Yazılmayı Bekleyen Maddeler
Yalova Sütlüsü

alanyazındaki boşluk

GASTRONOMİ
Başvuruya Açık
Yalova Köyleri Mutfak Kültürü

alanyazındaki boşluk

Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü
Başvuruya Açık
Yalova Göç Mutfağı

Alanyazındaki Boşluk

Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü
Başvuruya Açık
Şah Kalesi (Şah Ören Yeri) – Cizre / Şırnak

Şah Kalesi, Şırnak ili Cizre ilçesi sınırlarında, Çağlayan köyü yakınlarında ve Cudi Dağı'nın eteklerinde yer alan önemli arkeolojik ve tarihî yerleşim alanlarından biridir. Bölgenin tarihsel coğrafyası, arkeolojik mirası ve geçmiş dönemlerdeki yerleşim dokusunun anlaşılması bakımından önem taşımaktadır. Şah Ören Yeri'nin çevresinde çok sayıda eski manastir ve strabonin bashettigi üç kentten biri gibi tarihî yerleşim ve harabe alanlarının bulunması, bölgenin arkeolojik açıdan bütüncül olarak değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Bununla birlikte alan, Cudi Dağı çevresindeki tarihî ve kültürel peyzajın bir parçası olması bakımından kültür turizmi ve arkeoloji turizmi açısından önemli bir potansiyel barındırmaktadır. Şırnak'ın arkeolojik mirasının ulusal ve uluslararası düzeyde tanıtılmasına, bölgenin kültürel turizm rotalarına dâhil edilmesine ve tarihî yerleşim alanlarının bilinirliğinin artırılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu nedenlerle Şah Kalesi'nin Türkiye Turizm Ansiklopedisi'nde müstakil bir madde olarak ele alınmasını öneriyorum.

Kale
Başvuruya Açık
Kapsayıcı Turizm

Gelişen turizm olanakları kapsamında gelişmiş ülkelerde artık turizm hizmetleri belirli bir grup için ayrımcı niteliklere sahip olmadan herkes için eşit olanaklar yaratmaktadır. Turizm sosyal kapsayıcılığı, topluma eşit katılımı sağlayan aracı rolü ile kapsayıcı turizm gibi yeni turizm, iş, ürün ve hizmet modelleri yaratmaktadır. Hala gelişmekte olan kapsayıcı turizm; turizm ile toplumsal katılım ve sosyal kapsayıcılık arasındaki boşluğu dolduran bir köprüyü oluşturmaktadır. Hak temelli yepyeni bir pazar olarak son yıllarda sürdürülebilir kalkınmaya da katkıda bulunmaktadır. Dünyada yeni bir kavram olarak ortaya çıkan kapsayıcı turizmin Türkiye’de turizm sektöründe ve turizm akademik araştırmalarında da kullanımı son derece azdır. Ek olarak, ne yazık ki bir çok farklı kavramlarla kapsayıcı turizm karıştırılmaktadır. Bunların başında erişilebilir turizm, ulaşılabilir turizm, sorumlu turizm gibi kavramlar gelmektedir. Bu yüzden söz konusu kavramı Türk alanyazınına ilk olarak yüksek lisans tezimde kazandırdım ve bu kavramı önermekteyim. Doğru tanımlarla Türkiye Turizm Ansiklopedisi'ne eklemekten mutluluk duyarım. Bağlantılı diğer kavramları da eklemeye gönüllüyüm.

TURİZM ŞEKİLLERİ VE ÇEŞİTLERİ
Başvuruya Açık
Bunya Buluşmaları

Avustralya’nın Queensland eyaletinin güneydoğusunda, Wakka Wakka ve Kabi Kabi halkları da dâhil olmak üzere yerli toplulukların bunya çamı tohumları etrafında gerçekleştirdikleri mevsimlik buluşmalardır. Bu tohumlar, toplu buluşmalarda besin kaynağı olarak kullanılmakta; çiğ, kavrulmuş veya öğütülmüş biçimde tüketilebilmektedir. Anlatımlar, bu etkinlikleri ağaçları ve ataların topraklarını (Country) koruma sorumluluğuyla, topluluklar arasındaki bağlarla ve sömürgeleştirme nedeniyle kesintiye uğrayan uygulamaların yeniden canlandırılmasıyla ilişkilendirmektedir.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Avustralya
Başvuruya Açık
Apthapi

Şili ve Bolivya’daki eğitim kaynaklarında ve topluluk anlatımlarında belgelenen, katılımcıların yiyeceklerini paylaştıkları Aymara ortak yemek geleneğidir. Tek bir yemek türünün ötesinde, birlikte yemek yeme, karşılıklılık ve toplumsal ilişkiler etrafında şekillenmektedir. Güncel örnekleri arasında topluluk kutlamaları ve yerel olarak düzenlenen ziyaretçi buluşmaları bulunmaktadır. Bu buluşmalarda katılımcı aileler, yiyeceklerini kültürel miraslarının bir parçası olarak sunmaktadır.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Bolivya Şili
Başvuruya Açık
Chagos Yemek Kültürü.

Chagoslu toplulukların, yerlerinden edilmelerinin ardından sürdürdükleri ve yeni koşullara uyarladıkları ada mutfağı uygulamalarını da kapsayan yemek gelenekleridir. Topluluk belgelerinde balık, Hindistan cevizi, pirinç, sebzeler, ekmekler ve tatlıların yanı sıra Hindistan cevizi kullanılmadan hazırlanan yiyecekler de yer almaktadır. Mauritius’ta yemek hazırlama ve birlikte yeme uygulamaları, adaları hatırlamanın ve bilgiyi kuşaklar arasında aktarmanın ortamlarını oluşturmakta; gündelik beslenmeyi kültürel süreklilikle ilişkilendirmektedir

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları
Başvuruya Açık
Chetti Melaka Mutfağı

Melaka ve Singapur ile ilişkilendirilen, Peranakan Hint topluluklarından Chetti veya Chitty Melaka’nın mutfak geleneklerini ifade etmektedir. Bu topluluğun yemek mirası; ev yemekleri, kutlama sofraları ve kuşaktan kuşağa aktarılan pişirme uygulamaları aracılığıyla Güney Hindistan, Malay ve Peranakan etkilerini bir araya getirmektedir. Araştırmalar ve topluluk tarafından hazırlanan belgeler; aile içi aktarımı, törensel bağlamları ve genç kuşakların bu geleneklere katılımındaki değişimleri vurgulamaktadır.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Singapur
Başvuruya Açık
Akpan

Benin’e özgü, araştırmalarda içime hazır, yoğurt benzeri fermente bir ürün olarak tanımlanan geleneksel tahıl esaslı içecektir. Belgelenmiş üretim yöntemlerinde, mısırdan hazırlanan fermente nişastalı bir ürün olan ogi temel malzeme olarak kullanılmaktadır. İşleme uygulamaları ve tüketici tercihleri, ekşilik ve tatlılık düzeyleri de dâhil olmak üzere farklılık göstermektedir. Bu nedenle akpan, çeşitli hazırlama biçimlerini kapsayan yerel bir ürün geleneği olarak değerlendirilmektedir.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Benin
Başvuruya Açık
Kanji (Fermente Havuç İçeceği)

Hindistan ve Pakistan ile ilişkilendirilen, genellikle siyah havuç, su, hardal ve acı biber gibi çeşnilerle hazırlanan ekşi bir fermente içecektir. Laktik asit fermantasyonu, içeceğin kendine özgü lezzetinin oluşmasına katkıda bulunmaktadır. Kanji, siyah havuç kullanımı bakımından benzerlik taşımasına rağmen Türkiye’deki şalgam içeceğinden farklı bir ürün olarak belgelenmiştir. Benzer adlarla anılan pirinç esaslı yiyeceklerle karıştırılmamalıdır.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Hindistan Pakistan
Başvuruya Açık
Rourou

Genç taro yapraklarının Hindistan cevizi kreması veya sütüyle pişirilmesiyle hazırlanan, çoğunlukla diğer yemeklerin yanında sunulan Fiji yemeğidir. Rourou adı, yaprakların kendisini de ifade etmektedir. Belgelenmiş tariflerde kullanılan çeşniler ve ek malzemeler farklılık göstermektedir. Yemek, taro ve Hindistan cevizinin iTaukei mutfağında ve Pasifik yemek geleneklerinde taşıdığı önemle bağlantılıdır.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Fiji
Başvuruya Açık
Hilbet

Baklagil unlarından oluşan bir karışımın pişirilip çırpılarak pürüzsüz, açık renkli bir ezmeye dönüştürülmesiyle hazırlanan Eritre yemeğidir. Belgelenmiş tariflerde fasulye ve mercimek, çemen otuyla birleştirilmekte; hazırlanan ezme injera ve baharatlı bir sosla servis edilmektedir. Hilbet, Eritre’de dinî oruç dönemlerinde tüketilen yemeklere ve ev içi yemek hazırlama bilgisinin kuşaklar arasında aktarılmasına ilişkin anlatımlarda da yer almaktadır.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları
Başvuruya Açık
Thua Nao

Kuzey Tayland ile ilişkilendirilen, soya fasulyelerinin pişirilip fermantasyona bırakılmasıyla üretilen ve taze veya kurutulmuş biçimde kullanılan bir gıdadır. Taze thua nao yumuşak ve yapışkan bir dokuya sahipken kurutulacak ürünler yassı diskler hâlinde şekillendirilebilir. Lezzet verici ve yemek malzemesi olarak kullanılan ürün, komşu Tai topluluklarıyla bağlantılı bölgesel mutfak geleneklerinin bir parçasıdır.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Tayland
Başvuruya Açık
Hentak

Hindistan’ın kuzeydoğusundaki Manipur’a özgü, kurutulmuş balık ve bitkisel malzemelerle hazırlanan, bazen küçük toplar hâlinde şekillendirilen geleneksel bir fermente balık ezmesidir. Araştırmalar, hentakı bölgenin bir başka fermente balık ürünü olan ngariden ayırmakta; besinsel, biyokimyasal ve mikrobiyal özelliklerini ortaya koymaktadır. Bileşimi ve hazırlanışı, tek bir standart tariften ziyade yerel yemek gelenekleri çerçevesinde şekillenmektedir.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Hindistan
Başvuruya Açık
Maraş tarhanası

Pişmiş buğday dövmesinin yoğurtla karıştırılıp ince serilerek kurutulmasıyla hazırlanan Kahramanmaraş ürünüdür. Yoğurt, buğdayın pişirilmesinden sonra eklenir. Kurutulmuş ürün tek başına yenebilir veya çorba yapımında kullanılabilir.

GASTRONOMİ Anadolu Mutfağı ZİRAAT, ORMAN VE SU ÜRÜNLERİ TÜRKİYE'NİN İLLERİ Kahramanmaraş
Başvuruya Açık
Amasya paluzesi

Nişastanın suyla pişirilip tepsiye alınmasının ardından üzerine kızdırılmış tereyağı ve ceviz eklenen Amasya tatlısıdır. Kaynağın malzeme listesinde şeker de bulunur; tatlı sıcak veya soğuk sunulabilir.

GASTRONOMİ Anadolu Mutfağı Tatlı TÜRKİYE'NİN İLLERİ Amasya
Başvuruya Açık
Murtuğa (Van kaydı)

Unun tereyağında pembeleşinceye kadar kavrulmasının ardından çırpılmış yumurtanın eklenip kısık ateşte pişirilmesiyle hazırlanan Van yemeğidir. Kaynak tarifte sıcak servis edilir.

GASTRONOMİ Anadolu Mutfağı TÜRKİYE'NİN İLLERİ Van
Başvuruya Açık
Pepeçura

Siyah kokulu üzümün sıkılan suyunun mısır unu ve buğday unuyla koyulaştırılarak pişirildiği Rize tatlısıdır. Muhallebi kıvamına gelen karışım kaselere alınır ve soğuk sunulur; kaynak tarifte gerektiğinde şeker eklenebileceği belirtilir.

GASTRONOMİ Anadolu Mutfağı Tatlı
Başvuruya Açık
Hardaliye

Üzüm veya üzüm suyunun siyah hardal tohumu kullanılarak fermantasyona bırakılmasıyla hazırlanan, Kırklareli ile belgelenmiş bağı bulunan alkolsüz içecektir. Vişne yaprağı da kullanılan bileşenler arasındadır; Kültür Portalı üretimi bağ bozumu dönemiyle ilişkilendirir.

GASTRONOMİ Anadolu Mutfağı Alkolsüz İçecek TÜRKİYE'NİN İLLERİ Kırklareli
Başvuruya Açık
Sübüra

Küçük kareler hâlinde kesilmiş hamurun suda pişirilip sarımsaklı yoğurtla birleştirildiği, üzerine kırmızıbiberli tereyağı eklenen koyu kıvamlı Sivas çorbasıdır. Hamur önceden kesilip kurutularak saklanabilir; kaynakta köylerde üzerine tereyağında pişirilmiş yumurta konulabildiği belirtilir.

GASTRONOMİ Anadolu Mutfağı Çorba TÜRKİYE'NİN İLLERİ Sivas
Başvuruya Açık
Sakala çarpan çorbası

Yeşil mercimek ve eriştenin soğan, un ve et suyuyla pişirilmesiyle hazırlanan Afyonkarahisar çorbasıdır. Serviste üzerine tereyağında kızdırılmış nane gezdirilir. Kaynakta “sakala sarkan çorba” adı da kullanılır.

GASTRONOMİ Anadolu Mutfağı TÜRKİYE'NİN İLLERİ Afyonkarahisar
Başvuruya Açık
Papaz yahni (Çanakkale balıklı kaydı)

Sarpa balığının soğan, sivri biber, domates ve salçayla tencerede pişirildiği Çanakkale yemeğidir. Pişirme sırasında üzüm koruğu eklenir. Bu balıklı tarif, aynı adı taşıyan etli yahni kayıtlarıyla birleştirilmemiştir.

GASTRONOMİ Anadolu Mutfağı TÜRKİYE'NİN İLLERİ Çanakkale
Başvuruya Açık
Sini mantısı (Bursa kaydı)

Un, yumurta, su ve tuzla hazırlanan hamurun küçük parçalar hâlinde şekillendirilip tepside kızartılmasıyla yapılır. Üzerine sıcak tavuk suyu ve parçalanmış tavuk eti eklenir; üzeri kapatılarak demlendirilir.

GASTRONOMİ Anadolu Mutfağı Mantı TÜRKİYE'NİN İLLERİ Bursa
Başvuruya Açık
Kalın kıyı

Mayalı hamurun tepside ortası boş bırakılarak yerleştirilmesi, bu boşluğa soğanlı ve kıymalı harç konulup fırınlanmasıyla hazırlanan Karahalil yemeğidir. Kenardaki hamurlar koparılarak ortadaki harca bandırılır. Yapımı, 2006 tarihli kaynak kişi derlemesinde belgelenmiştir.

GASTRONOMİ Anadolu Mutfağı
Başvuruya Açık
Dastarkhan (Kazak Sofra Gelenekleri)

Kazak kültüründe sofrayı ve yiyecek sunma ile paylaşmaya ilişkin toplumsal uygulamaları ifade eder. Konukseverlik, saygı ve ev sahipleriyle konuklar arasındaki ilişkiler bakımından anlam taşır. Sofra ve ortak yemek üzerine anlatılar, gündelik yemek yeme uygulamalarını topluluğa ilişkin simgesel anlamlarla ilişkilendirirken edebiyat ve kültür araştırmaları dastarkhanın iletişimsel rolünü incelemektedir.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Kazakistan
Başvuruya Açık
Cocolo Yemek Kültürü (Cocolo Foodways)

Dominik Cumhuriyeti’nde, özellikle San Pedro de Macorís çevresinde yaşayan Cocolo topluluklarının Britanya Karayipleri’nden gelen göçlerle şekillenen mutfak gelenekleridir. Belgelenmiş yiyecek ve içecekler arasında hamur topları, calalú, mısır temelli yiyecekler ve guavaberry içecekleri bulunur. Ev yemekleri ve topluluğun mutfak mirasını koruma çabaları, bu yiyecekleri aile belleğiyle ilişkilendirir. Bazı yemekler ise Dominik Cumhuriyeti’nin daha geniş mutfak uygulamaları içinde yer edinmiştir.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Dominik Cumhuriyeti
Başvuruya Açık
Dolo

Özellikle Burkina Faso’yla ilişkili; maltlama, şıranın hazırlanıp pişirilmesi ve laktik asit bakterileri ile mayaların rol aldığı fermantasyon süreçleriyle üretilen geleneksel bir sorgum birasıdır. Bulanık görünümü, ekşiliği ve diğer duyusal özellikleri, kullanılan malzemelere ve işleme uygulamalarına göre değişir. Dolo üretimi; hanelerdeki bilgi birikimini, yerel tahıl üretimini, ticareti ve toplumsal ortamlardaki tüketimi bir araya getirir.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Burkina Faso
Başvuruya Açık
Munkoyo

Zambiya ve komşu bölgelerde belgelenen, pişirilmiş tahıl karışımlarına belirli yabani bitkilerin köklerinin veya kök özütlerinin eklenmesiyle hazırlanan fermente bir tahıl içeceğidir. Kökler, üretim sürecinde rol oynayan enzimlere ve mikroorganizmalara katkıda bulunur. Munkoyo hem gündelik yaşamda hem de törensel ortamlarda tüketilir. Tadı ve bileşimi; kullanılan malzemelere, bitkisel materyale ve fermantasyon koşullarına göre değişir.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Zambiya
Başvuruya Açık
Mas Huni

Didiklenmiş ton balığının rendelenmiş Hindistan cevizi, soğan, acı biber ve turunçgil suyuyla birleştirilmesiyle hazırlanan bir Maldivler yemeğidir. Genellikle kahvaltıda roshi adı verilen yassı ekmekle tüketilir.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Maldivler
Başvuruya Açık
Chhurpi

Sütün pıhtılaştırılması ve oluşan pıhtının peynir altı suyundan ayrılmasıyla hazırlanan, yumuşak ve sert çeşitleri bulunan bir Himalaya süt ürünüdür. Yumuşak chhurpi yemeklerde kullanılırken daha sert çeşitleri preslenip kurutulur; kurutma işlemi bazen ateş yakınında gerçekleştirilir. Nepal, Bhutan ve Hindistan’ın komşu bölgelerindeki üretimi, dağlık alanlardaki sütçülüğü hanelerdeki işleme, saklama ve ticaret uygulamalarıyla birleştirir.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları
Başvuruya Açık
Kurut (Qurut)

Kazakistan ve Kırgızistan dâhil olmak üzere Orta Asya’nın yemek gelenekleriyle ilişkili, kurutulmuş ve fermente edilmiş bir süt ürünüdür. Süt veya ekşitilmiş süt pıhtılaştırılır; elde edilen pıhtı süzülür, çoğunlukla tuzlanır, şekillendirilir ve kurutulur. Üretim yöntemleri yerel olarak farklılık gösterir. Kurut, atıştırmalık olarak tüketilebildiği gibi başka yiyeceklerin hazırlanmasında da kullanılabilir; süt ürünlerinin korunmasını hane içi üretim ve hayvancılığa dayalı geçim biçimleriyle ilişkilendirir.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları Gastronomi ve Mutfak Yaklaşımı ÜLKELER Kazakistan Kırgızistan Moğolistan Türkmenistan
Başvuruya Açık
Cachupa

Yeşil Burun Adaları’na (Cabo Verde) özgü, mısır ve fasulye temelinde hazırlanan; sebzelerle ve birçok çeşidinde et veya balıkla birlikte yavaş pişirilen bir yemektir. Kullanılan malzemeler ve yemeğin adlandırılması, adalara ve hanelere göre değişir. Cachupa; aile yemekleri, konukseverlik ve topluluk buluşmalarıyla ilişkilidir. Diaspora anlatıları, yemeğin hazırlanıp paylaşılmasının Yeşil Burun Adaları’na ilişkin anıları ve ülkeyle kurulan bağları nasıl yaşattığını ortaya koymaktadır

GASTRONOMİ Gastronomi ve Mutfak Yaklaşımı ÜLKELER Cape Verde
Başvuruya Açık
Yapay Zekâda Aşırı Onaylayıcılık (AI Sycophancy)

Yapay zekâ sistemlerinin, bağımsız bir değerlendirmeyle düzeltme yapılması gereken durumlarda bile kullanıcıların görüşlerini veya eylemlerini aşırı ölçüde onaylama eğilimidir. Ampirik araştırmalarda incelenen bu eğilim, konuşmaya dayalı seyahat asistanlarının gezginlerin tercihlerine ve yargılarına nasıl yanıt verdiğinin değerlendirilmesi açısından önem taşır

YAPAY ZEKÂ VE TURİZM
Başvuruya Açık
Garum

Antik Akdeniz mutfaklarıyla ilişkili, geleneksel olarak balık ve tuzun olgunlaştırılması sırasında enzimlerin proteinleri parçalamasının ardından sıvının ayrılmasıyla elde edilen, yoğun lezzetli bir sos ailesidir. Çağdaş gastronomide bu ad, benzer yöntemlerle hazırlanan protein temelli çeşnilendiriciler için de kullanılmaktadır.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları Gastronomi ve Mutfak Yaklaşımı
Başvuruya Açık
Kompleks Koaservasyon (Complex Coacervation)

Zıt yüklü polimerler arasındaki çekimle gerçekleşen ve polimer bakımından zengin, yoğun bir faz oluşturan yerleşik bir sıvı-sıvı faz ayrışması sürecidir. Gıda araştırmalarında protein-polisakkarit koaservatları, bileşenleri kapsüllemek ve bunların kararlılığını ve salımını düzenlemek amacıyla kullanılmaktadır.

GASTRONOMİ Gastronomi ve Mutfak Yaklaşımı Gıda
Başvuruya Açık
Faz Terslenmesi (Phase Inversion)

Çok fazlı bir gıda sisteminde dağılmış faz ile sürekli fazın rollerini değiştirdiği yerleşik bir dönüşümdür. Su içinde yağ ve yağ içinde su yapıları arasındaki geçişler bu duruma örnektir. Bileşim ve işleme koşulları, ortaya çıkan dokuyu ve kararlılığı etkileyebilir

GASTRONOMİ Gastronomi ve Mutfak Yaklaşımı Gıda
Başvuruya Açık
Dekstrinizasyon (Dextrinization)

Isının nişastayı dekstrinlere parçaladığı, bazı durumlarda asit katalizinin ve moleküler yeniden düzenlenmenin de eşlik ettiği yerleşik bir dönüşüm sürecidir. Çözünürlük, viskozite ve sindirilebilirlikte ortaya çıkan değişimler, pişirme uygulamaları ve gıda bileşenlerinin geliştirilmesi açısından önem taşır.

GASTRONOMİ Gastronomi ve Mutfak Yaklaşımı Gıda
Başvuruya Açık
Eşik Fiyat Kontrolü (Bid-Price Control)

Bir rezervasyonun gelirinin, kullanacağı kapasite birimlerine ait fırsat maliyeti eşiklerinin toplamını aşması durumunda kabul edilmesini öngören yerleşik bir kapasite tahsis kuralıdır. Otellerde bir konaklama talebi, gerektirdiği bütün oda-geceler için belirlenen eşikler birlikte dikkate alınarak değerlendirilir.

KAVRAM Ekonomi Üretim Yönetimi ve Pazarlama
Başvuruya Açık
Sahtekârlık Fenomeni (Impostor Phenomenon)

Bireyin kendi yetkinliğini gösteren kanıtları kabul etmekte zorlanmasını ve başarısını hak etmediğinin ortaya çıkacağından korkmasını açıklayan yerleşik bir psikolojik kavramdır. Yakın tarihli araştırmalarda, profesyonel mutfak kültürlerinin ve çalışma koşullarının şeflerin bu deneyimlerini nasıl şekillendirdiği incelenmektedir

KAVRAM İnsan Kaynakları Yönetimi
Başvuruya Açık
Sosyal Kaytarma (Social Loafing)

Bireylerin ortak bir görevde, tek başlarına çalıştıkları veya katkılarının ayrı ayrı belirlenebildiği durumlara kıyasla daha az çaba göstermesini açıklayan yerleşik bir grup süreci olgusudur. Otelcilik araştırmalarında, çalışma arkadaşlarının kaytardığına ilişkin algının örgüte yönelik gönüllü katkıları nasıl etkilediği incelenmektedir.

KAVRAM İnsan Kaynakları Yönetimi
Başvuruya Açık
Algılanan Aşırı Niteliklilik (Perceived Overqualification)

Çalışanın eğitim, deneyim veya becerilerinin işinin gerektirdiği düzeyi aştığına ilişkin yerleşik bir algıdır. Ağırlama araştırmalarında bu öznel uyumsuzluk, nesnel niteliklerden ayrı değerlendirilmekte ve verilen görevlere yönelik tutumlar üzerindeki sonuçları incelenmektedir.

KAVRAM Psikoloji İnsan Kaynakları Yönetimi
Başvuruya Açık
Ontolojik Güvenlik (Ontological Security)

Bireyin kimliğinin sürekliliğine ve gündelik yaşamın görece istikrarlı olduğuna duyduğu güveni açıklayan yerleşik bir sosyal bilim kavramıdır. Festival araştırmalarında, tekrarlanan bedensel uygulamaların ve kültürel geleneklerin bu süreklilik duygusunu nasıl desteklediği incelenmektedir

KAVRAM Rekreasyon Serbest Zaman Bilimleri
Başvuruya Açık
Finansal Hollanda Hastalığı (Financial Dutch Disease)

Turizm kaynaklı yoğun döviz girişleri ile yerel halkın tasarruflarının daha büyük bölümünü döviz mevduatlarında tutması arasında ilişki kuran, turizmle bağlantılı para ikamesine yönelik önerilen bir yorumdur. Türkiye’de gerçekleştirilen yakın tarihli bölgesel araştırmalar, Hollanda hastalığı yaklaşımının bu finansal uzantısını incelemektedir.

KAVRAM Ekonomi
Başvuruya Açık
Örtük Çağrışım Testi (Implicit Association Test)

Farklı kategorilerin aynı yanıt tuşunu paylaştığı koşullardaki performansı karşılaştırarak otomatik çağrışımların göreli gücünü tahmin eden yerleşik bir tepki süresi yöntemidir. Turizm araştırmacıları, açıkça ifade edilmeyebilen değerlendirmeleri incelemek amacıyla bu yöntemi öz bildirimlerle birlikte kullanmaktadır

ARAŞTIRMA (Uygulamalı, Kuramsal, Lisansüstü Tez Çalışması, Plan, İstatistik, Proje vb.) Araştırma Yaklaşımı
Başvuruya Açık
Bağlamsal Haydut Algoritmaları (Contextual Bandits)

Mevcut bağlam bilgisine göre bir eylem seçen ve seçilen eyleme ilişkin geri bildirimlerden öğrenen yerleşik bir ardışık öğrenme yaklaşımıdır. Yeni seçenekleri keşfetme ile mevcut bilgiden yararlanma arasında denge kurar. Turizm öneri sistemlerinde, önerilerin kullanıcılara ve içinde bulunulan koşullara uyarlanmasını sağlar

YAPAY ZEKÂ VE TURİZM Turizm İşletmelerinde Yapay Zekâ
Başvuruya Açık
Tiksotropi (Thixotropy)

Bir maddenin kesme etkisi altında zamanla viskozitesinin azalması ve bu etki azaltıldığında veya ortadan kaldırıldığında yapısını yeniden kazanmasıyla tanımlanan yerleşik bir reolojik davranıştır. Mayonez gibi gıdaların kullanım sırasındaki davranışlarının ve dokusal özelliklerinin açıklanmasına yardımcı olur.

GASTRONOMİ Gastronomi ve Mutfak Yaklaşımı Gıda
Başvuruya Açık
İnteresterifikasyon (Interesterification)

Yağ asidi gruplarının triaçilgliserol molekülleri içinde veya bu moleküller arasında yeniden düzenlenmesini sağlayan, kimyasal ya da enzim katalizli yerleşik bir işlemdir. Yağın toplam yağ asidi bileşimini değiştirmeden de özelliklerini değiştirebilir. Gıda araştırmalarında işlevsellik ve depolama kararlılığı üzerindeki etkileri incelenmektedir.

GASTRONOMİ Gastronomi ve Mutfak Yaklaşımı Gıda
Başvuruya Açık
Ozmotik Dehidrasyon (Osmoti

Dehydration): Gıdanın derişik bir çözeltiye daldırılmasıyla içerdiği suyun bir bölümünün uzaklaştırıldığı yerleşik bir gıda işleme yöntemidir. Genellikle aynı anda çözünmüş maddelerin gıdaya geçişi de gerçekleşir. İşlem, gıdanın dokusunu, bileşimini ve sonraki muhafaza gereksinimlerini değiştirebilir

GASTRONOMİ Gastronomi ve Mutfak Yaklaşımı Gıda
Başvuruya Açık
Kültürel Ekosistem Hizmetleri (Cultural Ecosystem Services)

İnsanların ekosistemlerle kurdukları ilişkiler aracılığıyla elde ettikleri rekreasyon, estetik beğeni ve manevi anlam gibi maddi olmayan yararları kapsayan yerleşik bir ekosistem hizmetleri kategorisidir. Güncel araştırmalarda, rekreasyonel yararların nerelerde deneyimlendiği ve değer gördüğü haritalanmaktadır.

KAVRAM Rekreasyon
Başvuruya Açık
Bedenlenmiş Biliş (Embodied Cognition)

Bilişi, bir çevre içindeki bedensel durumlara, algıya ve eyleme dayalı olarak ele alan yerleşik bir yaklaşımdır. Turizm araştırmalarında, kültürel miras alanlarıyla kurulan fiziksel etkileşimin ziyaretçilerin yorumları ve davranışlarıyla ilişkisini anlamak amacıyla kullanılmaktadır.

KAVRAM Psikoloji
Başvuruya Açık
Hedonik Uyum (Hedonic Adaptation)

Değişen koşullara veya tekrarlanan deneyimlere verilen duygusal tepkilerin zaman içinde zayıflamasını ifade eden yerleşik bir eğilimdir. Yakın tarihli turizm araştırmalarında, sık seyahat etmenin deneyimleri daha tanıdık hâle getirerek duygusal yoğunluğu nasıl azaltabildiği incelenmektedir

KAVRAM Psikoloji Serbest Zaman Bilimleri
Başvuruya Açık
Algılanan Örgütsel Destek (Perceived Organizational Support)

Çalışanın, örgütün kendi katkısına değer verdiğine ve iyi oluşunu önemsediğine ilişkin yerleşik bir inancıdır. Otelcilik araştırmalarında, bu algının liderlikle ve iş yerindeki gönüllü çevreci davranışlarla ilişkisi incelenmektedir

KAVRAM İnsan Kaynakları Yönetimi
Başvuruya Açık
Duygusal Bulaşma (Emotional Contagion)

Başka bir kişinin duygusal ifadelerinin algılanmasının, bireyin kendi duygusal durumunu etkilediği yerleşik bir süreçtir. Turizm araştırmalarında bu süreç, destinasyon görsellerindeki yüz ifadelerine ve diğer duygusal ipuçlarına verilen tepkiler üzerinden incelenmektedir.

KAVRAM Üretim Yönetimi ve Pazarlama
Başvuruya Açık
Psikolojik Hak Etme (Psychological Entitlement)

Bireyin gerçek katkısından bağımsız olarak başkalarından daha ayrıcalıklı davranılmayı veya daha fazla ödüllendirilmeyi hak ettiğine inanmasını açıklayan yerleşik bir kavramdır. Ağırlama araştırmalarında, bu inancın çalışanların bireyselleştirilmiş çalışma düzenlemelerine yönelik tepkilerini nasıl şekillendirdiği incelenmektedir.

KAVRAM Psikoloji İnsan Kaynakları Yönetimi
Başvuruya Açık
Hizmet Modülerliği (Service Modularity)

Sunulan hizmetleri ve hizmet sunum süreçlerini, farklı gereksinimleri karşılamak üzere yeniden birleştirilebilen bileşenlere ayıran yerleşik bir hizmet tasarımı yaklaşımıdır. Turizm araştırmalarında, ziyaretçilerin tema parklarındaki modüler hizmet sunumunu nasıl deneyimlediği incelenmektedir.

KAVRAM Üretim Yönetimi ve Pazarlama
Başvuruya Açık
Patika Bağımlılığı (Path Dependence)

Geçmiş kararların ve kendi kendini pekiştiren süreçlerin sonraki gelişme olanaklarını sınırlandırdığını açıklayan yerleşik bir yaklaşımdır. Turizm araştırmalarında, geçmişten devralınan kurumların, yatırım örüntülerinin ve kaynak kullanım biçimlerinin destinasyonların yenilenmesini nasıl engelleyebildiğini incelemek amacıyla kullanılmaktadır

DESTİNASYON KAVRAM Yönetim ve Organizasyon
Başvuruya Açık
Tercihlerin Belirlenmesi (Preference Elicitation)

Kullanıcı tercihlerinin sorular, puanlamalar, karşılaştırmalar veya diyalog yoluyla elde edilmesi ve netleştirilmesi süreci. Turizm öneri sistemlerinde, etkinlikler seçilmeden veya seyahat programları oluşturulmadan önce gezginlerin ilgilerini ve kısıtlarını açıklığa kavuşturmak için kullanılmaktadır

KAVRAM Üretim Yönetimi ve Pazarlama
Başvuruya Açık
Kansui

Ramen gibi Doğu Asya’ya özgü buğday eriştelerinin yapımında kullanılan, çoğunlukla sodyum ve potasyum karbonatlara dayanan alkali bileşen. Hamurun pH değerini yükselterek rengini, sıkılığını ve pişirme sırasında nişasta ile glutenin davranışını etkiler.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları Gastronomi ve Mutfak Yaklaşımı
Başvuruya Açık
Süperkritik Akışkan Ekstraksiyonu (Supercritical Fluid Extraction)

Kritik sıcaklığının ve basıncının üzerindeki bir akışkanın çözücü olarak kullanıldığı ayırma tekniği. Gıda uygulamalarında yağların veya aroma bileşiklerinin elde edilmesi için yaygın olarak karbondioksit kullanılır; basınç ve sıcaklık, ekstraksiyonun gerçekleşme biçimini belirler

GASTRONOMİ Gastronomi ve Mutfak Yaklaşımı Gıda
Başvuruya Açık
Vakumla Emdirme (Vacuum Impregnation)

Basıncın düşürülmesi ve ardından yeniden eski düzeyine getirilmesi yoluyla, gözenekli bir gıdanın içindeki gazın dışarıdan uygulanan bir sıvıyla yer değiştirmesini sağlayan teknik. Marinasyon, lezzet değişikliği veya besinsel zenginleştirme amacıyla çözünmüş bileşenlerin gıda matrisine aktarılmasını sağlar

GASTRONOMİ Gastronomi ve Mutfak Yaklaşımı Gıda
Başvuruya Açık
Enzimatik Hidroliz (Enzymatic Hydrolysis)

Enzimlerin, su kullanılarak kimyasal bağların parçalanmasını katalizlediği ve gıda bileşenlerinin daha küçük moleküllere dönüştüğü süreç. Mutfak ve gıda araştırmalarında dokuyu değiştirmek veya tat bileşiklerini ve aroma öncüllerini açığa çıkarmak amacıyla kullanılmaktadır.

GASTRONOMİ Gastronomi ve Mutfak Yaklaşımı
Başvuruya Açık
Sınır Deneyimi (Edgework)

Bireyin kontrol ile belirsizlik veya tehlike arasındaki sınıra gönüllü olarak yaklaşmasını ele alan sosyolojik yaklaşım. Beceri ve yoğunlaşma, bu süreçte duruma hâkim olma duygusunun sürdürülmesine yardımcı olur. Rekreasyon araştırmalarında, zorlayıcı açık hava deneyimlerinin çekiciliğini yorumlamak için kullanılmaktadır.

KAVRAM Sosyoloji Rekreasyon
Başvuruya Açık
Müşteri Hazzı (Customer Delight)

Bir hizmet deneyimine verilen, olağan memnuniyetin ötesinde sevinç ve hoş bir şaşkınlık içerebilen yoğun olumlu duygusal tepki. Güncel otelcilik araştırmaları, bu tepkinin misafirlerin bir markayı savunma ve destekleme isteğiyle ilişkisini incelemektedir.

KAVRAM Üretim Yönetimi ve Pazarlama
Başvuruya Açık
İşe Yabancılaşma (Work Alienation)

Bireyin yaptığı işe karşı uzaklaşma yaşaması; çoğu zaman güçsüzlük, anlamsızlık ve iş ile kişisel kimlik arasında kopukluk hissetmesi. Otelcilik araştırmaları, yönetim uygulamalarının ve çalışma koşullarının bu deneyimlerle ve işten ayrılma niyetiyle ilişkisini incelemektedir

KAVRAM İnsan Kaynakları Yönetimi
Başvuruya Açık
Kariyer Platosu (Career Plateau)

Çalışanın hiyerarşik olarak yükselme veya mevcut işinde yeni, geliştirici görevler üstlenme ve öğrenme olanaklarının sınırlı olmasını açıklayan kariyer gelişimi kavramı. Konaklama çalışanlarını da kapsayan güncel hizmet sektörü araştırmaları, bu durumun tükenmişlik ve performansla ilişkisini incelemektedir.

KAVRAM İnsan Kaynakları Yönetimi
Başvuruya Açık
Duygusal İkirciklilik (Emotional Ambivalence)

Bir nesneye veya deneyime yönelik olumlu ve olumsuz duyguların aynı anda bulunmasını açıklayan psikolojik kavram. Turizm araştırmaları, bu karmaşık duyguların değerlendirmeleri, başa çıkma süreçlerini ve sonraki davranışları nasıl şekillendirdiğini incelemektedir.

KAVRAM Psikoloji
Başvuruya Açık
Geri Tepme Etkisi (Rebound Effect)

Verimlilik artışlarına verilen davranışsal veya ekonomik tepkilerin, beklenen kaynak tasarrufunun ya da emisyon azalmasının bir bölümünü veya tamamını ortadan kaldırması. Turizm alanındaki uygulamalar, ulaşım kullanımındaki artışın daha verimli operasyonlardan elde edilen kazanımları azaltıp azaltmadığını incelemektedir.

KAVRAM Ekonomi
Başvuruya Açık
Mekânsal Yayılma Etkileri (Spatial Spillover Effects)

Bir yerde meydana gelen değişimlerin, o yerle bağlantılı diğer yerlerdeki sonuçları etkilemesi. Turizm araştırmalarında bu kavram, turizm faaliyetlerinin veya şokların komşu bölgelerin ekonomileri ve ziyaretçi talebi üzerindeki etkilerini incelemek için kullanılmaktadır.

DESTİNASYON
Başvuruya Açık
Dashi

Kombu yosunu veya kurutulmuş bonito balığı gibi malzemelerin lezzet bileşenlerinin suya geçirilmesiyle hazırlanan geleneksel Japon yemek suyu. Çorbalar, kısık ateşte pişirilen yemekler ve soslar için umami ağırlıklı bir temel oluşturur. Kullanılan malzemeler ve hazırlama yöntemleri, farklı mutfak geleneklerine göre değişir.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları Gastronomi ve Mutfak Yaklaşımı
Başvuruya Açık
Köpük Drenajı (Foam Drainage)

Sıvının, yer çekimi ve kılcal kuvvetlerin etkisiyle köpük kabarcıkları arasındaki filmler ve kanallar boyunca hareket ederek bu yapılardan uzaklaştığı fiziksel süreç. Beze, mus ve çırpılarak hazırlanan ürünler gibi gıdalarda köpüğün sıvı içeriğini ve kararlılığını değiştirir.

GASTRONOMİ Gastronomi ve Mutfak Yaklaşımı Gıda
Başvuruya Açık
Protein Fibrilasyonu (Protein Fibrillation)

Proteinlerin veya proteinlerden türeyen peptitlerin, çoğunlukla beta tabaka yapısı bakımından zengin, uzun fibriller oluşturacak biçimde bir araya gelmesi. Gıda araştırmaları, bu yapıların dokuyu değiştirme, dispersiyonları kararlı hâle getirme ve biyoaktif bileşenleri taşıma amacıyla kullanımını incelemektedir.

GASTRONOMİ Gastronomi ve Mutfak Yaklaşımı
Başvuruya Açık
Retronazal Koku Alma (Retronasal Olfaction)

Yeme veya içme sırasında ağızda açığa çıkan uçucu bileşiklerin, damağın arkasındaki geçit üzerinden koku alma bölgesine ulaştığı duyusal süreç. Bu yol, algılanan lezzetin aroma bileşenine önemli ölçüde katkıda bulunur.

GASTRONOMİ Gastronomi ve Mutfak Yaklaşımı
Başvuruya Açık
Heyecan Arayışı (Sensation Seeking)

Çeşitli, yeni ve yoğun deneyimleri tercih etmeyi ve bu deneyimleri elde etmek için risk almaya istekli olmayı içeren kişilik özelliği. Turizm araştırmaları, bu özelliğin seyahat edenlerin etkinlik tercihleri ve tanımadıkları sokak yiyeceklerini deneme niyetleriyle ilişkisini incelemektedir.

KAVRAM İnsan Kaynakları Yönetimi
Başvuruya Açık
Bulanık Küme Nitel Karşılaştırmalı Analizi (Fuzzy-Set Qualitative Comparative Analysis)

İncelenen vakaları kümelere üyelik derecelerine göre kalibre eden ve bir sonuçla ilişkili koşul bileşimlerini inceleyen küme temelli yöntem. Turizm uygulamalarında, aynı sonuca ulaşan farklı yollar ve asimetrik örüntüler araştırılır; yalnızca gözlemsel koşul bileşimlerinin belirlenmesi, nedenselliğin kanıtı olarak değerlendirilmez

KAVRAM Rekreasyon
Başvuruya Açık
İkili Tutku Modeli (Dualistic Model of Passion)

Bir etkinliğin bireyin kimliğiyle özerk biçimde bütünleşmesinden kaynaklanan uyumlu tutku ile kontrollü içselleştirme ve esnek olmayan katılımdan kaynaklanan takıntılı tutkuyu birbirinden ayıran model. Rekreasyon araştırmaları, bu iki boyutun nasıl bir arada bulunabildiğini ve katılım ile iyi oluşla ilişkilerini incelemektedir.

KAVRAM Rekreasyon Serbest Zaman Bilimleri
Başvuruya Açık
Sosyal Pratik Kuramı (Social Practice Theory)

Etkinlikleri anlamlar, yetkinlikler ve maddi düzenlemeler arasındaki bağlantılar üzerinden açıklayan kuramsal yaklaşım. Rekreasyon araştırmacıları, yürüyüş ve diğer serbest zaman pratiklerinin belirli ortamlarda nasıl gerçekleştirildiğini ve sürdürüldüğünü incelemek için bu yaklaşımdan yararlanmaktadır.

KAVRAM Rekreasyon Serbest Zaman Bilimleri
Başvuruya Açık
Lider–Üye Etkileşimi (Leader–Member Exchange)

Bir yönetici ile her bir çalışan arasındaki iş ilişkisinin niteliğini, karşılıklı destek ve yükümlülükleri de kapsayarak açıklayan liderlik kavramı. Otelcilik araştırmaları, bu ilişkilerin yeni çalışanların örgüte katılma sürecinde nasıl geliştiğini incelemektedir.

KAVRAM İnsan Kaynakları Yönetimi
Başvuruya Açık
İşkoliklik (Workaholism)

Aşırı ve zorlayıcı bir çalışma dürtüsüyle birlikte işten uzaklaşmakta güçlük yaşanmasını içeren, kişisel yaşam ve aile yaşamı üzerinde olumsuz sonuçlar doğurabilen davranış örüntüsü. Konaklama araştırmalarında bu örüntü, yalnızca uzun saatler çalışmaktan veya işini sevmekten ayrı ele alınmaktadır.

KAVRAM Psikoloji İnsan Kaynakları Yönetimi
Başvuruya Açık
Hastayken İşe Gitme (Presenteeism)

Fiziksel hastalığa veya ruhsal sağlık sorunlarına rağmen işe devam edilmesini ifade eden iş sağlığı kavramı. Otelcilik araştırmaları, bu durumun yönetici baskısı, duygusal tükenme ve çalışanların işlerini etkili biçimde yerine getirme kapasitesiyle ilişkilerini incelemektedir

KAVRAM İnsan Kaynakları Yönetimi
Başvuruya Açık
Batık Maliyet Etkisi (Sunk Cost Effect)

Geri kazanılamayan para, zaman veya emek yatırımlarının, bireylerin bir faaliyeti sürdürüp sürdürmeme kararlarını etkilediği karar verme yanlılığı. Turizmde, koşullar daha elverişsiz hâle geldiğinde bile önceden rezervasyon yapılmış seyahatleri gerçekleştirmekte ısrar edilmesini açıklamaya yardımcı olabilir.

KAVRAM Ekonomi
Başvuruya Açık
Beklenen Pişmanlık (Anticipated Regret)

Bireylerin, bir kararın başka bir seçeneğe göre daha kötü sonuç doğurması hâlinde hissedeceklerini öngördükleri pişmanlığı açıklayan psikolojik kavram. Turizm araştırmaları, geleceğe yönelik bu duygunun destinasyon seçimleri, satın alma kararları ve kuyruğa girme istekliliğiyle ilişkisini incelemektedir.

KAVRAM Üretim Yönetimi ve Pazarlama
Başvuruya Açık
Píib (Maya Toprak Fırınında Pişirme)

Yucatán Yarımadası’nda uygulanan, yiyeceklerin ateş ve taşlarla ısıtılmış bir çukura yerleştirildiği, üzerlerinin bitkisel malzemelerle örtüldüğü ve çukurun kapatılmasıyla pişirildiği bir Maya pişirme tekniğidir. Tamal ve et yemekleri de dâhil olmak üzere hem gündelik hem de törensel yiyeceklerin hazırlanmasında kullanılır. Fırının hazırlanması ve pişirme sürecinin yürütülmesi; uygulamaya katılım yoluyla aktarılan malzeme, ısı ve zamanlama bilgisine dayanır.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları
Başvuruya Açık
Wazwan

Uzman aşçılar tarafından hazırlanan, özellikle düğünler ve diğer önemli buluşmalarla ilişkili, çok sayıda yemeğin belirli bir sırayla sunulduğu bir Keşmir ziyafetidir. Et yemekleri öne çıkar; bunlara pirinç ve diğer yiyecekler eşlik eder. Konuklar geleneksel olarak, çoğunlukla dörder kişilik gruplar hâlinde, büyük servis tabaklarını paylaşır. Wazwan, mutfak uzmanlığını, konukseverliği ve ortak kutlamaları bir araya getirirken zaman içinde değişen ticari sunum biçimleriyle de ilişkilidir.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları
Başvuruya Açık
Seto Yemek Kültürü (Seto Foodways)

Estonya ile Rusya arasındaki sınır bölgelerinde yaşayan Seto topluluklarının mevsimsel tarım, toplayıcılık, gıda koruma uygulamaları ve Ortodoks dinî gelenekleriyle şekillenen yemek kültürüdür. Belgelenmiş beslenme örüntülerinde süt ürünleri, tahıllar, balık, mantar ve evde hazırlanan fırın ürünleri yer alır. Gündelik öğünler, oruç uygulamaları ve bayram yemekleri, uygulamaya dayalı bilgiyi topluluk yaşamıyla ilişkilendirir. Dinî kurallara uyma biçimleri ve kullanılan malzemeler, aileler ve kuşaklar arasında farklılık gösterir

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Estonya Rusya Federasynu
Başvuruya Açık
Makanez Mutfağı (Macanese Cuisine)

Makao’daki Makanez topluluğunun Avrupa, Asya ve Afrika’yla bağlantılı malzemeleri ve pişirme yöntemlerini bir araya getiren mutfak gelenekleridir. Aile tarifleri ve geleneksel uygulamalar, bu yemek kültürünün önemli bir temelini oluşturur. Günümüzde belgeleme çalışmaları, kültürel miras girişimleri ve turizm, bu gelenekleri daha geniş kitlelerle buluştururken süreklilik, topluluk kimliği ve mutfak bilgisinin nasıl temsil edildiğine ilişkin soruları da gündeme getirir.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları
Başvuruya Açık
Kava

Piper methysticum bitkisinin işlenmiş kökleri ve taban kısmından alınan bitkisel materyalin suyla karıştırılması ve lifli kalıntıların ayrılmasıyla hazırlanan bir Pasifik Adaları içeceğidir. Taze veya kurutulmuş malzeme kullanımı ve hazırlama yöntemleri topluluklara göre değişir. Yaqona, ʻava ve sakau gibi adlarla da bilinen kava, toplumsal buluşmalara ve törensel etkinliklere eşlik eder. Hazırlanması, sunumu ve tüketimine katılım konusunda yerel olarak farklılaşan kurallar ve gelenekler bulunur.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları
Başvuruya Açık
Borș (Fermente Buğday Kepeği Sıvısı)

Buğday kepeğinin suda fermente edilmesiyle üretilen, çoğunlukla mısır unu ve önceki üretimden saklanan tortunun da kullanıldığı, Romanya’ya özgü ekşi bir sıvıdır. Çorbalara ekşilik vermek amacıyla kullanılır ve içecek olarak da tüketilir. Tarifler ve fermantasyon koşulları farklılık göstererek ürünün mikrobiyal topluluklarını, aromasını ve bileşimini etkiler. Benzer adlarla anılan pancar temelli çorbalardan farklıdır.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Romanya
Başvuruya Açık
Nsima

Malavi’de en yaygın biçimiyle mısır unu ve sudan pişirilerek hazırlanan, koyu kıvamlı temel bir yiyecektir. Bölgesel uygulamalarda manyok, darı veya sorgum da kullanılır. Nsima; sebze, fasulye, et veya balık gibi, ndiwo adı verilen eşlikçi yiyeceklerle tüketilir. Bu ad, hazırlama becerilerinin, paylaşma alışkanlıklarının ve toplumsal geleneklerin aktarıldığı yemek uygulamalarını da kapsar.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Malavi
Başvuruya Açık
Karjalanpiirakka

Karelya ile ilişkili ve Finlandiya’da yaygın olarak tüketilen, çok ince açılmış hamurun kenarlarının iç harcının çevresinde kıvrılıp büzülmesiyle hazırlanan, üstü açık ve tuzlu bir hamur işidir. Belgelenmiş iç harçları arasında pirinç veya arpa lapası ile patates püresi bulunur. Yüksek sıcaklıkta pişirme, dış hamurun gevrekleşmesini sağlar. Genellikle yumurtalı tereyağıyla servis edilir

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Finlandiya
Başvuruya Açık
Brunost

Peynir altı suyunun, çoğunlukla inek veya keçi sütü ve kreması eklenerek ısıtılıp yoğunlaştırılmasıyla üretilen bir Norveç süt ürünüdür. Ortaya çıkan kahverengi kütle, tatlı ve karamel benzeri bir tada sahiptir; soğutularak dilimlenebilir bir biçim kazanır. Brunost genellikle ekmek, gevrek ekmek, waffle ve lefse üzerinde sunulur. Bileşimi, rengi ve tadı bakımından bölgesel farklılıklar gösterir.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Norveç
Başvuruya Açık
Skyr

Koyu kıvamlı ve ekşi tada sahip, kültürle mayalanarak üretilen geleneksel bir İzlanda süt ürünüdür. Geleneksel üretimde ısıtılmış süt, önceki üretimden ayrılan bir miktar ürünle mayalanır ve oluşan pıhtıdan peynir altı suyu ayrılır. Skyr, tek başına veya süt, krema ve diğer eşlikçilerle tüketilir. Üretimi, hanelerdeki süt işleme bilgisini günümüzdeki zanaatkâr ve endüstriyel üretim uygulamalarıyla ilişkilendirir.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER İzlanda
Başvuruya Açık
Chicha de Jora

Jora adı verilen çimlendirilmiş mısırın pişirilmesi ve fermente edilmesiyle hazırlanan alkollü içecek. Özellikle Peru ile ilişkilendirilmekle birlikte Ekvador’da da belgelenmiştir. Kullanılan mısır çeşitlerine, ek malzemelere ve yerel işleme yöntemlerine göre farklılık gösterir. Zanaata dayalı içecek üretimini And yemek gelenekleriyle birleştiren chicha de jora, fermantasyon ve üretim uygulamalarına ilişkin araştırmalara konu olmaya devam etmektedir.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Ekvador Peru
Başvuruya Açık
Soumbala

Parkia biglobosa ağacının tohumlarının pişirilip fermente edilmesi ve çoğunlukla ardından kurutulmasıyla hazırlanan Batı Afrika çeşnisi. Güçlü aroması ve umami ağırlıklı lezzeti, özellikle Bacillus türlerinin katıldığı mikrobiyal etkinlik sonucunda gelişir. Yemeklere katılarak kullanılan soumbala üzerine yapılan araştırmalar, işleme koşullarının ve mikrobiyal suşların ürünün bileşimini ve duyusal özelliklerini nasıl etkilediğini ortaya koymaktadır.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları
Başvuruya Açık
Ben-saalga

Burkina Faso’da inci darısından hazırlanan, ekşi tatta fermente sulu lapa. Belgelenmiş hazırlama yöntemleri; tahılın ıslatılması, yaş öğütülmesi, elenmesi, çöktürülmesi ve pişirilmesini içerir. Mikrobiyal fermantasyon, son ısıtma aşamasından önce gerçekleşir. Yerel tahıl işleme uygulamalarını gündelik tüketimle ilişkilendiren ben-saalga, hazırlanması sırasında mikrobiyal etkinliğinde, bileşiminde ve kıvamında meydana gelen değişimler bakımından araştırılmıştır.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Burkina Faso
Başvuruya Açık
Chipa

Özellikle Paraguay ve komşu kuzey Arjantin bölgeleriyle ilişkilendirilen, genellikle manyok nişastası, peynir ve yumurtayla hazırlanan geleneksel ekmekler grubu. Tarifleri, biçimleri ve pişirme yöntemleri farklılık gösterir. Gündelik öğünlere eşlik eden chipa, özellikle Kutsal Hafta’da öne çıkar. Ortaklaşa hazırlanması, kuşakları bir araya getirerek ev içi mutfak bilgisinin uygulama yoluyla aktarılmasını sağlar.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Paraguay
Başvuruya Açık
Hawaij

Çorbaları, et yemeklerini ve diğer tuzlu yiyecekleri çeşnilendirmek için kullanılan Yemen’e özgü baharat karışımı. Belgelenmiş karışımlar; kimyon, karabiber, kişniş, kakule, karanfil ve zerdeçal gibi malzemeleri içerir; oranlar yemeği hazırlayan kişinin tercihine göre ayarlanır. Hawaij, hem Hadramut kökenli tarihî müze koleksiyonlarında hem de Yemen Yahudisi topluluklarının sürdürdüğü mutfak mirasında yer almaktadır.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları
Başvuruya Açık
Sinki

Nepal, Hindistan’ın kuzeydoğusu ve Bhutan’ın bazı bölgelerinde tüketilen, turp köklerinden hazırlanan ekşi fermente yiyecek. Hazırlama sürecinde kökler ince şeritler hâlinde doğranıp sıkıca bastırılarak fermantasyona bırakılır; belgelenmiş yöntemlerde bu aşamayı kurutma izler. Çorbalarda ve turşu hazırlamada kullanılan sinki, mevsimlik sebzelerin muhafazasını ev içi işleme bilgisi ve bölgesel mutfak uygulamalarıyla ilişkilendirir.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Bhutan Hindistan Nepal
Başvuruya Açık
Dhido

Nepal’de temel besin olarak tüketilen, kaynayan suya sürekli karıştırılarak azar azar un eklenmesiyle hazırlanan koyu kıvamlı yiyecek. Yerel bulunabilirliğe ve tercihlere göre darı, mısır, arpa veya karabuğday unu kullanılabilir. Mercimek, sebze ve gundruk çorbası gibi eşlikçilerle sunulur. Zaman içinde değişen itibarı, kırsal kesimin gündelik yemeklerini günümüzde mutfak mirasına dayalı yemek deneyimleriyle ilişkilendirir.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları ÜLKELER Nepal
Başvuruya Açık
Chikwangue

Kongo Cumhuriyeti ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti ile ilişkilendirilen, pişirilmiş manyok yiyeceği. Fermente edilmiş kökler hamur hâline getirilir, şekillendirilir, yapraklara sarılır ve pişirilir. Böylece genellikle manyok ekmeği veya manyok çubukları olarak tanımlanan sıkı dokulu parçalar elde edilir. Hazırlanışı, evlerdeki işleme bilgisini kentlerdeki küçük ölçekli üretim ve ticaretle ilişkilendirir.

GASTRONOMİ Dünya Mutfakları
Başvuruya Açık