“Derin Miras” projesiyle koruma altına alınan Çanakkale Boğazı’ndaki tarihi batıkların, Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’nı dünyanın önde gelen dalış merkezlerinden birine dönüştürmesi hedefleniyor

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı ile 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu ortaklığında yürütülen “Derin Miras” projesi kapsamında, Çanakkale Boğazı’ndaki tarihî savaş gemisi batıkları katodik koruma yöntemiyle koruma altına alınıyor. Projeyle Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’nın dünya batık dalış turizminin önde gelen merkezlerinden biri hâline getirilmesi amaçlanıyor.

Derin Miras Projesi ile 111 yıldır su altında bulunan tarihî gemi batıklarının korunması ve sürdürülebilir dalış turizmine kazandırılması için yeni bir dönem başlatıldı. Uygulama kapsamında, batıklara fiziksel müdahalede bulunulmadan yakınlarına özel çinko anotlar yerleştirilecek. Bu yöntemle batıklardaki korozyonun yavaşlatılması ve tarihî yapıların su altında daha uzun süre korunması sağlanacak.

Projenin dünya kültürel mirasının korunmasının yanı sıra Türkiye’de sürdürülebilir turizmin gelişmesine, yerel ekonominin güçlendirilmesine ve sualtı biyolojik çeşitliliğinin desteklenmesine katkı sunması bekleniyor.

Dalış turistinin harcaması ve destinasyona bağlılığı yüksek

Birleşmiş Milletler Turizm Örgütü (UN Tourism) verilerine göre, dünyada her yıl yaklaşık 7 milyon kişi dalış yapmak amacıyla uluslararası seyahate çıkıyor. Küresel dalış turizmi pazarının 2026 yılı itibarıyla 5-6 milyar ABD doları büyüklüğe ulaştığı belirtilirken sektörün yıllık yaklaşık yüzde 10 büyüyerek 2034 yılına kadar 12 milyar ABD dolarını aşması bekleniyor.

Türkiye, geçen yıl 70 milyona yakın ziyaretçi ağırlarken turizmden yaklaşık 65 milyar ABD doları gelir elde etti. Bu büyüklük içerisinde dalış turizminin payı henüz sınırlı olsa da söz konusu alan, kişi başına harcamanın en yüksek olduğu turizm türleri arasında bulunuyor.

Uluslararası araştırmalara göre sertifikalı bir dalgıç, geleneksel deniz tatili yapan ziyaretçiden iki ila üç kat daha fazla harcama yapıyor. Ekipman kiralama, tekne, eğitim ve sertifikasyon programları gibi giderlerle dalış turistinin günlük ortalama harcaması geleneksel turistin yaklaşık üç katına çıkıyor. Teknik dalgıçların günlük harcaması ise 650 ABD dolarına kadar ulaşabiliyor.

Dalış destinasyonlarının farklı derinliklerde ve özelliklerde çok sayıda batık barındırması, ziyaretçilerin aynı bölgeye tekrar gelmesini de teşvik ediyor. Bu yönüyle dalış turizmi, yüksek harcama potansiyelinin yanı sıra güçlü ziyaretçi sadakatiyle de öne çıkıyor.

Gelibolu dünyanın önde gelen batık dalış merkezlerinden biri olmaya aday

Türkiye’de dalış turizmi denildiğinde Kaş, Fethiye ve Marmaris öne çıkarken Çanakkale, dünyanın ilk ve tek I. Dünya Savaşı temalı sualtı parkı olarak tanıtılan Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı ile bu destinasyonlardan ayrılıyor.

Parktaki batıkların tamamının keşfedilebilmesi için çok sayıda dalış yapılması gerekiyor. Bu özellik, dalış turistlerinin bölgeye farklı dönemlerde yeniden gelmesine olanak sağlıyor.

Parkın dikkat çeken batıklarından biri olan SS Carthage, 85 metre derinlikte bulunuyor. Yaklaşık 123 metre uzunluğa, 17 metre genişliğe ve altı katlı bir yapıya sahip batığı bütünüyle deneyimlemek isteyen bir dalgıcın en az 40-50 dalış planlaması gerektiği belirtiliyor.

Bu özelliğiyle Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı, kültürel mirasın korunmasının yanında Çanakkale’nin turizm gelirlerini artırabilecek sürdürülebilir ve yüksek katma değerli bir yatırım olarak değerlendiriliyor.

Gelibolu’nun küresel rakiplerine karşı önemli avantajları bulunuyor

Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı; Mısır, Malta, Yunanistan ve Hırvatistan gibi uluslararası dalış destinasyonlarıyla karşılaştırıldığında sahip olduğu tarihî değerler, farklı derinlik seçenekleri ve ulaşım olanaklarıyla öne çıkıyor.

Park, 7 metreden başlayan dalış noktaları sayesinde başlangıç seviyesinden teknik dalgıçlara kadar farklı deneyim düzeylerindeki ziyaretçilere hitap ediyor. Batıklara iskeleden yaklaşık 10 dakika ile 1,5 saat arasında ulaşılabiliyor. Bölgede yılın 12 ayı dalış yapılabilmesi de Gelibolu’nun önemli rekabet avantajlarından birini oluşturuyor.

İsmail Kaşdemir: “Dünya mirasını koruyarak turizme kazandırıyoruz”

Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’nın derinliklerindeki batıkların insanlık tarihinin ortak hafızası olduğunu belirten Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir, projenin hedeflerini şöyle anlattı:

“Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’nı dünyanın önde gelen dalış merkezlerinden biri hâline getirmeyi en büyük hedefimiz olarak belirledik. Bununla birlikte bu mirası turizme açmak kadar korumak da evrensel bir sorumluluktur. Derin Miras Projesi’yle batıklarımızı çevre dostu bir yöntemle koruma altına alıyoruz. Böylece hem sualtı tarihimizi koruyor hem de sürdürülebilir turizmin nitelikli bir örneğini dünyaya sunuyoruz. Tüm dalış meraklılarını bu eşsiz sualtı dünyasını keşfetmeye davet ediyoruz.”

Murat Sarıkaya: “Geçmişin emanetini geleceğe taşıyoruz”

Projenin maddi destekçisi ve küresel iletişim ortağı 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu’nun (ÇOK A.Ş.) CFO’su Murat Sarıkaya ise şirketin bölgeye yönelik çalışmalarına ilişkin şunları söyledi:

“1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu’nu hayata geçirdiğimiz ilk günden bu yana bölgenin sosyal, kültürel, çevresel ve ekonomik gelişimine katkı sunmayı önceliklerimiz arasında gördük. ‘İyi Bir Komşu’ olma vizyonumuz doğrultusunda bugüne kadar bölgede 321 çevresel ve sosyal proje gerçekleştirdik; Derin Miras ise bunların en kıymetlilerinden biri. Sürdürülebilirliği, geçmişten emanet aldığımız değerleri koruyarak geleceğe taşımak olarak görüyoruz. Uluslararası standartlarımızı ve küresel ağımızı seferber ederek Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’nın dünya sualtı turizminin zirvesine yerleşmesi için stratejik desteğimizi sürdüreceğiz.”

HMS Louis batığına tanıtım dalışı yapıldı

Projenin uluslararası görünürlüğünü artırmaya yönelik çalışmalar kapsamında, katodik koruma uygulamasının tamamlandığı Suvla Koyu’ndaki HMS Louis batığına tanıtım dalışı gerçekleştirildi.

“Underwater Photographer of the Year” ödüllü İsveçli sualtı fotoğrafçısı Alex Dawson, 13 metre derinlikte bulunan tarihî gemi batığını görüntüledi. Guinness Dünya Rekortmeni millî serbest dalış sporcusu Bilge Çingigiray da HMS Louis’e serbest dalış yaparak projenin uluslararası tanıtımında kullanılacak görüntülere imza attı.

Parkta 29 farklı dalış noktası bulunuyor

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı, Çanakkale Boğazı’ndaki 27 batık ve iki resif olmak üzere toplam 29 noktayı dalış turizmine açarak Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’nı dünyanın önde gelen dalış merkezlerinden biri hâline getirmeyi hedefliyor.

TÜBİTAK, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Akdeniz Üniversitesi ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesinin de aralarında bulunduğu bilimsel ve akademik kurumların iş birliğiyle yürütülen Derin Miras Projesi, tarihî sualtı mirasının korunmasına yönelik başka destinasyonlarda da uygulanabilecek bir model ortaya koyuyor.

Katodik koruma uygulamalarıyla gelecek kuşaklara aktarılması hedeflenen Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’nın, tarih, kültür ve macera odaklı seyahatleri bir araya getirerek dünya dalış topluluklarının gözde rotalarından biri olması bekleniyor.