Kırgızistan’ın güneyinde, Tanrı ve Pamir dağları arasındaki bereketli Fergana Vadisi’nde konumlanan üç bin yıllık kadim şehir Oş’un merkezinde yükselen Süleyman Dağı, Orta Asya’nın en etkileyici doğal ve kültürel miraslarından biridir. Deniz seviyesinden 1140 metre yükseklikte bulunan, yaklaşık 1,5 kilometre uzunluğa ve 120 metre genişliğe sahip olan bu devasa kaya oluşumu, binlerce yıllık geçmişiyle bölgeye hâkim bir konum sunmaktadır. Hz. Süleyman’ın Oş’u ziyareti sırasında bu tepeye çıkarak dua ettiğine dair rivayetler nedeniyle “Taht-ı Süleyman” adıyla da anılan bölge, dünyada sadece üç dağın dâhil edildiği UNESCO “Kutsal Dağ Listesi”nde yer alarak evrensel bir değer kazanmıştır. Tarihî İpek Yolu üzerinde yer alması kültürel önemini pekiştirirken; Hz. Süleyman’ın yanı sıra Hz. Muhammed’in de burayı ziyaret edip dua ettiğine inanılması, dağı Müslüman topluluklar için paha biçilemez bir manevi merkez hâline getirmiştir. Öyle ki, bölge halkı arasında burayı ziyaret edenlerin “yarı hacı” sayıldığına dair güçlü bir kanaat hâkimdir. 

Coğrafi olarak bir devenin hörgücünü andıran dağ, farklı açılardan bakıldığında doğuya doğru uzanmış bir insan silüetini veya hamile bir kadını andıran ilginç bir fiziksel yapıya sahiptir. Bu fiziksel özellikler, dağın yüzyıllar boyunca kısırlık ve benzeri konularda şifa arayan kadınlar için önemli bir dua durağı olmasını sağlamıştır. Dağ, birbirine patikalarla bağlı 17 farklı ibadet mekânını ve Bura, Şar, Ruşan, Katlama ile Eğer gibi tepelere yayılmış kutsal alanları bünyesinde barındırmaktadır. Bunlar arasında en dikkat çekeni, Ruşan Tepesi’nde yer alan, dağın uçurumlarından dışarı taşan ve âdeta bir göktaşını andıran modern ve özgün mimarisiyle Ruşan Ünkâr Mağarası’ndaki Süleyman Dağı Müzesi’dir. Toplam 13 sergi odasından oluşan müze, sadece İslamiyet değil, İslam öncesi dönemlere ait inanç izlerini ve arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılan tarih öncesi buluntuları da sergileyen büyüleyici bir atmosfer sunmaktadır. 

Mağara duvarlarında tarih öncesi dönemlere ışık tutan insan ve hayvan figürlerinden oluşan kaya resimleri, bölgenin antik çağlardan beri kutsal bir ibadet merkezi olduğunu kanıtlamaktadır. Mağaraların derinliklerinde yer alan ve “Süleyman’ın Kitabı” olarak bilinen kabartmaya el sürülerek edilen duaların kabul olacağına inanılırken; tavanlardan süzülen su damlalarının ise Hz. Süleyman’ın gözyaşlarını temsil ettiği anlatılmaktadır. Dağın zirve noktalarından birinde ise bir dönem Oş’un hükümdarlığını yapan Zahireddin Babür’ün tefekküre daldığı “Babür Mescidi” yükselmektedir. Bu mescidin içerisinde, Hz. Süleyman’ın namaz kılıp dinlendiği yerde kaldığına inanılan ve kutsal kabul edilen vücut izleri bulunmaktadır. 

Ziyaretçiler sadece dinî vecibeler için değil, aynı zamanda şifa bulma ümidiyle de Süleyman Dağı’ndaki doğal alanlara yönelmektedirler. “Tamçı-Tamar” mağarasından damlayan suların göz hastalıklarına, “Bel-Taşı” denilen kayadan kaymanın ise fiziksel ağrılara iyi geldiği düşünülmektedir. Dağın eteğinde yer alan ve önemli din âlimlerinin mezarlarını barındıran mezarlık ise özellikle bayram ve arefe günlerinde topluca ziyaret edilen manevi bir koruma kalkanı olarak kabul edilmektedir. Bugün Süleyman Dağı, hem hürriyetin sembolü hem de toplumsal hayatı her türlü felaketten koruyan kutsal bir hazinedir. Sahip olduğu bu benzersiz tarihî doku, bölgeyi her mevsim ziyaret edilen Kırgızistan’ın en önemli inanç ve kültür turizmi merkezi hâline getirmektedir.