Capar Saatov

KİŞİ Gazeteci Yazar Ozan Edebiyat

(Alçaluu Köyü, Çüy, Kırgızistan, 1930 - 2010)

Gazeteci ve yazar Capar Saatov, 15 Şubat 1930’da Kırgızistan’ın Çüy ilçesinin Alçaluu köyünde, çiftçi bir ailenin tek çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. 1947’de Frunze’deki Puşkin adlı ortaokulu, 1952’de Kırgız Devlet Üniversitesi’nin Filoloji Fakültesi’ni bitiren Saatov, iş hayatına Frunze’deki bir ortaokulda öğretmen olarak başlamıştır. 1952’den itibaren Leninçil Caş gazetesinde özel muhabir ve bölüm başkanı, Caş Leninçi dergisinde baş sekreter olarak çalışmıştır. 1957’den 1991’e kadar “Kırgızistan Basımevi”nde editör; Kırgızistan Madaniyatı gazetesinde sorumlu sekreter yardımcısı; Sovyet Kırgızistan gazetesinde ise bölüm başkanı olarak görev yapmıştır.

1958’den itibaren “SSCB Gazeteciler Birliği”nin, 1959’dan itibaren “SSCB Komünist Partisi”nin, 1976’dan itibaren ise “SSCB Yazarlar Birliği”nin üyesi olmuştur. 1974’te Kırgız Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin sanat ve kültürüne emek veren “kültür işçisi” adlı onursal unvanını almıştır. 1989’da ise onursal olarak “SSCB Gazeteciler Birliği Ödülü”ne layık görülmüştür.

Saatov’un gazeteci kişiliğinin dışında edebî yönü de vardır ve çeşitli türlerde birçok hikâye, deneme, makale, hicivsel tiyatro oyunu ve fıkra kaleme almıştır. Saatov’un edebiyat alanındaki çalışmaları 1950’lerin ortalarında başlamıştır. İlk hikâye derlemesi olan Intaluu Baldar/Hevesli Çocuklar 1960 yılında basılmıştır. 1960’tan sonra yazarlığa ağırlık veren Saatov, son nefesine kadar yazmaya devam etmiş ve pek çok esere imza atmıştır. Kırgız edebiyatının üretken kalemlerinden biri olarak, eserlerinde kullandığı akıcı ve doğal dil sayesinde geniş bir okuyucu kitlesine ulaşmayı başarmıştır. Saatov’un yayımlanan eserlerinden bazıları şunlardır: Meerim/Şefkat (1962), Tolukşugan Ay/Dolunay (1965), Can Kurbu/Can Dostu (1967), Cigerdüü Cigit/Gayretli Yiğit (1967), Bizdin Mugalim/Bizim Öğretmen (1969), Mezgil Sınayt/Zaman Sınar (1971), Çındıktın Sürü/Hakikatin Heybeti (1973), Asteyil Adamdar/İçten İnsanlar (1976), Türkün Münözdör/Çeşitli Karakterler (1979), Çınar cana Çırmook/Çınar ve Sarmaşık (1982), Kaarduu Kündör/Kahırlı Günler (1984), Mañday Ter/Alın Teri (1986), Ak Dil/Temiz Yürek (1990).

Saatov, eserlerinde toplumsal hayattaki çeşitli sorunları ele almış ve insanı hayrete düşürecek sanatsal üsluplarla bunları işlemeyi başarmıştır. Saatov’un eserlerinin ana teması ağırlıklı olarak ahlâk ve etik konular, öğrenci hayatı, toplumdaki ekonomik konulara yaklaşım, alçaklık, açgözlülük, hainlik, küstahlık ve güçsüzlüktür. Bireysel zaafları toplumsal yozlaşmayla ilişkilendiren yazar, özellikle yergi dolu anlatımıyla toplumun aynası görevini üstlenmiş ve evrensel değerleri Kırgız kültürüyle harmanlamıştır. Saatov, günlük hayatta çok sıradan, basit görünen ve her gün etrafımızda karşılaştığımız olaylardan tüm insanlara gerekli derslerin nasıl çıkarılacağını bilip gençlerin duygularını uyandıracak eserler ortaya koymuştur.

Capar Saatov, 1991 yılında emekli olmuş ve Kırgız Cumhuriyeti’ne üstün hizmetlerinden dolayı özel emeklilik maaşına layık görülmüştür. Yazar, emekliliğinden sonra Sarı-Özen, Çüy bölgesindeki Alçaluu köyünde yaşamını sürdürmüş ve 2010 yılında 80 yaşındayken vefat etmiştir. Ardında Kırgız halkını, yaşamını ve gerçek hayattan izleri barındıran birçok hikâye, uzun hikâye, makale ve hiciv türünde eser bırakmıştır.

Referanslar

Bolat, C. (2023). Capar Saatov’un “Ak Dil” İsimli Eseri Üzerine İnceleme (Metin, Dil ve Üslup) (Yayımlanmış Doktora Tezi). Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü; Прозаик, журналист Жапар Саaтoв... https://open.kg/ky/about-kyrgyzstan/famous-personalities/writers-kyrgyzstan/print:page,1,31513-prozaik-zhurnalist-dzhapar-saatov.html, (Erişim tarihi: 31.12.2025).

Konuyla ilgili diğer maddeler için bkz.: