Haydarpaşa Garı’nın orijinal projelerinde yer alan yaklaşık 1000 ahşap kazıktan yalnızca 200’ünün yerinde olduğu tespit edildi. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, zemindeki sıvılaşma, oturma ve yanal yayılma risklerine karşı kapsamlı güçlendirme uygulamalarının yürütüldüğünü, çalışmaların ilk etabının 2027 yılı içinde tamamlanmasının hedeflendiğini açıkladı.

1909’da resmî olarak hizmete açılan Haydarpaşa Garı’nda yürütülen restorasyon ve güçlendirme çalışmalarında, yapının temellerine ilişkin önemli bulgulara ulaşıldı.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un açıklamasına göre, orijinal projeler üzerinden yapılan araştırmalarda gar binasının temelinde yaklaşık 1000 ahşap kazık bulunduğu belirlendi. Jeoradar incelemelerinde ise bunların yalnızca yaklaşık 200’ünün yerinde olduğu tespit edildi.

Teknik değerlendirmeler, ahşap kazıkların yaklaşık yüzde 80’inin zaman içinde ortadan kalktığını ortaya koydu.

Temellerde yaklaşık 1000 ahşap kazık bulunuyordu

Haydarpaşa Garı’nın özgün projelerinde, yapının temel altına yerleştirilen ahşap kazıklarla desteklendiği görülüyor.

Kazıkların uzunluklarının 8 ile 21 metre, çaplarının ise 50 ile 90 santimetre arasında değiştiği belirtiliyor.

Yapının dolgu alan üzerinde bulunması nedeniyle temel sisteminin korunması, restorasyon sürecinin en kritik başlıklarından biri haline geldi. Kültür ve Turizm Bakanlığı da daha önce Haydarpaşa’nın yaklaşık bin ahşap kazık üzerine inşa edildiğini açıklamıştı. Basin

Sıvılaşma ve yanal yayılma riski tespit edildi

Gar çevresinde gerçekleştirilen sondajlar, arazi ve laboratuvar testleri, jeofizik ölçümler ve teknik gözlem çalışmaları sonucunda zeminin gevşek, suya doygun ve heterojen dolgu niteliği taşıdığı belirlendi.

Zeminin ZF sınıfında olduğu ve sıvılaşabilir kum tabakaları içerdiği tespit edildi.

Uzmanların değerlendirmesine göre, olası sıvılaşma durumunda yapıda oturma ve yanal yayılma hareketleri meydana gelebilecek riskler arasında yer alıyor.

Fore kazık ve enjeksiyonla güçlendirme yapıldı

Belirlenen risklere karşı hazırlanan zemin iyileştirme projesi, uzman mühendisler ve akademik heyetlerin incelemesinin ardından uygulamaya alındı.

Proje kapsamında yapı çevresinde yanal yayılmayı sınırlamak amacıyla fore kazık imalatları gerçekleştirildi.

Gar binasının içinde ve dışında ise zemini güçlendirmek amacıyla kompaksiyon enjeksiyonu ve polimer enjeksiyonu gibi teknikler kullanıldı.

Bakan Ersoy, çalışmaların teknik cihazlarla sürekli izlenerek kontrollü biçimde sürdürüldüğünü belirtti.

Tarihî yapı sürekli olarak izleniyor

Güçlendirme çalışmalarına başlamadan önce Haydarpaşa Garı’na çeşitli teknik izleme cihazları yerleştirildi.

Uygulamalar sırasında yapının davranışı düzenli olarak takip edildi ve elde edilen verilere göre projelerde gerekli revizyonlar yapıldı.

Bodrum katındaki sınırlı çalışma koşulları ve tarihî taşıyıcı sisteme zarar verilmeden ilerleme zorunluluğu da uygulama süresini etkileyen unsurlar arasında yer aldı.

İlk etap için hedef 2027

Haydarpaşa Garı’ndaki ilk etabın daha önce İstanbul Kültür Yolu Festivali döneminde açılması planlanıyordu.

Ancak temel ve zemin güçlendirme çalışmalarının kapsamının genişlemesi, yeni bilimsel analizlerin yapılması ve proje revizyonları nedeniyle takvim yeniden düzenlendi.

Bakan Ersoy, ilk etabın 2027 yılı içinde tamamlanmasının hedeflendiğini belirterek, “Önceliğimiz, bu eşsiz mirası bütün değerleriyle koruyarak güvenle geleceğe taşımak” ifadelerini kullandı.

Arkeoparkta yeni buluntular ortaya çıktı

Haydarpaşa Arkeopark alanında da çalışmalar sürüyor.

Altyapı, drenaj ve ziyaretçi dolaşım güzergâhlarına ilişkin kazılar sırasında yeni arkeolojik kalıntılar ortaya çıkarıldı.

Yeni buluntular nedeniyle altyapı ve ziyaretçi güzergâhları yeniden projelendirilirken, kalıntıların korunmasına yönelik ilave uygulamalar da çalışma takvimine eklendi.

Haydarpaşa’daki arkeolojik alanın gelecekte bir Arkeopark olarak düzenlenmesi ve burada ortaya çıkarılan eserlerin Anadolu Yakası’nın ilk arkeoloji müzesinde sergilenmesi planlanıyor. Basin

Gar kültür ve sanat alanına dönüşecek

Kültür ve Turizm Bakanlığı ile TCDD arasında Ağustos 2024’te imzalanan protokol kapsamında Haydarpaşa Gar Sahası’nın tren işlevini korurken kültür ve sanat kullanımlarıyla da değerlendirilmesi planlanıyor. Engelsiz

Projede Anadolu Yakası’nın ilk arkeoloji müzesinin yanı sıra performans sanatları merkezi, kütüphane, sergi salonları, sanat ve tasarım atölyeleri ile açık etkinlik alanlarının oluşturulması öngörülüyor. Basin

Haydarpaşa Garı’nda devam eden çalışmalar, yapının özgün mimari karakterini korumaya yönelik restorasyon, güçlendirme, teşhir-tanzim ve çevre düzenleme uygulamalarını birlikte kapsıyor. Basin

1909’dan bu yana en kapsamlı müdahalelerden biri olarak yürütülen süreç sonunda Haydarpaşa’nın, demiryolu işlevini sürdüren ve aynı zamanda arkeoloji, sanat ve kültürle bütünleşen yeni bir kamusal alan olarak İstanbul’a kazandırılması hedefleniyor.