Zihin Haritalama
KAVRAM Disiplinlerarası
-
2026
Zihin haritalama, hiyerarşik bilgilerin ve bu bilgiler arasındaki bağlantıların görsel olarak modellenmesini sağlayan bir tekniktir. Literatürde mind mapping veya brain map olarak da bilinen zihin haritalama tekniği, İngiliz psikolog ve yazar Tony Buzan tarafından 1974 yılında “Use Your Head” adlı kitabında ve BBC televizyon programında kullanılmıştır.
Karmaşık bilgilerin sadeleştirilmiş genel bir görünümünü sunarak, bir kavram ya da fikrin ilişkili düşünce dallarıyla bağlantılarını daha iyi anlamaya ve yeni bağlantılar keşfetmeye olanak sağlar. Beyin fırtınası çalışmalarında eğitsel bir araç olarak sıklıkla tercih edilir. Uygulama alanlarına örnek olarak organizasyon süreçleri, yeni bilgi öğrenme, proje yönetimi, problem çözme, karar verme ve yazma süreçleri verilebilir. Piyasada ücretsiz ya da ticari yazılım olarak erişilebilen çok sayıda uygulama bulunmaktadır. Bu uygulamalar, kullanıcının düşüncelerini haritalama alanına aktarmasını sağlayan düzenleme ve görselleştirme araçları olarak işlev görür.
Turizm sektöründe de karmaşık ilişkileri analiz etmek ve bilgileri kapsamlı biçimde anlamak amacıyla sıklıkla kullanılmaktadır. Özellikle günümüzde, teknolojinin gelişmesiyle planlama ve yönetimi önemli ölçüde değiştiren akıllı turizm deneyimleri gibi karmaşık olguları haritalamada oldukça değerlidir.
Bir zihin haritası, merkezde yer alan ana fikrin ya da görselin etrafında konumlanan ilişkili konu veya fikir dallarından meydana gelir. Fikirler arttıkça bu dallara alt başlıklar eklenebilir. Zihin haritalama tekniğinde konu ve alt konu metinleri kısa anahtar kelimelerden oluşur; bu kelimeler hatırlatıcı olarak işlev görür. Ayrıntılı bilgiler notlara eklenir. Bu süreç, doğal düşünme biçimine benzer şekilde genişleyerek serbest akışlı ve çağrışımsal bir yapı oluşturur. Anahtar kelimelere ek olarak kullanılan sembol ve görseller, bilgilerin hızlı bir şekilde hatırlanmasına ve geri çağrılmasına olanak sağlar. Dallar için çeşitli renkler seçilir; bu da kavramlar arasındaki ilişkilerin hatırlanmasını kolaylaştırır.
Referanslar
Abdeen, M., El-Sahan, R., Ismaeil, A., El-Harouny, S., Shalaby, M. ve Yagoub, M. C. E. (2009). Direct automatic generation of mind maps from text with M 2 Gen. 2009 IEEE Toronto International Conference Science and Technology for Humanity (TIC-STH) içinde (ss. 95-99). IEEE.; Cuthell, J. ve Preston, C. (2008). Multimodal concept mapping in teaching and learning: A MirandaNet Fellowship project. Society for Information Technology & Teacher Education International Conference içinde (ss. 1999-2007). Association for the Advancement of Computing in Education (AACE).; Soliman, M., Cardoso, L., de Almeida, G. F., Araújo, A. ve Vila, N. (2021). Mapping smart experiences in tourism: A bibliometric approach, European Journal of Tourism Research, 28: 2809-2809.
