Kocaeli’nin Derince ilçesine bmağlı Tahtalı Mahallesi’nde bulunan Beşdivanlı Kocabaşoğlu Rıza Bey Konağı, bölgenin geleneksel konut mimarisinin en özgün örneklerinden birini oluşturur. 1999 Marmara Depremi ve iklim koşullardan dolayı metruk duruma gelmiş olan yapı, 2017 yılında Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından başlatılan rölöve, restorasyon ve rekonstrüksiyon proje çalışmaları neticesinde aslına uygun olarak yeniden inşa edilmiştir. Kocaeli Kültür Tabiat ve Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 15.03.2011 tarih 10.876 sayılı kararıyla ikinci derece tarihi yapı olarak tescillenmiştir. 

Söz konusu konak, güneybatı cephedeki yapım kitâbesine göre 1892 (93) tarihinde Kocabaşoğlu Yusuf Ağa tarafından inşa edilmiştir. Günümüzde “Beşdivanlı Rıza Bey Konağı” olarak bilinse de yapının özgün adı “Kocabaşoğlu Yusuf Ağa Konağı” dır. Yusuf Ağa’nın oğlu Rıza Bey’in İzmit’in işgal yıllarında Taşköprü ve çevresinde Milli Müfreze’nin kuruculuğunu üstlendiği ve Milli Mücadele sırasında konağı karargâh olarak kullandığından dolayı bina daha çok “Beşdivanlı Rıza Bey” olarak anılmaya başlanmıştır. Konağın kitâbesi şu şekildedir: “Hane sahibi Beşdivan eşraf-ı hanedân Kocabaşoğlu Yusuf Ağa 1310 (1892/93)” 

3599 parselde bulunan konak, dikdörtgen planda iki katlı olarak inşa edilmiştir. İçten düz ahşap tavanlı olan yapının üzeri alaturka kiremit kaplı kırma bir çatı ile örtülmüştür. Konağın plan tasarımına bakıldığında geleneksel Türk evinin temel unsurları gözlenmektedir. Orta sofalı yapının dört köşesinde kareye yakın dikdörtgen şekilli odalar konumlandırılmıştır. Dört köşeli orta sofa plan tipinde olan konağa ana giriş, güneybatı cephedeki çift kanatlı ahşap kapıdan sağlanmaktadır. Zemin katın güneydoğu yönündeki ahır girişinden girilen taşlık bölümünün etrafında depo, samanlık-odunluk ve ambar birimleri yer almaktadır. Ahır bölümü ise güneybatı yöndeki ana girişin solunda bulunmaktadır. Üst katta asıl yaşam alanını oluşturan odalar yer almaktadır. Güneydoğu cephedeki ahşap parmaklıklı gömme balkon üst kat sofasına açılmaktadır. Bu cepheden dışarıya açılan odalarda ocak, gusülhane ve yüklük (dolap) bulunmaktadır. Üst katın kuzeybatı cephesinde ise ıslak zemin ünitelerine ait birimler gözlenmektedir. Kütleyi dengeleyen üst kat odaları ahşap payandalı olup çıkma yapacak şekilde dışa açılmaktadır. Üst kat sofasını aydınlatan düşey dikdörtgen formlu giyotin pencereler güneybatı cephede ahşap kapaklara sahiptir. Restorasyon sonrasında bütün pencereler ahşap kapaklı olarak düzenlenmiştir. 

Yapının zemin katı ahşap karkas arası moloztaş örgülüdür. Üst katta cepheler güneydoğu cephe hariç yalı baskı ahşap kaplamalıdır. Güneydoğu cephe ise kerpiç sıvalıdır. Günümüzde restorasyon sonrasında üst katın tüm cepheleri sıvanmıştır.

Konağı önemli kılan hususlardan biri sıva üzerine yapılmış kalem işi süslemelerdir. Dış cephesinde kalem işi desenlerinin kullanıldığı bir yapı olması ile çevresinde tek olma özelliğini taşımaktadır. Güneydoğu cephede sıva üzerine kalem işi tekniğinde insan ve hayvan figürleri dikkat çekmektedir. Cephenin batı yönünde beyaz ve sarı renkte iki leylek alt kısımda hardal renkte hareket halinde bir at figürü işlenmiştir. Doğu yönde ise diğerlerinden daha büyük boyutlu olarak su içen leylek ve alt kısımda at figürüyle aynı hizada verilmiş deve üzerinde fesli bir insan figürü resimlenmiştir. Güneydoğu yönüne açılan iki odada da beyaz zemin üzerine iç mekân kalemişi tasvirler dikkat çekmektedir. Yapının doğu köşesinde Ayasofya tasviri bulunmaktadır. Açık kahverengi ve mavi tonlarında işlenen bina tasviri doğru bir oran ve perspektif sunması açısından önemlidir. Ayasofya tasvirinin hemen yanında Osmanlı ve hilafet sancaklarının bulunduğu bir Osmanlı arması dikkat çekmektedir. Üst kısımda güneş huzmeli bir madalyon içinde Sultan Abdülhamit’in tuğrası bulunmaktadır. Kırmızı ve yeşil renkteki sancakların çevresinde teber, terazi, bereket boynuzu, çapa gibi nesnel süslemeler gözlenmektedir. İki pencere arasındaki başka bir duvarda ise iki yandan büzgülü perdenin ortasından zincirle sarkıtılan kandil motifi yer almaktadır. Kandil motifinin alt kısmına yeşil ve sarı renkte leğen-ibrik takımı yerleştirilmiştir. Bu bezemeleri yapan sanatçı (lar) hakkında bilgi sahibi olunamasa da başkent üslubunu yansıttıkları anlaşılmaktadır. Konağın bezemeleri,  Kocaeli’nin merkez ilçelerindeki sivil ve askeri yapılarındaki kalemişi tasvirlerle yakın örnekler göstermiş olmakla beraber özellikle 1851 yılında inşa edilmiş olan Dilovası ilçesindeki Demirciler Konağı ile benzer kalem işi örnekleri dikkat çekmektedir.