"Bir milletin, belli bir topluluğun veya bir kuruluşun simgesi olarak kullanılan, renk ve biçimle özelleştirilmiş, genellikle dikdörtgen biçiminde kumaş; alem," anlamına gelen bayrak, yalnızca bir kumaş parçası değil bir milletin/bir grubun ruhunu, tarihini ve değerlerini taşıyan kutsal bir semboldür. 

Bayrak bilimi ya da veksilloloji çalışması, 1961 yılında ABD'li akademisyen ve bir bayrak öğrencisi olan Whitney Smith tarafından The Flag Bulletin'in yayınlanması ile resmî olarak bir bilim dalı olma adına ilk adımı atmıştır. Bayrak bilimi, bayrakların ve ilgili amblemlerin bilimsel çalışmasını ifade eder. Bayrak ve benzer ürünlerin ne cinste kullaılacağını, hangi standartlarda olacağı, uzun ya da kısa biçimde olacağı, şekli, oranı vb. hususları bir ölçüye bağlanmıştır. Bu bilim dalının adı da Bayrak bilimi bir diğer ismiyle veksillolojidir.

Bayraklar; bir ükeyi, ulusu, grubu temsil ettikleri için vazgeçilmez ve anlamlı bir şekilde tasarlanan kumaşlardır. Bu kapsamda Dokuz Eylül Üniversitesi tarafından 2020 yılında İzmir’de "Bayrak Bilimi ve Türk Bayrakları Müzesi" açılmıştır. "Milli ve manevi değerlerin korunması, kollanması ve gelecek kuşaklara aktarılmasını kendisine ilke edinen Dokuz Eylül Üniversitesi, bu anlayış çerçevesinde Türkiye’nin ilk milli bayrak müzesi olan Dokuz Eylül Üniversitesi Bayrakbilim ve Türk Bayrakları Müzesi’nin kurucu rektörü Prof. Dr. Nükhet Hotar’ın evsahipliğinde TBMM Başkanı Sayın Prof. Dr. Mustafa Şentop’un teşrifleriyle İzmir’in kurtuluş günü olan 9 Eylül 2020 tarihinde açmıştır.".

Bayrakların her bakımdan incelenmesini esas alan Veksilloloji, insanların tarihinin daha iyi anlaşılmasına sağladığı katkılardan dolayı oldukça önemlidir. Özellikle bayrakların savaşlarda kullanmalarından dolayı herhangi bir yazılı kaynak olmadığında tarihçilerin savaş hakkında bilgi sahibi olmasını sağlar.

"Üniversitenin Dokuzçeşmeler Yerleşkesi’nde bulunan tarihi Eylül Köşk içinde hizmet vermeye başlayan müzede, 5 ayrı salonda ziyaretçilere hizmet verilmekte; değerli bağışçı Sayın Halûk Perk’in koleksiyonundan nadide parçaların da yer aldığı Türk devletlerinin ve dünya medeniyetlerinin bayrakları ve simgeleri sergilenmektedir." Ayrıca müzede tarihin, geçmişin korunması amacıyla oluşturulmuş bir arşiv kısmı da bulunmaktadır. Çocuk atölyesi ile müzenin kullanılırlığını arttırmak, yeni kuşaklara tanıtmak ve yeni kuşakların tarihlerini, kültürlerini görmeleri amaçlanmıştır.

Millî ve manevi değerlerin korunması, kollanması ; anlaması, anlatılması ve özellikle gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla kurulan millî bayrak müzesi, ziyaretçilerini hafta içi 09.00-17.30 saatleri arasında ağırlamaktadır. Cumartesi günleri açık, Pazar günü kapalı olan müzede web sitesi aracılığı ile sanal tur imkânı da bulunmaktadır. Bu bakımdan Bayrakbilim ve Türk Bayrakları Müzesi hem tarih hem de kültür meraklıları için oldukça özel bir yerdir. 

Bu müze, sadece bayraklara değil bayrakların temsil ettiği tarih, kültür ve kimliğe ilişkin önemli bir bakış açısı sunmaktadır. Hem görsel manada hem de düşünsel olarak yolculuk arayanlar için idealdir. Özellikle çocuklar için eğitici yönüyle öne çıkmaktadır.

Köşkün ilk yapıldığı yıllarda bodrumdaki mahzenden çevredeki Forbes ve Rees Köşklerine ve kiliseye giden tüneller olduğu bilinmektedir. Günümüzde Bayrakbilim ve Türk Bayrakları Müzesi olarak kullanılan yapı, 1890'lı yılların sonunda İngilizler tarafından inşa edilmiş bir köşktür. Tavan arasındaki payandalardan birinde "Tobias" adı ve yanında 29 May 1898 tarihi kazınmıştır. Buradan hareketle köşkün yapım tarihinin bu tarihten sonraya ait olduğu düşünülmektedir. İlk kullanıcıları Barff Ailesi olup literatüre Barff Köşkü olarak geçmiştir. 1907 yılında eski Fransa İmparatoriçesi Eugénie'nin Barff Köşkü'nde bir süre kaldığı bilinmektedir (Barff Köşkü, b.t.).

Millî Mücadele yıllarında Barff Ailesi tarafından kullanılan köşk, Türk askerinin İzmir'e girdiği günlerde Buca'da yaşayan Rumların sığındığı bir yapı olarak kullanılmıştır. İlerleyen yıllarda köşk, sabunculuk yapan Manisalı bir Türk ailesi olan Apaydınlara geçmiştir. Uzun yıllar bu aile tarafından kullanıldıktan sonra bir eğitim kurumuna bağışlanmıştır. 1963 yılında Buca'da kurulan Ege Özel Mimarlık Mühendislik Yüksekokulu, bu köşk ve yanına inşa edilen üç katlı betonarme yapıda faaliyet göstermiştir. Köşkün üst katı müdüriyet, zemin katındaki büyük salon ise amfi olarak kullanılmış olup günümüzdeki Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi'nin ilk nüvesini oluşturmaktadır (Sezer, b.t.).

1970 yılında özel okulların kapatılmasının ardından bu yüksekokul, 1971 yılında Ege Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Fakültesi Mühendislik ve Mimarlık Akademisi'ne dönüştürülmüştür. Yüksekokul taşındıktan sonra bir süre atıl durumda kalan köşk, 1982 yılı itibarıyla Dokuz Eylül Üniversitesi bünyesine katılmıştır. Daha sonra Hukuk Fakültesi Dekanlık Binası, kısa bir süre misafirhane ve sosyal tesislere bağlı Eylül Restoran olarak kullanılmıştır. Birkaç yıl atıl durumda kaldıktan sonra restorasyon sürecinin ardından Bayrakbilim ve Türk Bayrakları Müzesi olarak hizmet vermeye başlamıştır. Çevresindeki parsellerle birleştirilerek (tevhit edilerek) Adatepe Mahallesi 678 Ada, 99 Parsel üzerinde yer alan ve günümüzde Dokuz Eylül Üniversitesi Dokuzçeşmeler Kampüsü olarak adlandırılan kampüs alanının kuzeydoğu köşesinde bulunmaktadır (Parsel Sorgu, b.t.).

Yapı, kareye yakın bir taban alanına ve karnıyarık plan şemasına sahip bodrum, zemin ve birinci kattan oluşan köşk yapısı ile iki katlı ve kat yükseklikleri köşke göre daha az olan "L" biçimindeki müştemilat bölümünden meydana gelmektedir. Bodrum katta dikdörtgen planlı tek mekân olarak mahzen bulunmaktadır. Zemin katta girişe göre solda salon, sağ tarafta ise iki oda ve müştemilata geçişi sağlayan bir koridor yer almaktadır. Giriş ve koridor zeminleri beyaz mermerle, odalar ise rabıta döşemeyle kaplanmıştır. Her mekânda dönemin estetik anlayışını yansıtan şömineler dikkat çekmektedir. Kapılar ve üst kata çıkışı sağlayan merdiven ahşap malzemeden yapılmıştır. Girişteki iç kapının üzerindeki ve merdiven sahanlığındaki pencereler vitray olarak tasarlanmıştır.

Birinci katta merdiven holü yapının tam ortasında yer almakta olup batı cephesindeki balkona açılmaktadır. Merdivenin sağında ve solunda ikişer adet olmak üzere bu katta toplam dört oda bulunmaktadır. Odaların zeminleri rabıta kaplı olup her odada şömine bulunmaktadır. Doğuya bakan odadan tuvalet, banyo ve soyunma odasına geçilmektedir. Ayrıca bu odadan doğu cephesinde eskiden var olan balkona geçişi sağlayan bir kapı bulunmakta olup balkon günümüze ulaşamamıştır. Koridordan sola dönüldüğünde ulaşılan merdivenle yarım kat inilerek müştemilatın birinci katına erişim sağlanmaktadır. Çatısı ahşap oturtma sistemli kiremit çatı olup alın tahtaları dantel biçiminde motiflidir (Erpi 1987; Akkurt 2004).

Müzeyi gezdirirken bilgilerini paylaşan Öğretmen Hülya Yüce'ye teşekkürlerimi sunarım.