül, Tan Yusuf Şimşek, Tolga Germiyanoğlu, Vasıf Gürsoy, Vedat Başaran, Vefa Zat, Veli Özer, Yıldız Can ve Zeki Açıkgöz ile yapılan görüşmeler yer almaktadır.

Cilt IX: Kurumlar, Örgütler ve Turizm Hareketleri

Dokuzuncu ciltte Kültür ve Turizm Bakanlığı, Turizm Bankası, TURBAN, Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu, Türkiye Millî Gençlik Teşkilatı, Türkiye Millî Talebe Federasyonu gibi kurumların temsilcileriyle yapılan görüşmeler yer almaktadır. Ayrıca hippiler hareketi, turizm yatırımcılığı, tanıtım faaliyetleri ve Türkiye’de turizmin kurumsallaşma süreci de bu ciltte ele alınmaktadır. Dokuzuncu ciltte Abdülkadir Ateş, Adnan Öztaktaş, Ahmet Yalnız, Alev Coşkun, Alican Alkan, Ayhan Kılınç, Bahattin Yücel, Burhan Kızılöz, Bülent Akarcalı, Deniz Tüfekçi, Engin Türker, Erdoğan Zorlu, Erol Özudoğru, Ertuğrul Günay, Feyzullah Yavuz Ulugün, Gülsen Kahraman, Güman Kızıltan, Haluk Akar, Hami Fidanoğlu, Hasan Işın Dener, Hüseyin Muti Akgün, Hüsnü Gümüş, İhsan Çetin, İlhan Evliyaoğlu, Kasım Zoto, Sinan Genim, Mahmut Aksak, Mehmet Özdemir, Mevhibe Can, Mukadder Sezgin, Mustafa İsen, Mustafa Siyahhan, Mustafa Türkmen, Mükerrem Taşçıoğlu, Müzeyyen Acır, Namık Çolpan, Nihat Boytüzün, Nurdoğan Şengüler, Nüzhet Kahraman, Oktay Varlier, Özgür Özarslan, Remzi Erbaş, Saruhan Hatipoğlu, Serdar Karcılıoğlu, Serhan Altınordu, Serpil Varol, Seyhun Örs, Sinan Acarer, Tavit Köletavitoğlu, Tunay Akoğlu, Turgut Gür, Uğur İbrahimhakkıoğlu, Yaşar Önol, Yavuz Zeytinoğlu, Zafer Cengiz ve Zafer Yılmaz ile gerçekleştirilen görüşmeler bulunmaktadır.