Balıkesir’in Havran ilçesinde düzenlenen hasat turu, 45 ziyaretçiyi coğrafi işaretli siyah incirin üretim süreciyle buluşturdu. İncir bahçelerinde başlayan günübirlik rota, ilçenin tarihî yapıları, müzeleri, yerel lezzetleri ve üretim tesisleriyle devam etti.

Seyahat eğilimleri, yalnızca bir destinasyonu görmekten o bölgenin üretim kültürünü ve gündelik yaşamını deneyimlemeye doğru değişiyor. Lavanta tarlaları, bağ bozumu ve zeytin hasadının ardından incir toplama etkinlikleri de deneyim turizminin yeni rotaları arasına giriyor.

Bu yaklaşımın son örneklerinden biri Balıkesir’in Havran ilçesinde gerçekleştirildi. Flygroup Seyahat Acentası ile Havran Belediyesinin iş birliğiyle düzenlenen “Havran Siyah İnciri Hasat Turu”na 45 kişi katıldı. Ziyaretçiler inciri dalından toplarken ilçenin tarihî, kültürel ve gastronomik değerlerini de kapsayan günübirlik bir rota izledi.

Coğrafi işaretli ürün turizm deneyimine dönüştü

Havran Siyah İnciri, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 2023 yılında menşe adıyla tescil edildi. Sarılop çeşidinden üretilen incir; siyah-mor renkleri, ince kabuğu, kırmızımsı iç yapısı ve tatlı aromasıyla tanımlanıyor.

Tescil belgesine göre Ege Denizi’nden gelen nemli ve serin rüzgârlar, poyrazın etkisi, Havran Ovası’nın alüvyonlu toprakları ve Havran Çayı çevresinde oluşan nemli hava, ürünün kendine özgü renk ve tat özelliklerinin gelişmesinde rol oynuyor. 

Havran’da yaklaşık 2 bin 500 dekarlık alanda 25 bin incir ağacı bulunuyor. İlçede yıllık ortalama 650-700 ton siyah incir üretiliyor. Hasat edilen ürünün büyük bölümünün kısa sürede taze olarak tüketiciye ulaştırılması gerekiyor.

Hasat turuna katılan ziyaretçiler, ürünün dalından sofraya uzanan sürecini yerinde görme ve incirleri kendi elleriyle toplama fırsatı buldu. Böylece tarımsal üretim, yalnızca izlenen bir faaliyet olmaktan çıkarak doğrudan katılım sağlanan bir turizm deneyimine dönüştü.

Sırada mandalina, zeytin ve nar var

Flygroup Seyahat Acentası Genel Müdürü Yıldırım Baydar, “Edremit Bizimle Geziyor” sloganıyla başlattıkları program kapsamında Havran’ın tarımsal ve kültürel değerlerini daha geniş kitlelere tanıtmayı amaçladıklarını söyledi.

Baydar, incir hasadının ardından mandalina, zeytin ve nar hasadına yönelik turlar planladıklarını belirtti. Bu programlarla ziyaretçilerin üreticilerle doğrudan buluşması, yöresel ürünleri tanıması ve harcamaların yerel ekonomiye yayılması hedefleniyor.

Hasat turlarının kalıcı bir turizm ürününe dönüşebilmesi için üreticilerin sürece etkin biçimde katılması, ziyaretçi kapasitesinin tarımsal faaliyeti aksatmayacak şekilde planlanması ve elde edilen ekonomik değerin yerelde paylaşılması önem taşıyor.

Tarım, tarih ve yerel lezzet aynı rotada

İncir bahçelerinin ardından turun tarih bölümüne geçildi. Katılımcılar, Çanakkale Savaşları sırasında Rumeli Mecidiye Tabyası’nda gösterdiği kahramanlıkla tanınan Seyit Ali Çabuk adına Kocaseyit köyünde yaptırılan anıt ve müzeyi ziyaret etti. Seyit Onbaşı’nın yaşamı ve Çanakkale Cephesi’ndeki mücadelesi, torunu Muhammed Yıkar tarafından anlatıldı.

Turun sonraki durağı, 1912 tarihli Hocazade Konağı’nda faaliyet gösteren Havran Kent Müzesi oldu. Antik Çağ’dan Cumhuriyet dönemine kadar ilçenin tarihini; gündelik yaşam, tarım, zanaat, mutfak ve yerel hafıza üzerinden anlatan müze, “yaşayan müze” anlayışıyla düzenlenmiş bölümlerden oluşuyor. 

Ziyaretçiler daha sonra Atatürk ve Seyit Onbaşı Müzesi olarak kullanılan Terzizade Konağı’nı gezdi. Mustafa Kemal Atatürk’ün 6 Şubat 1923’teki Havran ziyareti sırasında ağırlandığı konak, Atatürk ile Seyit Onbaşı’nın buluşmasına ilişkin yerel hafızayı yaşatıyor.

Programın gastronomi ve üretim bölümünde ise soğuk sıkım zeytinyağından sabun üretilen İda Flora tesisi ziyaret edildi. Tur, höşmerim, karanfilli leblebi ve yöresel süt ürünlerinin tadılması ve yerel ürün alışverişiyle tamamlandı.

Çalıştayın ardından ilk tur programı

Havran Belediye Başkanı Emin Ersoy, haziran ayında düzenlenen Havran Turizm Çalıştayı’nda ortaya çıkan önerileri somut projelere dönüştürmeye başladıklarını belirtti. İncir hasadını içeren günübirlik program, çalıştayın ardından ilçeye yönelik düzenlenen ilk turlardan biri oldu.

İlçede tarihî dokunun korunmasına yönelik sokak sağlıklaştırma çalışmalarının yanı sıra Havran Barajı çevresinde su sporları merkezi ve karavan kampı oluşturulması planlanıyor. Güney Marmara Kalkınma Ajansı tarafından desteklenen projenin, turizm faaliyetlerini yıl geneline yayması amaçlanıyor. 

İncirle başlayan hasat turları; mandalina, zeytin ve nar gibi ürünlerle çeşitlendirilebilirse Havran için tarım, gastronomi, kültür ve doğayı bir araya getiren düzenli bir deneyim turizmi takvimi oluşturabilir.